Thanh Hóa: Siết chặt quản lý, xử lý nghiêm khai thác khoáng sản trái phép

Khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa thời gian gần đây diễn biến phức tạp, đặc biệt là các xã miền núi, xuất hiện tình trạng một số tổ chức, cá nhân lợi dụng việc san gạt, cải tạo đất ở, đất nông nghiệp để khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép. Nhiều khu vực bị đào xới, lấy đất sét, cát, đá bán ra ngoài. Hệ quả là nhiều khu vực bị đào bới nham nhở, đất đai bị biến dạng, môi trường bị ô nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt và canh tác của người dân xung quanh.

Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh đã phát hiện hơn 50 vụ khai thác trái phép, trong đó có 32 vụ liên quan đến đất san lấp và 15 vụ khai thác cát, sỏi. Các “điểm nóng” tập trung ở các huyện miền núi như Như Xuân, Thạch Thành, Nông Cống, Yên Định và Hà Trung – nơi điều kiện địa hình phức tạp và lực lượng quản lý còn hạn chế.

Trước tình hình đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Mai Xuân Liêm đã yêu cầu các sở, ngành và chính quyền cơ sở tăng cường quản lý hoạt động xây dựng, cải tạo mặt bằng, ngăn ngừa khai thác khoáng sản trái phép.

Các chuyên gia môi trường cảnh báo, việc khai thác khoáng sản không kiểm soát có thể dẫn đến sạt lở đất, ô nhiễm nguồn nước, bụi mịn trong không khí, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp, da liễu và ảnh hưởng tâm lý do ô nhiễm và tiếng ồn.

Ngoài ra, môi trường sống bị biến đổi khiến chất lượng đất suy giảm, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn sinh kế bền vững của người dân. Nếu không kịp thời kiểm soát, đây sẽ là mối đe dọa lâu dài đến an toàn sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng đáng lo ngại này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành văn bản yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các hoạt động cải tạo mặt bằng. Các xã, phường phải chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi lợi dụng để khai thác khoáng sản trái phép. Đặc biệt, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật nếu để xảy ra sai phạm trên địa bàn.

Đáng chú ý, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Mai Xuân Liêm cũng chỉ đạo rõ: Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi khoáng sản nhóm III, nhóm IV (như đất, cát, sét, đá thông thường) trong quá trình cải tạo, xây dựng công trình, UBND cấp xã phải hướng dẫn thực hiện thủ tục đăng ký thu hồi khoáng sản theo đúng quy định tại Luật Địa chất và Khoáng sản và Nghị định 193/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Điều này nhằm đảm bảo mọi hoạt động thu hồi, sử dụng khoáng sản đều được quản lý thống nhất, tránh việc lợi dụng cải tạo đất để khai thác trái phép.

Ngoài ra, tỉnh cũng khuyến khích người dân tích cực tham gia giám sát, tố giác hành vi vi phạm để bảo vệ tài nguyên và môi trường chung. Việc nâng cao ý thức cộng đồng là yếu tố then chốt giúp đẩy lùi tình trạng này.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND cấp xã, phường sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm trước UBND tỉnh và trước pháp luật nếu để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn do buông lỏng quản lý. Đây được xem là biện pháp mạnh, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc lập lại trật tự kỷ cương trong lĩnh vực khai thác tài nguyên.

Khai thác khoáng sản trái phép không chỉ là vi phạm pháp luật, mà còn là hành vi gây hại đến sức khỏe, môi trường và tương lai của cộng đồng. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chung tay cùng chính quyền địa phương, phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời để gìn giữ tài nguyên – giữ gìn sự an toàn và khỏe mạnh cho thế hệ hôm nay và mai sau.