Quảng Ngãi: Ông Võ Hoài Nam – người gìn giữ cổ vật triều Nguyễn bằng cả tấm lòng với di sản

Từ niềm say mê đến hành trình ba thập kỷ sưu tầm

Với ông Nam, mỗi cổ vật không chỉ là một món đồ quý hiếm, mà còn là “một nhân chứng sống” cho lịch sử và văn hóa dân tộc. “Tôi xem việc sưu tầm và bảo tồn cổ vật như một cách trò chuyện với quá khứ. Mỗi hiện vật là một câu chuyện, một phần linh hồn của ông cha mà chúng ta có trách nhiệm gìn giữ,” ông Nam chia sẻ trong buổi trò chuyện cùng phóng viên.

Người đàn ông dáng trầm, giọng nói chậm rãi ấy – ông Võ Hoài Nam, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa tỉnh Quảng Ngãi – đã dành gần 30 năm cuộc đời cho một niềm đam mê tưởng chừng xa vời: sưu tầm cổ vật triều Nguyễn. Câu chuyện bắt đầu từ đầu những năm 1990, khi ông còn là cán bộ trẻ, mê mẩn những món đồ xưa được người dân cất giữ trong nhà. “Lúc đầu, tôi chỉ muốn tìm hiểu vì tò mò. Nhưng càng tìm, tôi càng thấy mỗi cổ vật là một phần lịch sử đang kể chuyện. Và tôi không nỡ để chúng bị lãng quên,” ông nhớ lại. “Tôi xem việc sưu tầm cổ vật như một cách trò chuyện với quá khứ. Mỗi hiện vật là một nhân chứng của lịch sử và văn hóa Việt Nam.”

Kho báu triều Nguyễn giữa lòng thành phố

Hiện nay, trong ngôi nhà gỗ cổ của ông Nam, có rất nhiều cổ vật, phần lớn thuộc giai đoạn triều Nguyễn (1802–1945). Những món đồ gốm men lam, bình trà ngọc men rạn, hoành phi câu đối sơn son thếp vàng, tượng đồng, đồ thờ, cùng nhiều sắc phong, chỉ dụ cổ – tất cả đều được ông lưu giữ, ghi chú cẩn thận theo niên đại.

Một trong những hiện vật khiến nhiều nhà nghiên cứu thích thú là đĩa sứ triều Tự Đức với hoa văn rồng ẩn mây cực kỳ tinh xảo. Hay bộ tượng Phúc – Lộc – Thọ bằng đồng được chế tác cuối thế kỷ XIX, mang đậm triết lý nhân sinh Á Đông. “Tôi không phục chế hay sơn mới chúng, vì tôi tin vết nứt, lớp sơn cũ chính là hơi thở của thời gian. Mỗi món đồ đều có linh hồn riêng, mà người giữ chỉ nên là người kể lại, không nên thay đổi nó,” ông Nam chia sẻ.

Mỗi cổ vật – một câu chuyện

Không chỉ sưu tầm, ông Nam còn nghiên cứu, ghi chép và phân loại chi tiết từng cổ vật. Mỗi món đồ đều có hành trình riêng từng được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. “Nếu không ai giữ, những cổ vật ấy sẽ biến mất cùng ký ức của làng quê. Khi mình tìm lại và bảo tồn, không chỉ cứu được món đồ mà còn giữ lại một phần linh hồn của vùng đất,” ông Nam nói.

Theo các chuyên gia, bộ sưu tập của ông Nam có giá trị không chỉ về mặt nghệ thuật, mà còn mang ý nghĩa lớn trong nghiên cứu lịch sử – văn hóa địa phương. Đây là một trong những bộ sưu tập tư nhân quy mô nhất nhì tỉnh hiện nay.