"Bật” chính sách, đặt mục tiêu tăng mức sinh trung bình mỗi năm 2%

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan vừa ký ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế trên toàn quốc đến năm 2030 với mục tiêu phấn đấu 100% tỉnh, thành phố thực hiện các chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi con.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) năm 2025 (tính từ 1/7), 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2 con/phụ nữ, 19/34 tỉnh có mức sinh từ 2,2 con/phụ nữ trở lên và 4/34 tỉnh có mức sinh xung quanh mức sinh thay thế từ 2,0 - 2,2 con/phụ nữ. Kết quả đánh giá các mục tiêu Chương trình Điều chỉnh mức sinh cho thấy, xu hướng giảm sinh đang diễn ra trên phạm vi rộng cả ở nơi có mức sinh cao cũng như nơi có mức sinh thấp. Trên phạm vi cả nước, mức sinh từ năm 2023 đến nay ở Việt Nam liên tục dưới 2 con/phụ nữ, đặc biệt năm 2024, con số này giảm xuống 1,91 con/phụ nữ, thấp nhất chưa từng có.

Bộ Bộ Y tế quan ngại khi Việt Nam không đạt mục tiêu duy trì vững chắc mức sinh thay thế trên toàn quốc giai đoạn 2020-2025 và dự báo đến năm 2030 cũng khó đảm bảo mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc.

Chính vì vậy, việc thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế nhằm tăng tỷ lệ sinh để đạt và duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực, góp phần thực hiện thành công chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Trong bối cảnh đó, gần đây, Bộ Y tế đã có đề xuất Nhà nước chi hơn 1.800 tỷ đồng/năm để hỗ trợ tài chính cho 3 nhóm phụ nữ khi sinh con, mức tối thiểu là 2 triệu đồng/trường hợp, gồm: Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; Phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế (2,1 con); Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.

Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tính toán cứ 1 USD đầu tư cho sức khỏe bà mẹ có thể mang lại 8,4 USD lợi nhuận kinh tế; cứ 1 USD đầu tư vào kế hoạch hóa gia đình thì có thể mang lại 10,1 USD lợi nhuận kinh tế vào năm 2050.

Ngành y tế Việt Nam cũng định hướng rà soát và bãi bỏ các quy định hạn chế sinh con thứ ba trước đây. Thay vào đó, nhà nước khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con, đồng thời yêu cầu cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các tỉnh thành triển khai chính sách hỗ trợ sinh con và 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ nắm rõ thông tin về lợi ích của việc duy trì mức sinh.

Thời gian tới, các địa phương sẽ thí điểm và nhân rộng nhiều biện pháp hỗ trợ kinh tế như san sẻ chi phí nuôi dạy con, phát triển dịch vụ trông giữ trẻ, lập ngân hàng sữa mẹ và mở rộng mô hình bác sĩ gia đình. Bộ Y tế cũng khuyến khích thanh niên kết hôn trước 30 tuổi, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập cho trẻ nhỏ nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình.