Đề xuất nhiều chính sách mới về bảo hiểm xã hội: Tiến tới cấp sổ BHXH điện tử, mở rộng quyền lợi người tham gia

Tiến tới thay thế hoàn toàn sổ BHXH giấy

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là sửa đổi quy định về cấp sổ bảo hiểm xã hội theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, chậm nhất đến ngày 1/1/2026, sổ BHXH được cấp bằng bản điện tử; bản giấy chỉ được cấp khi người tham gia có yêu cầu. Tuy nhiên, do thời điểm này đã qua, dự thảo luật bổ sung quy định theo hướng thống nhất: sổ BHXH được cấp dưới dạng điện tử, trường hợp người tham gia có nhu cầu sẽ được cấp thêm bản giấy và bản giấy có giá trị pháp lý tương đương bản điện tử.

Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là cơ sở pháp lý để từng bước thay thế hoàn toàn sổ BHXH giấy, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình tham gia, giải quyết và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.

Cùng với đó, dự thảo cũng sửa đổi quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH, bỏ mốc thời gian "chậm nhất ngày 1/1/2027" nhằm bảo đảm phù hợp với thời điểm dự kiến Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, dự thảo giao Chính phủ quy định việc cắt giảm, thay thế hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử trên cơ sở kết nối, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Bổ sung chính sách hỗ trợ người tham gia bảo hiểm xã hội

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH đối với một số nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, góp phần mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội.

Đối với trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng lao động, dự thảo quy định doanh nghiệp vẫn phải đóng BHXH cho người lao động trong trường hợp nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên ngay trong tháng đầu tiên làm việc hoặc tháng đầu tiên quay trở lại làm việc. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm tính thống nhất với các quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm xã hội.

Đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, dự thảo điều chỉnh thời điểm đóng BHXH một lần đối với người còn thiếu thời gian tham gia để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Theo đó, thời điểm đóng sẽ là tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu thay vì tháng liền kề trước đó như quy định hiện hành, góp phần thống nhất thời điểm giải quyết chế độ hưu trí giữa các nhóm đối tượng.

Ngoài ra, đối với chính sách thai sản của người tham gia BHXH tự nguyện, dự thảo bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết việc thực hiện đối với một số trường hợp đặc thù, đồng thời quy định rõ nguồn kinh phí, hồ sơ và thủ tục hưởng trợ cấp thai sản.

Mở rộng hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo sửa đổi quy định về phương thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH theo hướng linh hoạt, tạo thuận lợi hơn cho người thụ hưởng.

Theo đó, thay vì quy định việc chi trả chỉ thông qua tài khoản mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, dự thảo quy định việc chi trả thực hiện thông qua tài khoản của người thụ hưởng và giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH sinh sống ở nước ngoài hoặc người nước ngoài đã trở về nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực hiện các hiệp định song phương về bảo hiểm xã hội giữa Việt Nam và các quốc gia khác.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi quy định về trợ cấp một lần đối với người nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động nhưng tiếp tục làm việc. Mức trợ cấp sẽ được tính từ thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật đến thời điểm nghỉ hưu thực tế, bảo đảm quyền lợi của người lao động và thuận lợi trong quá trình xác định mức hưởng.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội lần này được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội theo hướng hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.