FDA xem xét cấp phép xét nghiệm máu phát hiện cùng lúc 50 loại ung thư: Bước tiến mới trong tầm soát sớm

Mở rộng cơ hội phát hiện sớm nhiều loại ung thư

Trong nhiều năm qua, tầm soát ung thư chủ yếu được thực hiện theo từng loại bệnh riêng lẻ. Mỗi loại ung thư lại cần một phương pháp sàng lọc khác nhau như chụp cắt lớp vi tính (CT), nội soi, chụp nhũ ảnh hoặc xét nghiệm tế bào học cổ tử cung. Điều này khiến việc phát hiện sớm vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt với những loại ung thư chưa có chương trình tầm soát chuyên biệt.

Galleri - xét nghiệm do Công ty Grail phát triển - đang mở ra hướng tiếp cận mới khi chỉ cần một mẫu máu để phân tích ADN tự do lưu hành cùng các dấu ấn sinh học có liên quan đến khoảng 50 loại ung thư khác nhau.

Theo bà Megan Hall, Phó Chủ tịch phụ trách y khoa của Grail, thay vì tiến hành nhiều xét nghiệm riêng biệt cho từng loại ung thư, công nghệ này cho phép đánh giá nguy cơ mắc nhiều loại ung thư cùng lúc trên một cá nhân. Đây được xem là sự thay đổi mang tính nền tảng trong lĩnh vực tầm soát ung thư, hướng tới mục tiêu phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm hơn.

Nếu được FDA cấp phép trong năm nay, Galleri sẽ trở thành một trong những xét nghiệm tầm soát ung thư đa mục tiêu đầu tiên được triển khai rộng rãi, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ phát hiện sớm cho người dân.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy nhiều tín hiệu tích cực

Để đánh giá hiệu quả của Galleri, Grail đang triển khai hai nghiên cứu quy mô lớn trên nhóm người từ 50 tuổi trở lên.

Trong đó, nghiên cứu tại Anh theo dõi hơn 142.000 người thông qua Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS), còn nghiên cứu Pathfinder 2 được thực hiện trên khoảng 35.000 người tại Bắc Mỹ.

Kết quả ban đầu cho thấy công nghệ vẫn còn những giới hạn nhất định. Tháng 2 vừa qua, Grail thông báo nghiên cứu tại Anh chưa đạt mục tiêu chính là giảm đáng kể tỷ lệ bệnh nhân được phát hiện ung thư ở giai đoạn III và IV.

Tuy nhiên, các dữ liệu mới được công bố tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) cuối tháng 5 lại mang đến những tín hiệu lạc quan hơn. Theo Grail, riêng trong năm thứ ba triển khai nghiên cứu đã ghi nhận mức giảm khoảng 26% số ca ung thư giai đoạn IV, bao gồm nhiều bệnh lý có tỷ lệ tử vong cao như ung thư tụy, gan, phổi và dạ dày.

Dù vậy, các nhà phát triển cũng khẳng định Galleri không nhằm thay thế các phương pháp tầm soát hiện hành. Xét nghiệm này được định hướng là công cụ bổ sung, giúp phát hiện sớm những loại ung thư chưa có chương trình sàng lọc hiệu quả hoặc khó phát hiện bằng các phương pháp truyền thống.

Xét nghiệm máu mở ra hướng tiếp cận mới nhưng chưa thay thế chẩn đoán

Theo các chuyên gia ung thư, Galleri không phải là xét nghiệm chẩn đoán xác định ung thư. Công nghệ này chỉ phân tích ADN và các dấu ấn sinh học lưu hành trong máu để phát hiện tín hiệu nghi ngờ cũng như dự đoán cơ quan có khả năng xuất hiện tổn thương.

Do đó, mọi trường hợp có kết quả bất thường vẫn cần được kiểm chứng bằng các phương pháp chuyên sâu như chụp chiếu, nội soi hoặc sinh thiết trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.

Bác sĩ Arif Kamal, Giám đốc phụ trách bệnh nhân của Hiệp hội Ung thư Mỹ, cho biết Grail chỉ là một trong hàng trăm doanh nghiệp đang đầu tư phát triển công nghệ xét nghiệm máu phát hiện ung thư sớm. Cuộc cạnh tranh hiện tập trung vào việc nâng cao độ nhạy, độ đặc hiệu và độ chính xác của các xét nghiệm, song nền tảng khoa học của công nghệ này đã được khẳng định.

Trên thực tế, "sinh thiết lỏng" đã được ứng dụng ngày càng phổ biến trong điều trị nhiều loại ung thư nhằm theo dõi hiệu quả điều trị, phát hiện nguy cơ tái phát và xác định đặc điểm di truyền của khối u để lựa chọn phác đồ phù hợp.

Theo bác sĩ Jonathan Goldman, chuyên gia ung thư phổi tại Đại học California Los Angeles (UCLA), xét nghiệm dựa trên máu hiện đã trở thành một phần quan trọng trong thực hành điều trị ung thư nhờ độ nhạy ngày càng được cải thiện. Trong tương lai, các công nghệ mới có thể đủ khả năng phát hiện nguy cơ hình thành ung thư nhiều năm trước khi bệnh phát triển thành tổn thương thực thể.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh điều trị ung thư liên tục đạt nhiều bước tiến, phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm vẫn là yếu tố quyết định giúp nâng cao tỷ lệ sống và giảm gánh nặng bệnh tật.

Nếu được cơ quan quản lý chấp thuận và tiếp tục chứng minh hiệu quả trong thực tiễn, các xét nghiệm máu đa mục tiêu như Galleri có thể trở thành công cụ quan trọng trong chiến lược phòng, chống ung thư của nhiều quốc gia, góp phần phát hiện bệnh sớm hơn, điều trị hiệu quả hơn và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.