Hà Nội chìm trong ô nhiễm không khí: AQI duy trì mức đỏ, nguy hại đến sức khỏe cộng đồng

AQI liên tục ở mức đỏ, Hà Nội nằm trong nhóm ô nhiễm nhất thế giới

Từ sáng ngày 1/12, Hà Nội bước vào một trong những thời điểm ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất từ đầu mùa đông khi chỉ số AQI liên tục duy trì ở ngưỡng đỏ, mức được cảnh báo “có hại cho sức khỏe”. Các hệ thống quan trắc như IQAir và VN Air ghi nhận chất lượng không khí giảm sâu tại hầu hết điểm đo trong nội thành, với giá trị dao động từ 150 đến 188. Đây là mức cho thấy nồng độ bụi mịn PM2.5 tăng cao, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp và tim mạch của người dân, đặc biệt là nhóm nhạy cảm.

Những ngày đầu tháng 12, Hà Nội chịu tác động mạnh của đợt rét khô đi kèm hiện tượng nghịch nhiệt – yếu tố được xem là “tác nhân khóa” khiến các chất ô nhiễm không thể khuếch tán lên tầng khí quyển. Nhiệt độ ban đêm giảm sâu, ban ngày tăng nhẹ tạo ra sự chênh lệch lớn giữa hai thời điểm, khiến lớp không khí lạnh nằm sát mặt đất bị nén lại. Trong điều kiện lặng gió, bụi mịn PM2.5 và các chất ô nhiễm khác bị giữ lại gần bề mặt, tích tụ ngày càng đậm đặc, gây nên tình trạng mù xám và ô nhiễm kéo dài nhiều giờ liền.

Trước diễn biến bất lợi này, ngày 25/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi công văn cảnh báo khẩn đến bảy tỉnh, thành khu vực đồng bằng Bắc Bộ, yêu cầu triển khai các biện pháp ứng phó đợt ô nhiễm dự báo kéo dài đến đầu tháng 12. Hà Nội được xác định là tâm điểm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do mật độ dân cư và giao thông lớn, hoạt động phát thải cao và sự hạn chế trong khả năng tự khuếch tán của không khí đô thị.

Thực tế từ ngày 29/11 đến 1/12 cho thấy Hà Nội liên tục nằm trong top 10 thành phố ô nhiễm nhất thế giới, theo xếp hạng của IQAir. Nhiều trạm quan trắc trong nội thành chuyển sang màu đỏ sẫm – mức cảnh báo “rất có hại cho sức khỏe”. Đáng chú ý, tại quận Tây Hồ, chỉ số AQI từng đạt 282, thuộc nhóm đặc biệt nguy hại, phản ánh mức độ ô nhiễm ở ngưỡng báo động đỏ đối với cộng đồng.

Đến 20h cùng ngày, số liệu từ IQAir cho thấy Hà Nội đứng thứ 8 trong danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Trong khi đó, dữ liệu từ hệ thống VN Air của Cục Môi trường ghi nhận hai trạm quan trắc tại Đại học Bách khoa và 556 Nguyễn Văn Cừ liên tục duy trì mức đỏ suốt cả ngày, trở thành những điểm nóng ô nhiễm cao nhất trên toàn quốc.

Lớp mù xám dày đặc bao phủ khắp khu vực nội thành ngay từ đầu giờ sáng, là biểu hiện rõ rệt của tình trạng nồng độ bụi mịn tăng đột biến. Khoảng cuối buổi sáng, bảng xếp hạng chất lượng không khí của IQAir thậm chí ghi nhận Hà Nội vươn lên nhóm 5 thành phố ô nhiễm nhất thế giới, cho thấy mức độ ô nhiễm đã đạt đến ngưỡng nguy hại, dù chỉ số AQI trung bình có giảm nhẹ so với ngày 30/11.

Thời tiết rét khô, nghịch nhiệt khiến bụi mịn tích tụ sát mặt đất

Những ngày đầu tháng 12, Hà Nội chịu tác động mạnh của đợt rét khô đi kèm hiện tượng nghịch nhiệt – yếu tố được xem là “tác nhân khóa” khiến các chất ô nhiễm không thể khuếch tán lên tầng khí quyển. Nhiệt độ ban đêm giảm sâu, ban ngày tăng nhẹ tạo ra sự chênh lệch lớn giữa hai thời điểm, khiến lớp không khí lạnh nằm sát mặt đất bị nén lại. Trong điều kiện lặng gió, bụi mịn PM2.5 và các chất ô nhiễm khác bị giữ lại gần bề mặt, tích tụ ngày càng đậm đặc, gây nên tình trạng mù xám và ô nhiễm kéo dài nhiều giờ liền.

Trước diễn biến bất lợi này, ngày 25/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi công văn cảnh báo khẩn đến bảy tỉnh, thành khu vực đồng bằng Bắc Bộ, yêu cầu triển khai các biện pháp ứng phó đợt ô nhiễm dự báo kéo dài đến đầu tháng 12. Hà Nội được xác định là tâm điểm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do mật độ dân cư và giao thông lớn, hoạt động phát thải cao và sự hạn chế trong khả năng tự khuếch tán của không khí đô thị.

Thực tế từ ngày 29/11 đến 1/12 cho thấy Hà Nội liên tục nằm trong top 10 thành phố ô nhiễm nhất thế giới, theo xếp hạng của IQAir. Nhiều trạm quan trắc trong nội thành chuyển sang màu đỏ sẫm – mức cảnh báo “rất có hại cho sức khỏe”. Đáng chú ý, tại quận Tây Hồ, chỉ số AQI từng đạt 282, thuộc nhóm đặc biệt nguy hại, phản ánh mức độ ô nhiễm ở ngưỡng báo động đỏ đối với cộng đồng.

Nguy cơ sức khỏe gia tăng và khuyến cáo bảo vệ người dân

Tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài với nồng độ bụi mịn PM2.5 ở mức cao đang làm gia tăng đáng kể các nguy cơ đối với sức khỏe người dân. Bụi mịn có thể xâm nhập sâu vào hệ hô hấp, gây kích ứng mắt, mũi, họng, đồng thời làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính như hen phế quản, phổi tắc nghẽn và thậm chí làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Những nhóm dễ tổn thương nhất gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền, vốn nhạy cảm hơn với sự thay đổi chất lượng không khí.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến nghị người dân hạn chế tối đa việc ra ngoài trong những thời điểm chỉ số AQI tăng cao; sử dụng khẩu trang đạt chuẩn có khả năng lọc bụi mịn khi buộc phải di chuyển; giữ không gian sinh hoạt trong nhà an toàn bằng cách đóng kín cửa và sử dụng máy lọc không khí nếu có điều kiện. Bên cạnh đó, việc theo dõi chỉ số AQI hằng giờ từ các trạm quan trắc chính thức được xem là cần thiết để chủ động điều chỉnh lịch trình và mức độ tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Các cơ quan môi trường cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm phát thải, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và hạn chế đốt than tổ ong hay rác thải sinh hoạt nhằm góp phần cải thiện chất lượng không khí chung.

Dự báo trong những ngày tới, ô nhiễm vẫn có thể tiếp diễn. Người dân được khuyến cáo duy trì các biện pháp bảo vệ sức khỏe và theo dõi sát sao các cảnh báo để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm.