Trẻ thế nào được coi là dậy thì sớm?

Thảo Hà (Phỏng vấn)

17/01/2026 11:57

Những năm gần đây, tình trạng trẻ dậy thì sớm ngày càng được nhiều phụ huynh quan tâm, không chỉ vì những thay đổi bất thường về thể chất mà còn bởi các hệ lụy lâu dài đối với chiều cao, tâm lý và sức khỏe sinh sản. Theo các bác sĩ chuyên khoa, dậy thì sớm không đơn thuần là “lớn nhanh” mà có thể tiềm ẩn nguy cơ bệnh lý nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.

Khi nào trẻ được coi là dậy thì sớm?

Theo BS Bùi Trung Hiếu, khoa Thận - Nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 2, dậy thì sớm là tình trạng các đặc tính sinh dục xuất hiện sớm hơn mốc tuổi sinh lý bình thường. Cụ thể, bé gái được coi là dậy thì sớm khi có dấu hiệu phát triển ngực trước 8 tuổi hoặc có kinh nguyệt trước 9 tuổi. Ở bé trai, dậy thì sớm được xác định khi tinh hoàn to lên, dương vật phát triển hoặc xuất hiện các dấu hiệu sinh dục thứ phát trước 9 tuổi.

Trẻ dậy thì sớm thường cao vượt trội so với bạn bè cùng lứa trong thời gian ngắn, nhưng sau đó sớm ngừng phát triển chiều cao (Ảnh: Sưu tầm)

BS Hiếu lưu ý, nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn giữa dậy thì sớm thực sự với tình trạng vú phát triển sớm ở bé gái. Đây là một rối loạn lành tính, chỉ có biểu hiện ngực lớn hơn bình thường, không kèm theo các thay đổi khác như mọc lông mu, tăng chiều cao nhanh hay hành kinh. Việc phân biệt đúng hai tình trạng này có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi và điều trị.

Nguyên nhân và dấu hiệu cần lưu ý

Theo BS Bùi Trung Hiếu, phần lớn các trường hợp dậy thì sớm hiện nay chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng, chủ yếu là sự trưởng thành sớm hơn bình thường. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ cần được lưu ý như các bệnh lý u não, u nang buồng trứng, u tinh hoàn, bệnh tuyến giáp, yếu tố di truyền, tác động của thuốc hoặc việc trẻ tiếp xúc quá nhiều với estrogen từ thực phẩm, đồ nhựa và môi trường sống.

Quan sát các biểu hiện của trẻ dậy thì sớm (Ảnh: Sưu tầm)

Về biểu hiện, bé gái thường có ngực phát triển, mọc lông mu hoặc lông nách, thay đổi cơ quan sinh dục ngoài và có thể xuất hiện kinh nguyệt sớm. Ở bé trai, dấu hiệu bao gồm tinh hoàn hoặc dương vật to lên, mọc lông mu, nổi mụn trứng cá, giọng nói trầm hơn. Cả hai giới đều có thể tăng nhanh chiều cao và cân nặng trong giai đoạn đầu.

Điều đáng lo ngại là trẻ dậy thì sớm thường cao vượt trội so với bạn bè cùng lứa trong thời gian ngắn, nhưng sau đó sớm ngừng phát triển chiều cao, khó đạt được tầm vóc tối đa khi trưởng thành. Bên cạnh đó, những thay đổi sớm về cơ thể cũng dễ gây xáo trộn tâm lý, khiến trẻ lo lắng, mặc cảm hoặc gặp khó khăn trong hòa nhập.

Nên đưa trẻ đến phóng khám khi thấy con có những dấu hiệu nghi ngờ dậy thì sớm (Ảnh: Sưu tầm)

Khi thấy con có những dấu hiệu nghi ngờ dậy thì sớm, các bác sĩ khuyên cha mẹ nên sớm đưa trẻ đến khám tại cơ sở chuyên khoa. Việc thăm khám kịp thời giúp xác định chính xác tình trạng của trẻ và có hướng can thiệp phù hợp. Phát hiện càng sớm, trẻ càng có cơ hội giữ được chiều cao lý tưởng, đồng thời đảm bảo sức khỏe và sự phát triển toàn diện về lâu dài.