Từ ngày 1/7: Viên chức được trực tiếp điều hành doanh nghiệp

Từ ngày 1/7, Luật Viên chức năm 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều điểm mới nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng viên chức, tạo điều kiện phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức.

Theo khoản 1 Điều 13, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật chuyên ngành không có quy định cấm. Việc ký kết phải bảo đảm không phát sinh xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, không trái với hợp đồng làm việc đã ký và không vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Đặc biệt, khoản 3 Điều 13 quy định viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ các trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Đây là điểm mới so với quy định hiện hành. Trước đây, viên chức chỉ được góp vốn vào doanh nghiệp nhưng không được trực tiếp tham gia quản lý hoặc điều hành hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh việc mở rộng quyền kinh doanh, Luật Viên chức năm 2025 cũng sửa đổi nhiều quy định về tuyển dụng và sử dụng viên chức.

Theo Điều 17, ngoài hai hình thức tuyển dụng là thi tuyển và xét tuyển như trước đây, luật bổ sung cơ chế tiếp nhận vào làm viên chức không qua thi tuyển đối với một số nhóm đối tượng đặc thù.

Các đối tượng được xem xét tiếp nhận gồm chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng hoặc năng khiếu đặc biệt, người có nhiều kinh nghiệm phù hợp với vị trí việc làm và người đang làm việc theo hợp đồng tại đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.

Luật cũng điều chỉnh quy định về nguồn chi trả tiền lương cho viên chức. Theo đó, ngoài quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập, tiền lương của viên chức còn được chi trả từ các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Quy định này được đánh giá là tạo cơ sở pháp lý để các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế trả lương gắn với hiệu quả công việc, mức độ tự chủ tài chính và nguồn thu hợp pháp, góp phần nâng cao thu nhập cho viên chức.

Một điểm mới quan trọng khác là chuyển mạnh sang phương thức quản lý viên chức theo vị trí việc làm. Theo khoản 2 Điều 3 của Luật, việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức phải được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm và hợp đồng làm việc, thay vì chủ yếu dựa vào biên chế như trước.

Việc hoàn thiện các quy định của Luật Viên chức năm 2025 được kỳ vọng sẽ góp phần đổi mới cơ chế quản trị đơn vị sự nghiệp công lập, tạo môi trường làm việc minh bạch, linh hoạt, đồng thời khuyến khích đội ngũ viên chức phát huy năng lực chuyên môn, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.