Dân chủ ở cơ sở nhìn từ thực tiễn xã Long Cốc – lớp Cao cấp lý luận Chính trị K72 – A08

Trong khuôn khổ chương trình học tập gắn lý luận với thực tiễn, Lớp Cao cấp lý luận chính trị K72 – A08, Học viện Chính trị khu vực I đã tổ chức chuyến đi nghiên cứu thực tế tại xã Long Cốc, tỉnh Phú Thọ. Chuyến đi là dịp để học viên kiểm chứng, soi chiếu những nội dung đã học về dân chủ xã hội chủ nghĩa, về vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân thông qua một mô hình cụ thể tại địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Xã Long Cốc được thành lập sau sáp nhập ba đơn vị hành chính, có diện tích rộng, dân cư phân tán, trên 85% là đồng bào dân tộc thiểu số. Trong bối cảnh đó, việc tổ chức thực hiện dân chủ ở cơ sở vừa là yêu cầu khách quan, vừa là giải pháp quan trọng để củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Thực tiễn tại Long Cốc cho thấy, ngay sau sáp nhập, Đảng ủy, chính quyền xã đã sớm ổn định tổ chức bộ máy, làm tốt công tác tư tưởng, phát huy truyền thống đoàn kết trong Nhân dân – đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”.

Việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại xã Long Cốc được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng. Quan điểm này phù hợp với tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, XIII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Dân chủ được thực hiện gắn liền với kỷ cương, pháp luật, tránh tình trạng dân chủ hình thức hoặc lợi dụng dân chủ.

Qua khảo sát thực tế, đoàn công tác nhận thấy xã Long Cốc đã triển khai khá đồng bộ phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” – nội dung cốt lõi được quy định trong Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022. Các chủ trương lớn, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, dự toán và quyết toán ngân sách, các dự án đầu tư, các khoản đóng góp của Nhân dân đều được công khai, minh bạch bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện miền núi. Nhân dân được tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến trước khi quyết định, nhất là đối với việc sáp nhập đơn vị hành chính và xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu.

Đặc biệt, việc duy trì đối thoại, tiếp công dân định kỳ của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền xã là minh chứng sinh động cho tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Người căn dặn: “Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”. Thông qua đối thoại, nhiều kiến nghị, bức xúc của Nhân dân được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài, góp phần giữ vững ổn định chính trị – xã hội.

Thực hiện dân chủ ở cơ sở tại Long Cốc còn gắn chặt với việc phát huy vai trò giám sát của Nhân dân. Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng được củng cố, tham gia giám sát các công trình, dự án và việc thực hiện chính sách. Điều này phù hợp với quan điểm của Đảng tại Nghị quyết Trung ương 7 khóa XII về xây dựng đội ngũ cán bộ và phát huy vai trò của Nhân dân trong kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Những kết quả phát triển kinh tế – xã hội nổi bật của xã Long Cốc trong năm 2025, với 19/19 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, thu nhập bình quân đầu người tăng, tỷ lệ hộ nghèo giảm, quốc phòng – an ninh được giữ vững, là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ biện chứng giữa phát huy dân chủ và phát triển. Thực tiễn này khẳng định luận điểm đã được học viên nghiên cứu trong chương trình lý luận chính trị: dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn tại Long Cốc cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết, như việc khắc phục biểu hiện dân chủ hình thức ở một số nơi, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và Nhân dân, phát huy đầy đủ hơn vai trò giám sát của cộng đồng. Đây chính là những vấn đề thực tiễn sinh động để học viên Lớp K72 – A08 tiếp tục nghiên cứu, vận dụng sáng tạo lý luận của Đảng vào công tác sau này.

Chuyến đi thực tế tại xã Long Cốc đã giúp học viên hiểu sâu sắc hơn tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước về thực hiện dân chủ ở cơ sở; đồng thời củng cố niềm tin vào giá trị bền vững của việc gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay.