Thuốc lá điện tử - “cái bẫy ngọt ngào” đe dọa sức khỏe cộng đồng và tương lai trẻ em

Thông tin được chia sẻ bên lề Hội thi “Truyền thông Phòng, chống tác hại của thuốc lá” do Viện Nghiên cứu sức khoẻ Người cao tuổi và Y tế cộng đồng (Viện IEP - thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khoẻ cộng đồng Việt Nam) phối hợp Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2025 tổ chức vào ngày 23/12 vừa qua tại Hà Nội.

Theo TS. Bác sĩ Nguyễn Trọng An- nguyên Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ trẻ em (Bộ LĐTB&XH cũ), Uỷ viên Ban giám khảo Hội thi thì mặc dù tác hại của thuốc lá đã được cảnh báo trong nhiều năm qua bằng nhiều hình thức khác nhau, song việc thuyết phục cộng đồng từ bỏ thuốc lá trên thực tế vẫn gặp không ít khó khăn. Đáng lo ngại hơn, trong những năm gần đây, sự xuất hiện và lan rộng của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang khiến tình hình trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn, đặc biệt khi các sản phẩm này được ngụy trang dưới nhiều hình thức bắt mắt, dễ tiếp cận, nhắm trực tiếp vào thanh thiếu niên. Điều này không chỉ làm gia tăng nguy cơ sử dụng thuốc lá ở lứa tuổi trẻ mà còn đặt ra thách thức lớn đối với công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong bối cảnh hiện nay.

“Thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh về hệ hô hấp” TS. Bác sĩ Nguyễn Trọng An nhấn mạnh. Ông cho biết, theo nhiều thống kê gần đây cho thấy các chất độc hại trong thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, có thể gây ra nhiều bệnh nghiêm trọng như viêm phổi tắc nghẽn mạn tính, xơ phổi và đặc biệt là ung thư phổi. Trong đó, ung thư phổi đang nằm trong nhóm đứng đầu 20 loại ung thư nguy hiểm nhất tại Việt Nam, với khoảng 100.000 ca tử vong mỗi năm liên quan đến các bệnh ung thư, trong đó có ung thư do thuốc lá gây ra.

Đối với trẻ em và phụ nữ mang thai, thuốc lá gây ra những tác hại đặc biệt nghiêm trọng. Việc thường xuyên hít phải khói thuốc lá thụ động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thai nhi, làm gia tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh và rối loạn phát triển não bộ. Trẻ sinh ra trong môi trường có khói thuốc dễ mắc các bệnh về hô hấp, thần kinh, đồng thời đối mặt với nguy cơ chậm phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ. Theo các nghiên cứu, khói thuốc lá còn chứa nhiều hạt bụi siêu mịn và kim loại nặng, khi xâm nhập vào cơ thể trẻ em có thể gây tổn thương lâu dài đến tim, não và sức khỏe tâm thần.

Trước thực trạng ngày càng nhiều học sinh, sinh viên sử dụng thuốc lá điện tử, TS. Bác sĩ Nguyễn Trọng An cho rằng đây là hệ quả của việc quảng cáo trá hình và những thông tin sai lệch từ các doanh nghiệp thuốc lá. Những lời quảng bá như “thuốc lá điện tử ít hại”, “giúp cai thuốc” đã đánh trúng tâm lý tò mò của giới trẻ, trong khi trên thực tế, mọi loại thuốc lá đều gây nghiện và gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Theo ông, các công ty thuốc lá nhắm vào giới trẻ bởi đây là nhóm đối tượng có thể mang lại lợi nhuận lâu dài, nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ để lại hậu quả lớn cho xã hội.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, Bác sĩ Nguyễn Trọng An đánh giá cao vai trò của việc hoàn thiện hành lang pháp lý trong phòng, chống tác hại của thuốc lá. Việc đưa các quy định cấm buôn bán, lưu hành thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào hệ thống pháp luật đã tạo cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ông cũng ghi nhận hiệu quả tích cực từ các chương trình truyền thông do Nhà nước, các bộ, ngành và các tổ chức xã hội triển khai trong thời gian qua. Trong đó, Hội thi “Truyền thông Phòng, chống tác hại của thuốc lá” là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, mang tính cộng đồng cao, giúp nâng cao nhận thức của người dân ở mọi lứa tuổi về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe hiện tại và tương lai.

TS. Bác sĩ Nguyễn Trọng An khẳng định, phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế hay các cơ quan quản lý nhà nước, mà cần sự chung tay của toàn xã hội, từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng. Chỉ khi mỗi người dân hiểu rõ và chủ động nói “KHÔNG” với thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thì sức khỏe cộng đồng và tương lai của thế hệ trẻ mới thực sự được bảo vệ.