Định danh điện tử: Tấm lá chắn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trong kỷ nguyên số

Gian lận tinh vi, rủi ro lớn với sức khỏe cộng đồng

Sự bùng nổ của thương mại điện tử (TMĐT) đã đem lại nhiều tiện ích to lớn cho người tiêu dùng, từ việc dễ dàng mua sắm mọi lúc mọi nơi đến sự đa dạng hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, song hành với sự phát triển đó là nhiều rủi ro tiềm ẩn, nhất là đối với các sản phẩm liên quan đến sức khỏe như thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm hay thiết bị y tế. Trong bối cảnh đó, việc định danh và xác thực điện tử trở thành giải pháp quan trọng, góp phần bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và xây dựng môi trường TMĐT lành mạnh, minh bạch.

Theo Bộ Công Thương, TMĐT Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh, với hàng chục triệu người tham gia mua sắm trực tuyến mỗi năm. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi là hàng loạt thách thức về gian lận, mạo danh, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.

Phát biểu tại buổi họp báo, bà Lại Việt Anh – Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết, Online Friday 2025 tập trung xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử kết nối toàn diện với chủ đề xuyên suốt “An toàn – An tâm – An vui”. Chủ đề này thể hiện định hướng của Chính phủ trong việc thúc đẩy TMĐT trở thành kênh mua sắm hiện đại, minh bạch và đáng tin cậy, mang lại trải nghiệm tích cực cho người tiêu dùng.

Theo đó, Online Friday không chỉ là sân chơi chung giúp củng cố niềm tin, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đảm bảo chất lượng sản phẩm và giao dịch trực tuyến, mà còn hướng tới mang lại sự tiện lợi, niềm vui trong mua sắm số. Đồng thời, chương trình cũng góp phần tăng cường gắn kết và đồng hành bền vững giữa cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc mua bán hàng giả, hàng nhái, đặc biệt là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thuốc điều trị không rõ nguồn gốc đã bị phát hiện trên các sàn TMĐT và mạng xã hội. Người tiêu dùng bị thiệt hại không chỉ về kinh tế mà còn đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe.

Một nguyên nhân sâu xa là việc thiếu cơ chế định danh, xác thực rõ ràng giữa người bán – người mua – nền tảng TMĐT. Tình trạng sử dụng tài khoản ảo, thông tin giả, hoặc chiếm đoạt danh tính để lừa đảo diễn ra phổ biến, khiến cơ quan quản lý khó truy vết, xử lý.

Trước thực trạng trên, việc đẩy mạnh định danh và xác thực điện tử đang được xem là giải pháp trọng tâm để làm trong sạch không gian số, bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt trong lĩnh vực liên quan đến sức khỏe cộng đồng.

Theo Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia VNeID cùng các công nghệ eKYC, chữ ký số, tài khoản thanh toán xác thực đang được triển khai đồng bộ. Khi người dùng thực hiện giao dịch trực tuyến bằng tài khoản định danh, thông tin sẽ được kiểm chứng với cơ sở dữ liệu quốc gia, giúp ngăn chặn việc giả mạo và nâng cao độ tin cậy của giao dịch.

Cùng với đó, các sàn TMĐT cũng phải chịu trách nhiệm kiểm soát danh tính và tính hợp pháp của người bán, đảm bảo rằng hàng hóa – nhất là các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe – có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép lưu hành và công bố tiêu chuẩn an toàn.

Nâng cao niềm tin, bảo vệ người tiêu dùng

Định danh và xác thực không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là giải pháp mang tính nhân văn, góp phần xây dựng môi trường TMĐT văn minh, vì con người. Khi người dùng biết rằng mọi giao dịch của mình được bảo vệ, họ sẽ mạnh dạn hơn trong việc mua sắm, sử dụng các dịch vụ trực tuyến.

Đặc biệt, đối với ngành hàng chăm sóc sức khỏe, việc định danh không chỉ giúp ngăn chặn buôn bán hàng giả mà còn hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, đảm bảo tính minh bạch và chất lượng sản phẩm. Người tiêu dùng có thể yên tâm hơn khi biết rằng sản phẩm họ mua được xác thực bởi hệ thống uy tín, thay vì những cửa hàng “ảo” trên mạng xã hội.

Theo các chuyên gia, để định danh, xác thực thực sự phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người tiêu dùng. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý, hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn xác thực điện tử và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Các doanh nghiệp TMĐT phải chủ động đầu tư công nghệ, áp dụng AI, blockchain trong xác minh danh tính và quản lý giao dịch.

Về phía người tiêu dùng, việc chủ động sử dụng tài khoản định danh, kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, chỉ mua từ kênh uy tín cũng là cách tự bảo vệ mình và góp phần xây dựng môi trường mua sắm an toàn hơn.