Quốc hội yêu cầu tăng phạt và công khai vi phạm môi trường

Tăng chế tài, công khai vi phạm để răn đe trong lĩnh vực môi trường

Phát biểu tại phiên thảo luận chiều 28/10, đại biểu Đào Chí Nghĩa - Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ nêu rõ thực trạng đáng báo động khi tại nhiều địa phương, tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường vẫn diễn ra phổ biến, nhiều cơ sở chỉ xử lý sơ sài, chưa đạt quy chuẩn kỹ thuật. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải còn cao, trong khi giá dịch vụ thoát nước, xử lý nước thải vẫn thấp, khiến doanh nghiệp ngại đầu tư bài bản. Bên cạnh đó, phần lớn đô thị hiện vẫn sử dụng hệ thống thoát nước chung cho nước mưa và nước thải sinh hoạt, dẫn đến tình trạng quá tải, khó kiểm soát nguồn ô nhiễm.

Từ thực tiễn giám sát tại TP. Hồ Chí Minh, đại biểu Đào Chí Nghĩa kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cần có giải pháp đồng bộ, mạnh mẽ hơn trong thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường. Trong đó, trọng tâm là sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo hướng tăng mức xử phạt và bổ sung hình thức công khai thông tin vi phạm tại nơi cư trú, nơi làm việc, học tập hoặc trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Theo ông Nghĩa, việc công khai này không chỉ giúp nâng cao tính răn đe mà còn góp phần tăng cường ý thức, trách nhiệm xã hội của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững.

Đề xuất cơ chế linh hoạt cho đấu nối và tái sử dụng nước thải

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng thời gian qua, chính sách bảo vệ môi trường đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song thực tế vẫn tồn tại không ít bất cập trong xử lý nước thải công nghiệp. Bà nêu rõ, hiện nay nhiều khu phụ trợ của khu công nghiệp buộc phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải riêng, dẫn đến lãng phí nguồn lực và khó khăn trong quản lý vận hành. Trong khi đó, một số khu công nghiệp liền kề lại có hệ thống xử lý nước thải tập trung dư công suất, nhưng chưa được cấp phép đấu nối dùng chung, gây cản trở cho việc sử dụng hiệu quả hạ tầng sẵn có.

Đại biểu Thu Hà kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành liên quan sớm ban hành cơ chế linh hoạt cho phép các khu, cụm công nghiệp có điều kiện kỹ thuật phù hợp được đấu nối chung hệ thống xử lý nước thải, bảo đảm hiệu quả và tuân thủ quy chuẩn môi trường. Bên cạnh đó, cần xây dựng và ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về tái sử dụng nước thải đã qua xử lý cho các mục đích phù hợp như tưới cây, rửa đường, dập bụi… Việc này không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên nước, mà còn góp phần giảm áp lực cho môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn và hướng tới phát triển bền vững trong công nghiệp hóa, đô thị hóa.

Quản lý rác thải công nghệ và triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Huế - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên cảnh báo tình trạng rác thải điện tử và pin năng lượng mặt trời đang trở thành thách thức nghiêm trọng đối với môi trường toàn cầu. Theo đại biểu, các tấm pin hết hạn sử dụng chứa nhiều kim loại nặng như chì, thủy ngân, nếu không được thu gom và xử lý đúng cách sẽ gây ô nhiễm đất, nước và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.

Từ thực tiễn đó, bà kiến nghị xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải công nghệ, năng lượng mặt trời, đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, khuyến khích doanh nghiệp tái sử dụng linh kiện và vật liệu để giảm khai thác tài nguyên mới.

Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đại biểu, đưa vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Ông nhấn mạnh, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là dấu mốc quan trọng trong tư duy phát triển bền vững, thể hiện tinh thần đổi mới và hành động vì tương lai xanh của đất nước. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận công tác quản lý môi trường vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là hạ tầng kỹ thuật xử lý rác thải chưa đồng bộ, việc phân loại tại nguồn còn yếu và thói quen xả rác bừa bãi của người dân chậm được thay đổi.

Hiện Bộ đang trình Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến 2045, trong đó tập trung vào kiểm soát phát thải, nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Từ những vấn đề đặt ra, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh định hướng lớn là kinh tế hóa công tác bảo vệ môi trường, thúc đẩy mô hình kinh tế xanh và carbon thấp, đồng thời huy động toàn xã hội tham gia xử lý triệt để các điểm nóng ô nhiễm. Ông khẳng định: “Phát triển kinh tế không thể đánh đổi môi trường. Đây là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân.”