Khai mạc Lễ hội Đền Nghè Hạ: Nơi hào khí triều Lý hòa quyện cùng sắc xuân Dốc Lỉnh

Từ lịch sử hào hùng của vị "Phủ quốc Thái Úy"
Nằm yên bình giữa vùng đất giàu truyền thống, Đền Nghè Hạ từ lâu đã là biểu tượng tâm linh gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của vị anh hùng dân tộc Dương An Hồ (còn gọi là Vĩnh Đạt Đại Vương). Theo thần tích còn lưu giữ tại đền, Ngài sinh ngày 11/03/1024 tại Quảng Xương, Thanh Hóa trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học.
Dưới triều vua Lý, với tài năng xuất chúng, ông đã thi đỗ Thái học sinh và được bổ nhiệm làm quan đến chức Lệnh doãn – một chức vụ quan trọng tương đương thừa tướng, được vua tin cậy giao quyền giải quyết các chiến sự quốc gia. Với phẩm chất liêm khiết, chính trực và lòng thương dân vô hạn, ông không chỉ được triều đình trọng dụng mà còn được nhân dân hết lòng yêu mến.
Đỉnh cao sự nghiệp của Ngài là khi được vua Lý Thánh Tông sắc phong chức danh Phủ quốc Thái Úy, chỉ huy quân đội, điều binh khiển tướng và thực hiện các nhiệm vụ đối nội, đối ngoại quan trọng. Năm 1072, sau khi đi sứ nhà Tống trở về, Ngài dừng chân tại Trang Khả Lễ (nay là thôn Dốc Lỉnh, xã Nghĩa Phương) và mất tại đây vào ngày 12/10 âm lịch. Để tưởng nhớ công lao to lớn của vị tướng tài ba, vua Lý Thánh Tông và nhân dân đã lập đền thờ Ngài tại khu Rừng Cẩm, chính là Đền Nghè Hạ ngày nay.

Đúng 7 giờ 30 phút sáng, tiếng trống khai hội rộn rã vang lên, mở đầu cho ngày hội lớn nhất trong năm của địa phương. Trong bộ trang phục tế lễ chỉnh tề, các bậc cao niên và ban tế lễ đã thực hiện các nghi thức dâng hương, đọc chúc văn ôn lại cuộc đời, thân thế và sự nghiệp của Vĩnh Đạt Đại Vương.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trịnh Đình Quý, Trưởng ban tổ chức lễ hội, nhấn mạnh: "Lễ hội Đền Nghè Hạ không chỉ là nghi thức tôn giáo đơn thuần, mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ con cháu. Dù ai đi đâu, làm gì, cứ đến ngày mùng 8 tháng Giêng lại bồi hồi hướng về cội nguồn, về với vùng đất Dốc Lỉnh linh thiêng để thắp nén tâm hương tưởng nhớ bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước."
Mặc dù địa giới hành chính có sự thay đổi sau sáp nhập, nhưng sự gắn kết cộng đồng tại xã Nghĩa Phương vẫn vẹn nguyên, thậm chí càng bền chặt hơn. Người dân từ khắp nơi, những người con xa quê như gia đình ông Thái Trình và con cháu khắp miền, đều tề tựu đông đủ, tạo nên một không gian lễ hội vừa trang nghiêm, vừa ấm áp tình làng nghĩa xóm.

Một trong những nội dung xúc động nhất của lễ hội năm nay là phần diễn xướng nhắc lại sự kiện năm 1293 (đời vua Trần Anh Tông). Sau hơn 200 năm vị tướng mất, triều đình nhà Trần vẫn ghi nhớ công lao của Ngài và ban tặng sắc phong "Hoàng Tám Mỹ Hóa, vào chương thờ tự (Vĩnh Đạt Đại Vương)".
Điều này khẳng định giá trị lịch sử xuyên suốt các triều đại của Đền Nghè Hạ. Ngôi đền không chỉ là công trình kiến trúc mang đậm bản sắc văn hóa Việt mà còn là "kết tinh trí tuệ, là tinh hoa của thời đại gieo trồng lợi phúc" cho muôn đời sau.
Phần hội rộn ràng, thắm đượm tình quê
Sau phần lễ trang trọng là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian đặc sắc. Các làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh mượt mà, đằm thắm vang lên giữa sân đền như mời gọi, níu chân du khách. Các trò chơi dân gian như cờ tướng, tổ tôm điếm và các hoạt động giao lưu văn hóa giữa các xóm trong xã Nghĩa Phương đã tạo nên bầu không khí vui tươi, phấn khởi.