Dòng nước đổi màu ở Phú Minh: Chủ tịch Hà Nội yêu cầu kiểm tra, làm rõ trách nhiệm

Dòng nước đổi màu và những tiếng thở dài của người dân

Những ngày đầu tháng 10, khi cơn mưa vừa dứt, dòng nước chảy dọc rãnh thoát quanh Cụm công nghiệp Phú Minh (phường Đông Ngạc, Hà Nội) lại đỏ quoạch, sủi bọt trắng và bốc mùi khét nồng nặc. Người dân quanh khu vực cho biết họ đã quá quen với cảnh tượng ấy, thậm chí quen đến mức không còn muốn than phiền, nhưng nỗi lo về sức khỏe thì chưa bao giờ nguôi.

“Cứ mưa xuống là nước từ khu công nghiệp tràn ra, có khi đỏ như rỉ sắt, có khi đen đặc, hôi lắm. Nhà nào cũng phải đóng kín cửa,”  ông Nguyễn Vinh, người dân phố Phú Minh kể lại. Không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt, nhiều hộ dân lo ngại nguồn nước ngầm có thể đã bị tác động, nhất là khi mương tiêu của khu công nghiệp nối thẳng ra sông Nhuệ.

Những đoạn clip ghi lại cảnh nước đổi màu, sủi bọt, kèm mùi hóa chất  sau đó lan tràn trên mạng xã hội đã khiến dư luận xôn xao. Câu hỏi được đặt ra: liệu có việc xả thải trái phép trong khu công nghiệp, và vì sao tình trạng ấy lại kéo dài mà chưa được xử lý dứt điểm?

Từ phản ánh của dân đến chỉ đạo khẩn của thành phố

Trước những xúc của người dân Phú Minh, người đứng đầu chính quyền Thủ đô đã trực tiếp chỉ đạo xử lý. Mới đây, ngày 8/10, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh đã ký văn bản yêu cầu kiểm tra khẩn cấp toàn bộ hoạt động xả thải tại Cụm công nghiệp Phú Minh.

Theo chỉ đạo, Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với Công an thành phố, UBND phường Đông Ngạc và các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh phản ánh của người dân, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm vi phạm (nếu có). Thời hạn báo cáo kết quả được ấn định cụ thể trước ngày 13/10. Chỉ đạo này đã thể hiện rõ tinh thần chủ động, quyết liệt và không khoan nhượng với các hành vi gây ô nhiễm môi trường của người đứng đầu thành phố.

Động thái này được xem như một tín hiệu mạnh mẽ, khẳng định quan điểm nhất quán của Hà Nội: không đánh đổi môi trường lấy phát triển công nghiệp. Việc người đứng đầu thành phố trực tiếp vào cuộc đã phần nào củng cố niềm tin của người dân, vốn đã mòn mỏi qua nhiều năm phản ánh mà chưa được giải quyết triệt để.

Song song với sự chỉ đạo nhanh chóng, dư luận kỳ vọng cuộc kiểm tra lần này sẽ không chỉ xử lý sự vụ, mà còn làm rõ tận gốc nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan quản lý, để những dòng nước đen ở Phú Minh không còn tiếp tục chảy giữa lòng Thủ đô.

Cụm công nghiệp giữa khu dân cư – nguy cơ đã được cảnh báo

Cụm công nghiệp Phú Minh nằm lọt giữa khu dân cư phường Đông Ngạc, chỉ cách những dãy nhà ở vài chục mét. Bên trong, tiếng máy móc và tiếng xả nước vang lên suốt ngày đêm; bên ngoài, người dân sống trong nỗi lo thường trực về nguồn nước và không khí.

Quan sát tại hiện trường, nước ở nhiều đoạn mương vẫn đục, nổi váng, bốc mùi hóa chất. “Cứ đêm là lại nghe tiếng nước chảy mạnh, sáng ra thì nước đổi màu, bây giở không ai dám dùng nước giếng khoan nữa," ông Nguyễn Văn L., tổ 4 phường Đông Ngạc, cho biết.

Thực tế, tình trạng ô nhiễm ở đây không phải mới. Từ năm 2023, các cơ quan chức năng đã kiểm tra, lập biên bản, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục. Nhưng sau mỗi đợt kiểm tra, mương nước lại chuyển màu như một “vết thương môi trường” chưa bao giờ lành.

Theo các chuyên gia, mô hình cụm công nghiệp xen lẫn khu dân cư tiềm ẩn rủi ro cao. Nhiều cơ sở nhỏ lẻ không đủ năng lực xử lý nước thải; nếu hệ thống tập trung trục trặc, chất thải chưa xử lý triệt để có thể xả thẳng ra môi trường. “Chỉ cần một đơn vị xả trộm, cả khu vực sẽ bị ảnh hưởng,” một chuyên gia môi trường nhận định.

Điều đáng lo hơn là công tác giám sát còn nhiều khoảng trống. Lực lượng kiểm tra mỏng, thiết bị thiếu, quy định phối hợp chưa chặt. “Đêm người dân phản ánh mùi lạ, sáng kiểm tra thì không còn dấu vết,” một người dân chia sẻ.

Kẽ hở quản lý và trách nhiệm môi trường đô thị

Câu chuyện tại cụm công nghiệp Phú Minh cho thấy rõ khoảng trống trong công tác giám sát môi trường đô thị – nơi tốc độ công nghiệp hóa vượt xa năng lực quản lý. Dù nằm giữa khu dân cư, khu công nghiệp này nhiều tháng liền để xảy ra tình trạng nước thải đục, sủi bọt, nhưng chỉ đến khi người dân phản ánh, cơ quan chức năng mới vào cuộc.

 Nhiều ý kiến cho rằng, công tác kiểm tra hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào báo cáo từ doanh nghiệp. Các đợt kiểm tra đột xuất ít, trong khi hệ thống giám sát tự động chưa được đầu tư đồng bộ. Nhiều địa phương vẫn thiếu nhân lực, thiếu thiết bị, dẫn đến tình trạng “xả thải xong mới phát hiện”.

Các chuyên gia cho rằng, trách nhiệm không chỉ thuộc về các doanh nghiệp vi phạm mà còn nằm ở khâu quản lý – từ cấp phép, vận hành đến giám sát hệ thống xử lý nước thải. Một mắt xích buông lỏng cũng đủ khiến cả khu dân cư trở thành “vùng chịu trận”.

Phú Minh không phải trường hợp đơn lẻ. Nếu cơ chế giám sát vẫn mang tính đối phó, còn chế tài xử phạt chưa đủ răn đe, những “dòng nước đen” sẽ tiếp tục xuất hiện ở nhiều nơi khác. Đây là lời cảnh báo rõ ràng rằng quản lý môi trường đô thị không thể chỉ dừng ở văn bản, mà phải được hành động bằng trách nhiệm và công cụ giám sát thực chất.

Đừng để niềm tin của người dân trôi theo dòng nước đục

Chỉ đạo khẩn của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh về việc kiểm tra, làm rõ trách nhiệm tại cụm công nghiệp Phú Minh cho thấy quyết tâm của người đứng đầu thành phố trong việc xử lý dứt điểm những điểm nóng ô nhiễm còn tồn tại. Đây không chỉ là phản ứng trước bức xúc của người dân, mà còn là thông điệp rõ ràng: Hà Nội không chấp nhận đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.

Điều dư luận mong đợi là sau chỉ đạo này, việc kiểm tra phải đi đến tận cùng, xử lý nghiêm cả doanh nghiệp vi phạm lẫn những khâu buông lỏng quản lý. Một khi sự vào cuộc của lãnh đạo thành phố được triển khai đồng bộ, minh bạch và không khoan nhượng, niềm tin của người dân vào công tác quản lý môi trường sẽ được khôi phục — và những “dòng nước đen” như ở Phú Minh sẽ không còn cơ hội tái diễn.