Lần đầu quy định sử dụng AI trong giáo dục đại học

Thiết lập khung pháp lý về ứng dụng AI trong giáo dục

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025; đồng thời bảo đảm sự thống nhất với Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo và các quy định liên quan đến quản lý dữ liệu trong lĩnh vực giáo dục.

Đây là lần đầu tiên hệ thống pháp luật quy định cụ thể việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ số mới trong các hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ của các cơ sở giáo dục.

So với các quy định trước đây vốn chỉ tập trung vào thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc đào tạo trực tuyến, thông tư mới mở rộng phạm vi điều chỉnh, thiết lập một khung pháp lý thống nhất cho toàn bộ hoạt động chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục.

Đáng chú ý, phạm vi áp dụng không chỉ giới hạn ở giáo dục đại học mà còn mở rộng sang lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp.

Thông tư xác định việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm quyền tự chủ của cơ sở giáo dục gắn với trách nhiệm giải trình, minh bạch trong quản trị và lấy người học làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng chuẩn đầu ra.

Đồng thời, các cơ sở giáo dục phải tuân thủ kiến trúc số do cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư dàn trải, cục bộ; thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI có trách nhiệm.

Siết chặt quy định về liêm chính học thuật trong môi trường số

Thông tư quy định bốn phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ gồm: đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến hoàn toàn, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa trên cơ sở dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Các cơ sở giáo dục bắt buộc phải xây dựng hệ thống quản lý học tập đáp ứng yêu cầu chuyên môn và tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm xác thực danh tính người học, lưu trữ đầy đủ quá trình học tập và hỗ trợ phát hiện, phòng ngừa gian lận.

Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá trên môi trường số, toàn bộ kết quả phải được lưu trữ, có khả năng truy xuất và kiểm chứng để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.

Thông tư cũng khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ trong giảng dạy, học tập và đánh giá, không thay thế vai trò chuyên môn cũng như trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Lần đầu tiên, các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số được quy định cụ thể, bao gồm sử dụng AI để gian lận trong học tập, sao chép hoặc đạo văn, giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, không công khai việc sử dụng AI khi có yêu cầu.

Theo đó, các cơ sở giáo dục phải ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật và bộ quy tắc ứng xử đối với việc sử dụng AI trong đào tạo và nghiên cứu khoa học; đồng thời xây dựng quy trình phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị và hỗ trợ người học

Thông tư yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng mô hình giáo dục số và kiến trúc số làm nền tảng cho hoạt động quản trị, điều hành, phân tích dữ liệu và dự báo.

Các đơn vị có trách nhiệm phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa toàn diện thông tin về chương trình đào tạo, người học, đội ngũ giảng viên, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học; đồng thời kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Đối với dịch vụ số, các cơ sở giáo dục phải triển khai dịch vụ đào tạo, hành chính và tư vấn trên môi trường số, bảo đảm nguyên tắc người học không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong các hệ thống dữ liệu được kết nối.

Thông tư cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ để theo dõi, hỗ trợ và tư vấn người học xuyên suốt quá trình từ tuyển sinh, học tập đến tốt nghiệp và kết nối việc làm.

Để bảo đảm việc triển khai hiệu quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục chú trọng phát triển năng lực số, kỹ năng ứng dụng AI cho đội ngũ giảng viên và người học; đầu tư hạ tầng số theo hướng ưu tiên nền tảng dùng chung và điện toán đám mây; đồng thời tăng cường các giải pháp quản trị dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng.

Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp công nghệ trong việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, duy trì tính liên tục của dịch vụ và thực hiện chuyển giao dữ liệu theo đúng quy định của pháp luật.

Việc ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho quá trình chuyển đổi số trong giáo dục, thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại đi đôi với bảo đảm chất lượng đào tạo, liêm chính học thuật và quyền lợi của người học.