Chính thức bỏ bằng tốt nghiệp THCS từ năm 2026

Tại phiên làm việc sáng 10/12, sau khi nghe báo cáo tiếp thu, giải trình từ Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Giáo dục sửa đổi. Luật đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong cấu trúc văn bằng, cơ chế quản trị và chính sách an sinh giáo dục.

Một điểm thay đổi căn bản là bỏ việc cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở – văn bằng tồn tại nhiều năm trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Theo quy định mới, học sinh hoàn thành chương trình tiểu học và trung học cơ sở, đáp ứng điều kiện do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, sẽ được hiệu trưởng xác nhận hoàn thành chương trình trên học bạ. Việc này nhằm giảm thủ tục hành chính, chuẩn hóa hồ sơ học tập, đồng thời bảo đảm quản lý minh bạch hơn trong quá trình chuyển cấp.

Hệ thống văn bằng giáo dục quốc dân theo luật mới gồm bằng tốt nghiệp THPT, bằng trung học nghề, trung cấp, cao đẳng, cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ và văn bằng của các chương trình đào tạo chuyên sâu thuộc một số lĩnh vực đặc thù. Quy định này nhằm thống nhất khung trình độ, đảm bảo tính tương thích giữa các trình độ đào tạo trong nước và quốc tế.

Đối với bậc THPT, học sinh hoàn thành chương trình và đạt yêu cầu kỳ thi tốt nghiệp sẽ được cấp bằng tốt nghiệp THPT. Trường hợp không dự thi hoặc thi không đạt, học sinh vẫn được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình, có thể sử dụng để đăng ký dự thi lấy bằng ở thời điểm sau hoặc chuyển hướng sang giáo dục nghề nghiệp.

Một nội dung quan trọng khác là quy định về giá trị pháp lý của văn bằng, chứng chỉ. Luật khẳng định văn bằng do cơ sở giáo dục thuộc mọi loại hình và hình thức đào tạo trong hệ thống quốc dân cấp đều có giá trị ngang nhau, không phân biệt công lập hay tư thục. Đây là bước tiến nhằm đảm bảo bình đẳng trong tiếp cận cơ hội học tập, việc làm và thúc đẩy tự chủ, cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở giáo dục. Văn bằng, chứng chỉ được cấp dưới dạng giấy hoặc số nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý giáo dục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao thống nhất quản lý hệ thống văn bằng, chứng chỉ, bảo đảm liên thông, minh bạch và khả năng xác thực. Đối với lĩnh vực sức khỏe, các văn bằng đào tạo sau đại học như bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa tiếp tục do Bộ Y tế hướng dẫn và quản lý theo Luật Giáo dục đại học.

Ở nhóm chính sách xã hội, Luật khẳng định lại tiểu học và THCS là giáo dục bắt buộc, đồng thời mở rộng chính sách an sinh khi quy định miễn học phí cho toàn bộ học sinh phổ thông theo học tại các cơ sở công lập trên cả nước. Đây là chính sách có tác động xã hội rất lớn, giúp giảm gánh nặng kinh tế cho hàng triệu hộ gia đình, bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng. Chính phủ được giao quyết định việc miễn phí sách giáo khoa; Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo lựa chọn một bộ sách giáo khoa thống nhất và thành lập Hội đồng quốc gia thẩm định theo từng môn.

Luật sửa đổi cũng chấm dứt hoạt động hội đồng trường tại các cơ sở mầm non và phổ thông công lập. Toàn bộ quyền quản trị và điều hành được chuyển về hiệu trưởng theo mô hình mới nhằm tăng tính chịu trách nhiệm và hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, chế độ phụ cấp ưu đãi nghề được bổ sung cho đội ngũ nhân sự hỗ trợ giáo dục không phải là giáo viên – nhóm lao động vốn chịu nhiều áp lực nhưng trước nay chưa được thụ hưởng đầy đủ chính sách đãi ngộ.

Một điểm mới nữa là việc thành lập Quỹ học bổng quốc gia nhằm khuyến khích và hỗ trợ người học sau đại học, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ và những ngành Nhà nước có nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Luật quy định rõ điều khoản chuyển tiếp: các bằng tốt nghiệp THCS đã cấp trước thời điểm luật có hiệu lực vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý; hồ sơ, thủ tục đang xử lý theo quy định cũ sẽ tiếp tục được áp dụng cho đến khi hoàn tất. Luật Giáo dục sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/1/2026; một số nội dung đặc thù sẽ được áp dụng từ 1/7/2026.