Doanh nghiệp Việt kiến tạo hệ sinh thái sản xuất xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu

Phiên thảo luận do Bà Hà Thị Mỹ Hạnh – Founder platform ESGShow & hệ sinh thái công nghệ tích hợp ESG&Wellness iWE, Phó Ban truyền thông – Trung ương Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam (VACHE) điều phối, với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, ESG và phát triển bền vững. Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ, chuyển đổi xanh, minh bạch dữ liệu, tối ưu năng lượng và phát triển bền vững đang trở thành những yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Từ cạnh tranh bằng giá thành sang cạnh tranh bằng giá trị và niềm tin

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia cho rằng thị trường quốc tế đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới. Các tập đoàn đa quốc gia không còn chỉ quan tâm đến giá thành, chất lượng hay tiến độ giao hàng, mà ngày càng chú trọng đến toàn bộ hệ sinh thái phía sau sản phẩm như tiêu chuẩn ESG, khả năng truy xuất nguồn gốc, dữ liệu vận hành và cam kết phát triển bền vững.

Theo TS. Luật sư Huỳnh Anh Tuấn – Trưởng phòng Phát triển Doanh nghiệp, Tập đoàn Apextoolgroup; Phó Trưởng ban Xúc tiến Thương mại – Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM (HASI), thị trường toàn cầu đang dịch chuyển theo ba xu hướng lớn: từ “giá rẻ” sang “giá trị thuyết phục”, từ “niềm tin cảm tính” sang “bằng chứng dữ liệu”, và từ “xanh để quảng bá” sang “xanh để được tham gia chuỗi cung ứng”.

“Doanh nghiệp muốn chuyển từ vai trò một nhà cung cấp đơn thuần thành đối tác chiến lược của các tập đoàn quốc tế cần chuẩn hóa dữ liệu về sản phẩm, nguyên liệu, xuất xứ, năng lượng, phát thải, chất thải và khả năng truy xuất theo từng lô hàng”, TS. Huỳnh Anh Tuấn chia sẻ.

Ông cũng nhấn mạnh: “Doanh nghiệp không đạt chuẩn có thể không bị loại ngay lập tức, nhưng sẽ bị giảm mức độ ưu tiên, mất cơ hội đơn hàng và dần bị thay thế trong chuỗi cung ứng”.

Khu công nghiệp sinh thái – nền tảng của sản xuất xanh

Từ góc độ phát triển hạ tầng công nghiệp, ông Trần Thiên Long – Phó Chủ tịch Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam (VIREA), Nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Khu công nghiệp TP.HCM (HBA) cho rằng chuyển đổi xanh phải bắt đầu từ chính nơi tạo ra sản phẩm. “Chuyển đổi xanh không bắt đầu từ sản phẩm – nó bắt đầu từ nơi sản xuất ra sản phẩm đó”, ông Trần Thiên Long nhấn mạnh.

Theo ông, các khu công nghiệp thế hệ mới đang chuyển dịch từ mô hình sản xuất truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, nơi tích hợp tiêu chuẩn ESG, hạ tầng năng lượng xanh, quản lý môi trường và hệ thống dữ liệu phát thải.

Mô hình này tạo ra hệ sinh thái cộng sinh công nghiệp, giúp doanh nghiệp chia sẻ nguồn lực, tối ưu vận hành, giảm chi phí và từng bước kiểm soát lượng phát thải carbon.

Ông Trần Thiên Long cho rằng hành trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần được triển khai theo chuỗi: từ khu công nghiệp sinh thái, nhà máy xanh, dữ liệu ESG, truy xuất nguồn gốc, hộ chiếu số sản phẩm (DPP), đến hàng hóa xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Năng lượng xanh – chìa khóa giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh

Bên cạnh hạ tầng sản xuất, năng lượng được đánh giá là một trong những yếu tố then chốt của quá trình chuyển đổi xanh.

Ông Nguyễn Thượng Quân – Tổng Giám đốc Công ty SAO NAM Integrated Technology (SNTek) cho biết, với nhiều nhà máy hiện nay, chi phí điện có thể chiếm từ 20% đến hơn 30% tổng chi phí vận hành.

“Tiết kiệm chi phí năng lượng không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn trực tiếp nâng cao hiệu quả kinh doanh, tăng lợi nhuận và sức cạnh tranh cho doanh nghiệp”, ông Nguyễn Thượng Quân chia sẻ.

Theo ông, các giải pháp như điện mặt trời áp mái (Solar), hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) giúp doanh nghiệp chủ động nguồn điện sạch, giảm phát thải carbon và tối ưu chi phí sản xuất. “Đây không chỉ là câu chuyện về năng lượng xanh, mà còn là câu chuyện về nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp”, ông nhấn mạnh.

Dữ liệu ESG trở thành “căn cước xanh” của sản phẩm

Một trong những vấn đề được nhiều chuyên gia quan tâm tại phiên thảo luận là vai trò của dữ liệu trong quá trình hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Đinh Thanh Minh – Đại diện Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA), hệ thống quản lý năng lượng nhà máy FEMS (Factory Energy Management System) đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp giám sát, dự báo và tối ưu hóa quá trình sử dụng năng lượng.

“FEMS đóng vai trò như bộ não trung tâm, giúp doanh nghiệp theo dõi dữ liệu vận hành theo thời gian thực, điều phối hiệu quả giữa các nguồn năng lượng và đưa ra quyết định tối ưu hơn”, ông Đinh Thanh Minh cho biết.

Khi kết hợp với hệ thống quản trị sản xuất MES, các dữ liệu về tiêu thụ năng lượng, mức giảm phát thải, hiệu quả vận hành theo từng lô sản phẩm được số hóa và lưu vết. Đây chính là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh năng lực xanh với đối tác quốc tế.

Các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn mới, doanh nghiệp Việt muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu cần xây dựng năng lực dựa trên ba trụ cột: sản xuất xanh – dữ liệu minh bạch – quản trị hiệu quả.

Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đang trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp nâng cao vị thế, tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn và phát triển bền vững trong nền kinh tế toàn cầu.