Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua các nghị quyết về sức khỏe phổi và thận: Cơ hội vàng cho Việt Nam

Theo Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, việc thông qua nghị quyết về phổi và thận khẳng định đây là "lần đầu tiên trong lịch sử các nghị quyết về sức khỏe thận và sức khỏe phổi và được thông qua" tại một kỳ Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA). Ông nhấn mạnh dù thế giới vẫn còn nhiều bệnh tật, cộng đồng quốc tế đã khẳng định cam kết vì sức khỏe cho tất cả mọi người.

Các nghị quyết mở sẽ mở ra khung hành động toàn diện để giảm tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật cho các quốc gia. Đối với sức khỏe phổi, nghị quyết kêu gọi triển khai đồng bộ từ phòng ngừa, phát hiện sớm, chẩn đoán đến điều trị các bệnh như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen suyễn. WHO nhấn mạnh việc cập nhật hướng dẫn chuyên môn về phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị hiệu quả và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong chăm sóc sức khỏe phổi.

Với sức khỏe thận, WHO lần đầu tiên đưa bệnh thận vào chương trình nghị sự toàn cầu về bệnh không lây nhiễm, đồng thời công nhận đây là một vấn đề y tế công cộng cấp bách. WHO kêu gọi các quốc gia thành viên tích hợp phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị bệnh thận vào chương trình y tế cơ sở, đồng thời cải thiện giám sát và hệ thống thông tin y tế.

Nghị quyết cũng ghi nhận tác động kinh tế – xã hội của bệnh thận, lo ngại về vấn đề tiếp cận chăm sóc và tình trạng phát hiện muộn. WHO khuyến nghị triển khai các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thận toàn diện tại địa phương, áp dụng đầy đủ các can thiệp hiệu quả trong kiểm soát tiểu đường và tăng huyết áp để ngăn ngừa hoặc làm chậm tiến triển của bệnh thận mạn đến suy thận giai đoạn cuối. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và truyền thông về các yếu tố nguy cơ được coi là giải pháp then chốt nhằm giảm gánh nặng bệnh thận trong tương lai.

Thực tế, trong các nghị quyết WHA trước đây, Việt Nam đã chủ trương sớm bắt tay vào thực hiện và đạt nhiều tiến bộ rõ nét. Theo Nghị quyết WHA72 năm 2019 về chăm sóc sức khỏe toàn dân, Việt Nam đã đạt tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên 92% vào năm 2023 và đẩy mạnh năng lực y tế cơ sở ở vùng sâu vùng xa. Trong đợt dịch Covid-19, Việt Nam đã triển khai theo hướng dẫn của WHO và đạt tỷ lệ tiêm chủng cao thông qua cơ chế COVAX (WHA73.1).

Tại Việt Nam, ngành y tế hiện vẫn đang đối diện gánh nặng lớn từ hai nhóm bệnh này. Mỗi năm, cả nước ghi nhận khoảng 25.000 ca ung thư phổi mới, trong đó tới 75% được phát hiện ở giai đoạn muộn, khiến tỷ lệ sống sót sau 5 năm dưới 15%. Tỷ lệ mắc COPD ở nhóm trên 40 tuổi lên tới 4,2% – cao nhất châu Á – Thái Bình Dương. Hen suyễn cũng ảnh hưởng khoảng 4,1% dân số, nhưng chỉ 29% người bệnh được điều trị dự phòng. Trong khi đó, bệnh thận mạn hiện tác động tới hơn 10 triệu người, chiếm 10% dân số. Đáng chú ý, 90% bệnh nhân không biết mình mắc bệnh cho đến giai đoạn muộn; trong số 800.000 người cần chạy thận, chỉ 33.000 người được tiếp cận điều trị.

Những con số này cho thấy tính cấp thiết của các nghị quyết mà WHO vừa ban hành. Việt Nam có cơ sở để triển khai nhờ những thành quả sẵn có: tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đã vượt 92% vào năm 2023, mạng lưới y tế cơ sở được mở rộng đến tận vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, để biến nghị quyết thành hành động cụ thể, các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần nhanh chóng lồng ghép vào các chiến lược quốc gia về bệnh không lây nhiễm, tăng cường sàng lọc nhóm nguy cơ cao, củng cố năng lực tuyến cơ sở và ban hành các chính sách pháp lý, kế hoạch hành động rõ ràng.

Việc WHA đồng thời thông qua nghị quyết về sức khỏe phổi và thận không chỉ đánh dấu bước tiến của y tế toàn cầu mà còn mở ra cơ hội vàng để Việt Nam chuyển hướng mạnh mẽ từ “chữa khi đã muộn” sang “phòng ngay từ sớm”, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Nguyên An (tổng hợp)