Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân

Tầm quan trọng của sức khỏe

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Sự quan tâm của Người được thông qua hàng trăm bài báo, bài viết, bài nói chuyện, cũng như việc ban hành nhiều sắc lệnh gửi tới các ngành y tế, thể dục thể thao, thương binh, phụ lão, thanh niên… Qua đó, Người đã chỉ rõ những quan điểm toàn diện về y đức, về rèn luyện thân thể và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân nói chung, cũng như đối với thương binh, bệnh binh nói riêng. Không chỉ dừng lại ở tư tưởng chỉ đạo, bản thân Người còn là tấm gương tiêu biểu về ý thức tự rèn luyện, giữ gìn và nâng cao sức khỏe.

Ngay từ buổi đầu thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của sức khỏe đối với mỗi cá nhân người dân cũng như đối với sự nghiệp “kháng chiến, kiến quốc”. Theo Người, trong mọi hoàn cảnh, mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội đều cần đến sức khỏe; có sức khỏe là có điều kiện để thực hiện và hoàn thành mọi nhiệm vụ. Người khẳng định: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần sức khỏe mới thành công”. Không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, sức khỏe còn gắn bó mật thiết với vận mệnh của quốc gia, dân tộc: “Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt; mỗi một người dân mạnh khỏe, tức là cả nước mạnh khỏe… Dân cường thì nước thịnh”.

Đặc biệt, Người nhấn mạnh sức khỏe chính là một trong những động lực quan trọng hàng đầu thúc đẩy sự nghiệp “kháng chiến, kiến quốc” đi đến thắng lợi. Khi sức khỏe của cán bộ và nhân dân được bảo đảm, tinh thần sẽ thêm phấn chấn, ý chí càng thêm vững vàng; từ đó tạo nên sức mạnh tổng hợp để vượt qua khó khăn, thử thách. Người chỉ rõ: “Sức khỏe của cán bộ và nhân dân được bảo đảm thì tinh thần càng hăng hái. Tinh thần và sức khỏe đầy đủ thì kháng chiến càng nhiều thắng lợi, kiến quốc càng mau thành công”. Quan điểm đó không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là cơ sở lý luận quan trọng để Đảng và Nhà nước ta xác định chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ trọng yếu, lâu dài trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Chính sách chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

Nhận thức được tầm quan trọng của sức khỏe đối với mỗi con người cũng như sự nghiệp "Kháng chiến kiến quốc", dù bận trăm công nghìn việc, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, kể cả những lúc cách mạng còn đang ở trong tình thế "ngàn cân treo sợi tóc".

          Người nhấn mạnh: việc chăm sóc sức khỏe cho nhân dân là trách nhiệm của toàn thể xã hội, trong đó, trước hết là trách nhiệm của mỗi cá nhân. Sức khỏe của mỗi người dân có quan hệ mật thiết đến sức khỏe của cộng đồng, đến vận mệnh của quốc gia, dân tộc. Trên cơ sở đó, Người đã khuyên tất cả mọi người hãy tập thể dục để rèn luyện thân thể coi đó là trách nhiệm của mỗi người dân yêu nước. Đồng thời chỉ ra ích lợi của việc luyện tập thể dục đối với mỗi người: "Vậy nên luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi một người yêu nước. Việc đó không tốn kém, khó khăn gì. Gái, trai, già, trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được ... Ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe … Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục. Tự tôi, ngày nào tôi cũng tập".

          Chăm sóc sức khỏe cho nhân dân phải gắn liền với xây dựng đời sống mới, trong sinh hoạt, ăn, ở, công tác phải biết giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, điều đó đồng nghĩa với việc bảo vệ sức khỏe chính bản thân, gia đình và cộng đồng. “Sạch sẽ tức là một phần của đời sống mới. Sạch sẽ thì ít đau ốm. Sức khỏe thì làm được việc, làm được việc thì có ăn. Xem đó thì biết rằng ai cũng nên làm đời sống mới”.

          Trong công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của ngành y tế và các thầy thuốc. Trong “Thư gửi Hội quân y” tháng 3/1948, Người nhắc nhở trách nhiệm của thầy thuốc ngoài việc khám, chữa bệnh, còn phải quan tâm động viên về mặt tinh thần cho người bệnh: “Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu … người thầy thuốc đồng thời phải là một người mẹ hiền”.

Theo Người, vai trò của người thầy thuốc là rất quan trọng trong việc giữ gìn, chăm lo sức khỏe cho nhân dân. Người thầy thuốc phải là người sống, làm việc có trách nhiệm, tận tâm tận lực phục vụ nhân dân, phải có tình yêu thương con người, luôn coi người bệnh, nhân dân như anh chị em ruột của mình, phải chỉ rõ cho nhân dân biết cách tự chăm sóc sức khỏe của mình: “Người bệnh phó thác tính mệnh của họ nơi các cô, các chú. Chính phủ phó thác cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ sức khoẻ cho đồng bào. Đó là một nhiệm vụ rất vẻ vang. Vì vậy, cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn”.

Trong các lá thư gửi ngành y tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vấn đề y đức của người thầy thuốc. Người chỉ rõ, người thầy thuốc giỏi về chuyên môn thôi là chưa đủ mà còn cần phải có đạo đức nghề nghiệp, phải hết lòng hết sức cứu chữa, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân một cách vô điều kiện. Đó là một nhiệm vụ cao cả của người thầy thuốc và ngành y tế, cần được gìn giữ, phát huy: “Luôn luôn ghi nhớ rằng người thầy thuốc giỏi, đồng thời phải là người mẹ hiền, hết lòng hết sức cứu chữa và phục vụ thương binh, bệnh binh, tích cực nâng cao sức khỏe của bộ đội, góp phần cùng toàn quân, toàn dân đẩy mạnh sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn”.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang tính cấp thiết trước mắt, vừa có giá trị chiến lược lâu dài. Những quan điểm của Người về vai trò của sức khỏe, trách nhiệm của mỗi cá nhân, của toàn xã hội và y đức của người thầy thuốc tiếp tục là nền tảng định hướng cho việc xây dựng và phát triển nền y tế Việt Nam hiện đại, công bằng và hiệu quả.

Trước hết, cần tiếp tục nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vị trí, vai trò của sức khỏe đối với sự phát triển con người và đất nước. Quán triệt sâu sắc tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “dân cường thì nước thịnh”, các cấp, các ngành cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm hình thành ý thức tự giác, chủ động bảo vệ và nâng cao sức khỏe trong mỗi người dân. Mỗi cá nhân cần xác định việc rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh, xây dựng lối sống lành mạnh không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và quốc gia.

Hai là, phát triển hệ thống y tế theo hướng công bằng, hiệu quả, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện chính sách y tế, tăng cường đầu tư cho cơ sở hạ tầng y tế, trang thiết bị, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở, y tế cộng đồng, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách thuận lợi và bình đẳng. Đây chính là sự cụ thể hóa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chăm lo sức khỏe cho toàn dân, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Ba là, đẩy mạnh công tác phòng bệnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới. Vận dụng quan điểm của Người về “giữ gìn vệ sinh là giữ gìn sức khỏe”, cần tăng cường các chương trình y tế dự phòng, nâng cao ý thức vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm; phát triển phong trào thể dục thể thao quần chúng theo tinh thần lời kêu gọi toàn dân tập thể dục. Qua đó, góp phần giảm thiểu bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của người dân.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ y tế “vừa hồng, vừa chuyên”, thấm nhuần y đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Người thầy thuốc không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có đạo đức trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm phục vụ nhân dân. Vì vậy, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ y tế toàn diện cả về năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức; tăng cường giáo dục y đức, xây dựng phong cách phục vụ người bệnh văn minh, nhân ái, coi người bệnh như người thân của mình.

Năm là, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Bên cạnh vai trò nòng cốt của ngành y tế, cần huy động sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng và mỗi gia đình trong việc chăm lo sức khỏe. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế nhằm nâng cao chất lượng quản lý, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe từ xa, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân kể từ khi ra đời đến nay vẫn còn nguyên giá trị, mang tầm vóc thời đại. Trong bối cảnh đất nước ta ngày càng tham gia hội nhập quốc tế sâu, rộng, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thì cần thiết phải có sự đầu tư phát triển nguồn nhân lực phát triển toàn diện, trong đó sức khỏe là yếu tố quan trọng hàng đầu. Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong giai đoạn hiện nay không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam phát triển toàn diện, hùng cường, trong đó con người có sức khỏe tốt, thể chất và tinh thần đều được nâng cao. Qua đó, góp phần đào tạo đội ngũ "thế hệ cách mạng cho đời sau" khỏe về thể chất, mạnh về tinh thần phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa sớm đưa nước ta “sánh ngang với các cường quốc năm châu” như Bác Hồ hằng mong muốn.