Doanh nghiệp nhà nước: Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp Nhà nước: Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt”, các chuyên gia, đại diện bộ ngành và doanh nghiệp thống nhất rằng đổi mới cơ chế, nâng cao quản trị và thúc đẩy tự chủ là những yếu tố quyết định để doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt nền kinh tế trong giai đoạn mới. Đây cũng là định hướng xuyên suốt nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, tạo động lực cho tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Tài chính), DNNN hiện đang giữ vai trò quan trọng trong nhiều ngành trụ cột như năng lượng, viễn thông, tài chính – ngân hàng hay cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của một số doanh nghiệp vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ. Chính vì vậy, việc tái cơ cấu theo hướng thị trường, điều chỉnh mô hình quản trị và tăng quyền tự chủ được xem là giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại diễn đàn là yêu cầu tăng tính mở và giảm tính khép kín trong hoạt động của DNNN. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn tự sản xuất – tự tiêu thụ, chưa tạo môi trường để doanh nghiệp tư nhân và các thành phần kinh tế khác tham gia vào chuỗi cung ứng. Điều này khiến khả năng lan tỏa của DNNN còn hạn chế. Các chuyên gia cho rằng, muốn dẫn dắt thị trường, DNNN phải đóng vai trò mở đường, kết nối và chia sẻ cơ hội để hình thành hệ sinh thái ngành rộng hơn, bền vững hơn.

Vấn đề quản trị doanh nghiệp theo chuẩn quốc tế cũng được đưa ra như một giải pháp then chốt. Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết việc phân định rõ chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu vốn tại doanh nghiệp là xu hướng tất yếu, giúp đảm bảo minh bạch, trách nhiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Dự thảo Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (sửa đổi) đang được xây dựng cũng hướng tới mục tiêu trao quyền chủ động lớn hơn cho DNNN trong đầu tư, tài chính và quản trị nhân sự.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, năng lực đổi mới sáng tạo của DNNN được xem là một trong những yếu tố có ý nghĩa đặc biệt. Với tiềm lực về vốn, công nghệ và nhân lực, khu vực này được kỳ vọng sẽ đi đầu trong chuyển đổi số, từ đó thúc đẩy chuyển dịch công nghệ trong toàn hệ thống doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều ý kiến tại diễn đàn cho rằng, nếu DNNN mạnh dạn ứng dụng công nghệ mới, mô hình quản trị số và đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, hiệu quả sản xuất – kinh doanh sẽ tăng lên đồng thời tạo sức lan tỏa sang khu vực tư nhân.

Đối với các tập đoàn và tổng công ty quy mô lớn, đại diện ban tổ chức nhận định họ đang và sẽ tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành chiến lược. Tuy nhiên, để hoàn thành nhiệm vụ này, cơ chế phải tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, chấp nhận đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh. Quyền tự chủ càng cao, trách nhiệm giải trình càng phải rõ ràng, minh bạch nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

Các chuyên gia cũng đánh giá rằng đổi mới cơ chế cho DNNN không chỉ tác động tới hiệu quả kinh doanh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nền kinh tế. DNNN hoạt động hiệu quả sẽ giúp ổn định thị trường, thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm và đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước. Nguồn lực này, khi được quản lý tốt, sẽ quay trở lại phục vụ các chương trình an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và những mục tiêu phát triển bền vững.

Từ những phân tích tại diễn đàn, có thể thấy, đổi mới cơ chế cho DNNN cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa, từ chính sách tới thực thi. Khi quyền tự chủ được mở rộng, quản trị minh bạch hơn và đổi mới sáng tạo được khuyến khích, DNNN sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng dẫn dắt nền kinh tế, đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của đất nước cũng như chất lượng cuộc sống của người dân.