Ô nhiễm không khí gia tăng: Bộ Y tế khuyến cáo người dân chủ động bảo vệ sức khỏe

Theo dõi chất lượng không khí và chủ động phòng ngừa

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng tới sức khỏe được đánh giá thông qua chỉ số chất lượng không khí (AQI), được thể hiện bằng các dải màu và ký hiệu cảnh báo để người dân dễ nhận biết. Việc theo dõi thường xuyên chỉ số này trên các nền tảng của Bộ và Sở Tài nguyên – Môi trường được xem là biện pháp quan trọng giúp mỗi cá nhân chủ động điều chỉnh thời gian sinh hoạt, làm việc và di chuyển trong ngày nhằm hạn chế phơi nhiễm.

Trong bối cảnh Hà Nội liên tục chìm trong tình trạng bụi mịn dày đặc, cơ quan chuyên môn nhấn mạnh việc sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi ra ngoài là yêu cầu cần thiết, đặc biệt ở thời điểm chất lượng không khí giảm xuống mức kém hoặc nguy hại. Không gian sống cũng cần được giữ sạch và thông thoáng; người làm việc trong môi trường có nhiều bụi hay phương tiện giao thông đông đúc nên trang bị thêm kính bảo hộ để giảm thiểu nguy cơ hít phải các hạt bụi nhỏ.

Song song với các biện pháp bảo vệ cá nhân, việc hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm như đốt rơm rạ, sử dụng bếp than tổ ong hay củi được khuyến cáo thực hiện nghiêm túc và thay thế bằng các nguồn nhiên liệu sạch hơn để cải thiện chất lượng không khí. Cục Phòng bệnh cũng lưu ý rằng thói quen hút thuốc lá, thuốc lào không chỉ gây hại trực tiếp cho phổi mà còn làm tăng thêm mức độ ô nhiễm trong không gian kín. Do đó, việc giảm hoặc từ bỏ thuốc lá là cần thiết, kết hợp với theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến ô nhiễm không khí.

Nhóm nhạy cảm cần đặc biệt thận trọng

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí gia tăng, các chuyên gia y tế khuyến cáo những nhóm dân cư nhạy cảm cần chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người mắc bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp mạn tính là đối tượng dễ chịu tác động nghiêm trọng khi chất lượng không khí suy giảm. Cấu trúc đường thở mỏng manh ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch còn yếu của thai phụ hay chức năng hô hấp suy giảm ở người cao tuổi khiến các hạt bụi mịn, khí độc dễ gây tổn thương sâu hơn, dẫn đến các đợt bệnh cấp tính hoặc làm nặng thêm bệnh nền.

Các chuyên gia khuyến nghị những nhóm này nên hạn chế tối đa thời gian ở ngoài trời, đặc biệt tại các không gian ô nhiễm như khu vực giao thông đông đúc, công trường xây dựng hay nơi có hoạt động đốt nhiên liệu. Khi chất lượng không khí xuống mức kém hoặc xấu, việc ở lại trong nhà, đóng kín cửa và sử dụng máy lọc không khí sẽ giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, khó thở, đau ngực hoặc cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng nặng.

Bên cạnh các biện pháp tránh phơi nhiễm, duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc tăng sức đề kháng. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, uống nhiều nước, ngủ đủ giấc và giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Với người mắc bệnh mạn tính, việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, dùng thuốc đúng liều và tái khám đúng hẹn là yếu tố then chốt để hạn chế các biến cố tim mạch, hô hấp khi môi trường ô nhiễm trở nên nghiêm trọng.

Biện pháp ứng phó theo từng mức AQI

Căn cứ từng mức AQI, các biện pháp bảo vệ sức khỏe sẽ thay đổi tương ứng. Ở mức trung bình, người dân có thể sinh hoạt tương đối bình thường nhưng nhóm nhạy cảm nên giảm thời gian ở ngoài trời. Khi chỉ số AQI tăng lên mức kém hoặc xấu, việc hạn chế hoạt động ngoài trời, giảm vận động mạnh và tránh các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao được xem là cần thiết. Trẻ em vẫn có thể tham gia hoạt động ngoài trời nhưng phải hạn chế cường độ vận động và vệ sinh mũi, họng, mắt bằng nước muối sinh lý.

Trong những ngày không khí ở mức rất xấu hoặc nguy hại, người dân nên tránh hoàn toàn việc vận động ngoài trời và ưu tiên sinh hoạt trong nhà. Các gia đình sống gần đường lớn được khuyến nghị hạn chế mở cửa để giảm phơi nhiễm. Nhóm nhạy cảm cần duy trì tất cả hoạt động trong không gian kín và chỉ ra ngoài khi thực sự cần thiết.

Ở ngưỡng nguy hại, khẩu trang lọc bụi mịn PM2.5 với hiệu suất tối thiểu 95% là yêu cầu bắt buộc cho bất kỳ ai buộc phải di chuyển ngoài trời. Nếu chỉ số AQI vượt mức 301 liên tục trong ba ngày, địa phương có thể xem xét điều chỉnh thời gian làm việc hoặc tạm dừng hoạt động của cơ quan, trường học nhằm bảo đảm sức khỏe cộng đồng.