Dập dìu lễ hội tháng giêng - hồn thiêng văn hoá Việt

Lễ hội Chùa Hương

Tại miền Bắc, các lễ hội đầu xuân chủ yếu mang ý nghĩa cầu quốc thái dân an. Lễ hội Chùa Hương tại xã Hương Sơn (TP. Hà Nội) là một trong những ngày lễ lớn tại miền Bắc, được khai hội từ mùng 6 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch đều đặn hàng năm, thu hút hàng vạn phật tử và du khách đến dâng hương, cầu bình an và tài lộc. Đây là lúc du khách thập phương đổ về chiêm bái, trẩy hội cầu an, trải nghiệm không khí lễ hội đặc sắc với hành trình qua suối Yến, chùa Thiên Trù, động Hương Tích....

Hội Đền Gióng

Tại Sóc Sơn, Hà Nội - Hội Gióng được diễn ra trong tháng Giêng âm lịch nhằm tưởng nhớ Thánh Gióng - người đã có công dẹp giặc Ân, biểu trưng cho tinh thần chống giặc ngoại xâm và ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Hội Gióng Sóc Sơn diễn ra từ ngày 6 đến ngày 8/1 âm lịch hằng năm.

Lễ Hội Yên Tử

Lễ hội Yên Tử ở Quảng Ninh cũng là một trong những lễ hội tâm linh lớn, diễn ra hàng năm vào mùa xuân tại Quần thể danh thắng Yên Tử (TP. Uông Bí cũ), thường khai mạc ngày 10 tháng Giêng âm lịch và kéo dài 3 tháng. Lễ hội thu hút đông đảo phật tử, du khách hành hương lên núi Yên Tử chiêm bái, cầu an, dâng hương tại các chùa như Chùa Hoa Yên, Chùa Đồng và tham gia các nghi lễ như gióng trống, thỉnh chuông, rước kiệu, đóng dấu thiêng, tôn vinh Phật giáo Trúc Lâm, đồng thời kết hợp các hoạt động văn hóa, giải trí đa dạng.

Hội Lim

Lễ hội Lim là một trong những lễ hội văn hóa đặc sắc nhất vùng Kinh Bắc, gắn liền với truyền thống hát quan họ - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận. Lễ hội diễn ra vào ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch hằng năm, tại huyện Tiên Du (cũ), tỉnh Bắc Ninh, đặc biệt tập trung ở khu vực đồi Lim - nơi đặt lăng và đền thờ ông Trần Huy Liệu, người có công lớn trong việc hình thành và lan tỏa dòng quan họ cổ.

Lễ hội trải rộng qua nhiều làng thuộc các xã (cũ) gồm Lim, Nội Duệ, Liên Bão, tạo nên không gian văn hóa sống động đậm đà bản sắc dân tộc. Trong nhịp sống hiện đại, hội Lim vẫn giữ được sự trang nghiêm, dân dã và đặc trưng văn hóa rất riêng của vùng Bắc Bộ.

Lễ hội Gò Đống Đa (Hà Nội)

Lễ hội Gò Đống Đa là lễ hội lớn đầu năm ở Hà Nội (thường vào mùng 5 Tết âm lịch), tưởng nhớ Vua Quang Trung - Nguyễn Huệ và chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (Kỷ Dậu 1789) chống quân Thanh, với các nghi thức dâng hương, tế lễ, cùng nhiều hoạt động văn hóa như múa lân, võ thuật, cờ người, ca múa nhạc, diễn ra tại Gò Đống Đa, phường Đống Đa, Hà Nội.

Lễ hội gò Đống Đa không chỉ thu hút được sự tham gia của người dân Hà Nội mà còn thu hút được khách du xuân trên khắp cả nước đến để tưởng nhớ và tri ân người Anh hùng áo vải và nghĩa quân Tây Sơn.

Lễ hội Khai ấn Đền Trần

Lễ Khai ấn tổ chức đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng hàng năm tại Đền Trần, phường Lộc Vượng (thành phố Nam Định) là tục lệ cổ tại Tiên Miếu nhà Trần (Phủ Thiên Trường xưa) với ý nghĩa nhân văn to lớn là cầu cho quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, thịnh trị, mọi nhà chung hưởng lộc ấn Đền Trần - “Tích Phúc Vô Cương”, mọi người bước vào năm mới mạnh khoẻ, lao động hăng say, học tập, công tác tốt.

Lễ Hội Đền Vua Mai

Với ý nghĩa mở màn cho mùa hoạt động lễ hội hàng năm ở Nghệ An, Lễ hội Đền Vua Mai được tổ chức vào những ngày đầu xuân - dịp rằm tháng Giêng, tại huyện Nam Đàn (cũ). Đây là lễ hội có sức hút với đông đảo du khách gần xa. Lễ hội được tổ chức để tưởng nhớ và tỏ lòng thành kính đối với chiến công lẫy lừng của vua Mai Hắc Đế và các tướng lĩnh của ông.

Lễ hội vật làng Sình

Hằng năm cứ vào ngày mồng 10 tháng Giêng Âm lịch, người dân xã Phú Mậu, huyện Phú Vang (cũ), tỉnh Thừa Thừa Thiên lại giong trống mở cờ, đến hẹn lại lên tổ chức Hội Vật làng Sình – một nét đẹp văn hóa truyền thống được gìn giữ và phát huy suốt mấy trăm năm qua kể từ thời chúa Nguyễn.

Hội vật làng Sình ngoài yếu tố tâm linh truyền thống còn là một hoạt động vui, khoẻ đầy tinh thần thượng võ. Kích thích việc rèn luyện sức khỏe, lòng dũng cảm, sự tự tin, mưu trí, nhất là với lớp trai trẻ. Hội vật cũng nhằm mục đích lưu giữ truyền thống vật võ với niềm mong ước cho dân khoẻ, làng yên, mùa màng tươi tốt, hạnh phúc muôn người.

Lễ hội Đống Đa (Tây Sơn, Bình Định cũ)

Cùng với Lễ hội Gò Đống Đa tại Hà Nội diễn ra vào ngày mồng 5 tháng Giêng âm lịch thì cũng trong tháng Giêng, một lễ hội khác cũng để tưởng nhớ người anh hùng áo vải Quang Trung Nguyễn Huệ và các nghĩa quân Tây Sơn cũng được diễn ra tại Tây Sơn, Bình Định. Sự kiện diễn ra sớm hơn, bắt đầu từ chiều mồng 4 và kéo dài trong cả ngày mồng 5 tết âm lịch, thu hút sự tham gia của người dân địa phương và đông đảo du khách.

Ngoài nghi thức truyền thống, ngày hội còn có những hoạt động văn hóa dân gian như biểu diễn võ thuật Tây Sơn, đua thuyền, hát tuồng, tái diễn các trận đánh lịch sử như ngày vua Quang Trung ra trận…

Lễ hội Núi Bà Đen

Tại miền Nam, các lễ hội Tết âm lịch mang đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian và giao thoa văn hóa. Lễ hội Núi Bà Đen (Tây Ninh) là một trong những lễ hội lớn nhất vùng Đông Nam Bộ, bao gồm Hội Xuân thường từ mùng 4 đến hết tháng Giêng âm lịch tập trung cầu an, xin lộc đầu năm và Lễ Vía Bà (mùng 4-6 tháng 5 âm lịch) là ngày lễ quan trọng nhất tôn kính Linh Sơn Thánh Mẫu, với các nghi thức tắm Bà, dâng hương, múa bóng rỗi, thu hút hàng triệu lượt khách hành hương, chiêm bái, cầu may mắn, tài lộc và bình an.

Lễ hội Nguyên Tiêu

Lễ Nguyên tiêu ở TP. Hồ Chí Minh (chủ yếu tại Quận 5 cũ) là lễ hội đặc diễn ra đúng ngày 15 tháng Giêng âm lịch hàng năm, kết hợp văn hóa Việt - Hoa với nhiều hoạt động như diễu hành đường phố (múa lân, võ thuật, xiếc), múa lân, trình diễn nghệ thuật cổ truyền, ẩm thực đa dạng, thư pháp, đố đèn, thả hoa đăng; lễ hội này được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Qua thời gian, các lễ hội tháng Giêng âm lịch ở khắp ba miền không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là nơi kết tinh hồn cốt văn hóa dân tộc. Phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi hòa quyện đã kết nối quá khứ với hiện tại, gắn kết cộng đồng và nuôi dưỡng niềm tự hào về cội nguồn. Trong nhịp sống hiện đại, những lễ hội đầu xuân vẫn giữ vai trò như sợi dây bền chặt gìn giữ bản sắc, tiếp thêm niềm tin, hy vọng và khát vọng về một năm mới an lành, thịnh vượng cho mỗi người dân Việt Nam.