Tổng kết công tác dân số năm 2025: Điều chỉnh chính sách linh hoạt, hướng tới nâng cao chất lượng dân số

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, trong năm 2025, công tác dân số tiếp tục nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước. Nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành, tạo hành lang pháp lý và định hướng chiến lược cho lĩnh vực dân số và phát triển.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, Bộ Chính trị, Chính phủ và Quốc hội đã thông qua các nghị quyết, chương trình hành động nhằm cụ thể hóa định hướng chiến lược về dân số và phát triển, chăm sóc sức khỏe nhân dân giai đoạn 2026–2035. Đây được xem là nền tảng quan trọng để từng bước nâng cao chất lượng dân số, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội bền vững của đất nước trong thời gian tới.

Đánh giá kết quả những năm qua, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết công tác dân số đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đang đặt ra không ít thách thức. Nổi bật là sự chênh lệch mức sinh giữa các vùng miền; tình trạng mức sinh thấp kéo dài tại các đô thị, khu công nghiệp, trong khi một số địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn mức sinh cao. Bên cạnh đó, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tuy đã được quan tâm nhưng chưa được khắc phục triệt để.

Cũng tại hội nghị, bà Nguyễn Hoàng Anh, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khẳng định công tác dân số có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Theo bà, đầu tư cho dân số chính là đầu tư cho tương lai, bởi chất lượng dân số quyết định trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực, tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội, quốc phòng – an ninh và sự phát triển lâu dài của quốc gia.

Bà Nguyễn Hoàng Anh nhấn mạnh, việc Luật Dân số đã được Quốc hội thông qua, cùng với Chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035 và nhiều nghị quyết, kết luận quan trọng về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân cho thấy sự quan tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước đối với công tác dân số trong bối cảnh hiện nay.

Từ đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân về dân số và phát triển. Trọng tâm là tuyên truyền ý nghĩa của việc sinh đủ hai con; chăm sóc sức khỏe sinh sản; xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc. Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng dân số, quan tâm nhiều hơn đến phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi; phát huy vai trò của thanh niên trong chuẩn bị tiền hôn nhân, xây dựng gia đình bền vững; tăng cường trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể trong triển khai các hoạt động dân số tại cơ sở.

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, trong năm 2025, Bộ Y tế đã triển khai Kế hoạch hành động điều chỉnh mức sinh đến năm 2030; tổ chức Chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ dân số – kế hoạch hóa gia đình phù hợp với từng vùng mức sinh. Đồng thời, Bộ đã hoàn thiện Đề án sửa đổi, bổ sung Chương trình theo Nghị quyết số 68/NQ-CP, lấy ý kiến của 8/9 bộ, ngành và toàn bộ 34 tỉnh, thành phố, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12/2025.

Về tổng tỷ suất sinh (TFR), so với năm 2024, cả nước có 20/34 tỉnh, thành phố tăng TFR; 13/34 địa phương giảm; riêng Khánh Hòa giữ nguyên. TP. Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước với 1,51 con/phụ nữ, trong khi Điện Biên là địa phương có mức sinh cao nhất với 2,91 con/phụ nữ. Năm 2025, cả nước có 11 tỉnh có TFR dưới 2,0 con/phụ nữ và 19 tỉnh có TFR trên 2,2 con/phụ nữ.

Những con số này cho thấy xu hướng mức sinh đã có những chuyển biến nhất định, song sự chênh lệch giữa các vùng miền vẫn còn lớn. Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng địa phương.

Cùng với nỗ lực của Trung ương, nhiều tỉnh, thành phố đã ban hành nghị quyết của HĐND về công tác dân số trong tình hình mới; triển khai các chính sách hỗ trợ dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, khuyến khích sinh đủ hai con tại vùng mức sinh thấp, đồng thời giảm sinh con thứ ba tại vùng mức sinh cao. Một số địa phương đã áp dụng chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, bước đầu góp phần cải thiện mức sinh trên địa bàn.

Hội nghị là cơ sở quan trọng để ngành y tế và các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ dân số trong năm 2026, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe toàn dân và phát triển bền vững đất nước.