Đừng chủ quan với tiếng “lục cục” khi nhai: Dấu hiệu cảnh báo rối loạn khớp thái dương hàm

Trong cuộc sống hằng ngày, không ít người từng nghe thấy tiếng “lách cách”, “lục cục” phát ra từ vùng khớp hàm khi nhai, ngáp hoặc há miệng. Có trường hợp tiếng kêu chỉ xuất hiện thoáng qua rồi biến mất, nhưng cũng có người kèm theo cảm giác đau mỏi, cứng hàm, há miệng khó hoặc đau lan lên vùng thái dương, cổ vai gáy.

Theo ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc khớp thái dương hàm là bộ phận đóng vai trò như một “bản lề” kết nối xương hàm dưới với hộp sọ, giúp con người thực hiện các động tác quan trọng như nhai, nói, nuốt và há miệng. Khi khớp, đĩa khớp hoặc hệ thống cơ nhai hoạt động mất cân bằng, người bệnh có thể gặp phải rối loạn khớp thái dương hàm (TMD).

“Đây không phải là bệnh lý đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng nếu không được phát hiện và xử lý đúng cách, tình trạng này có thể kéo dài, gây đau mạn tính, hạn chế chức năng hàm và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống”, ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc chia sẻ.

Theo chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, biểu hiện dễ nhận biết nhất của rối loạn khớp thái dương hàm là xuất hiện tiếng kêu bất thường khi vận động hàm. Người bệnh có thể nghe thấy tiếng “lách cách”, “lục cục” hoặc tiếng lạo xạo khi há miệng, nhai, ngáp.

Bên cạnh đó, một số dấu hiệu khác cũng cần được lưu ý như:

- Đau hoặc mỏi vùng hàm, trước tai, vùng thái dương; cơn đau có thể lan xuống cổ, vai, gáy hoặc gây đau đầu.

- Há miệng khó, há miệng bị lệch, cảm giác cứng khớp, kẹt hàm hoặc có lúc hàm bị “khóa”.

- Nhai nhanh mỏi, có xu hướng nhai lệch một bên.

- Một số trường hợp có thể kèm theo ù tai, chóng mặt hoặc cảm giác khó chịu vùng mặt.

ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc khuyến cáo, nếu tiếng kêu ở khớp hàm đi kèm đau kéo dài trên 1-2 tuần, tình trạng há miệng hạn chế, hàm bị kẹt hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ thì người bệnh nên đi khám để được đánh giá cụ thể.

Rối loạn khớp thái dương hàm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, nhiều thói quen quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày có thể vô tình tạo áp lực lên khớp hàm.

Việc nhai kẹo cao su thường xuyên, ăn thực phẩm quá cứng hoặc quá dai, chống cằm, cắn móng tay hay há miệng quá lớn khi ngáp đều khiến hệ thống cơ – khớp hàm phải làm việc quá tải.

Ngoài ra, căng thẳng, áp lực kéo dài cũng là yếu tố thường gặp. Nhiều người có thói quen siết chặt hàm hoặc nghiến răng vô thức khi ngủ, làm gia tăng lực tác động lên khớp thái dương hàm.

Các vấn đề về răng miệng như sai khớp cắn, mất răng, răng mọc lệch, phục hình răng chưa phù hợp hoặc thay đổi điểm tiếp xúc giữa các răng cũng có thể làm mất cân bằng hoạt động của hệ thống nhai.

Theo ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc, việc điều trị rối loạn khớp thái dương hàm cần dựa trên nguyên nhân và mức độ tổn thương của từng người bệnh. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp phức tạp.

Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể cải thiện bằng cách thay đổi thói quen: ăn thức ăn mềm, cắt nhỏ thức ăn, hạn chế đồ cứng, dai; tránh há miệng quá rộng; kết hợp chườm ấm hoặc lạnh, massage nhẹ vùng cơ nhai và thực hiện các bài tập thư giãn hàm.

Một số trường hợp cần sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài để tránh những ảnh hưởng không mong muốn.

Với các trường hợp liên quan đến nghiến răng hoặc sai lệch khớp cắn, bác sĩ có thể chỉ định máng nhai, chỉnh nha hoặc phục hồi răng nhằm giảm tải cho khớp và bảo vệ hệ thống nhai.

Các phương pháp vật lý trị liệu, phục hồi chức năng cũng có thể giúp giảm đau, cải thiện vận động hàm.

“Can thiệp phẫu thuật chỉ đặt ra trong những trường hợp bệnh nặng, tổn thương khớp rõ, khóa hàm kéo dài hoặc khi các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả”, bác sĩ Lộc cho biết.

Theo các chuyên gia, tiếng kêu tại khớp hàm không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Tuy nhiên, khi đi kèm đau, hạn chế vận động hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, đó có thể là lời cảnh báo cơ thể đang cần được kiểm tra.

“Khám sớm, xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp sẽ giúp người bệnh tránh được những khó chịu kéo dài, duy trì khả năng ăn nhai và nâng cao chất lượng cuộc sống”, ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc nhấn mạnh.

Một tiếng “lục cục” nhỏ khi nhai đôi khi không chỉ là âm thanh bình thường, mà có thể là dấu hiệu để mỗi người quan tâm hơn đến sức khỏe khớp hàm – bộ phận âm thầm góp phần tạo nên những bữa ăn ngon và nụ cười mỗi ngày.