Trẻ hóa bệnh nhân mắc rối loạn mỡ máu

Trẻ hóa bệnh nhân mắc rối loạn mỡ máu

Hiện nay, tỷ lệ trẻ hóa của bệnh lý rối loạn mỡ máu đang ngày càng gia tăng. Ở Việt Nam, theo một số nghiên cứu và khảo sát cộng đồng gần đây, người ta nhận thấy rằng tỷ lệ tăng mỡ máu nói chung ở lứa tuổi trưởng thành, tức là nhóm đang trong độ tuổi lao động (từ 25 đến 64 tuổi), có xu hướng tăng thêm khoảng 3,9%. Đặc biệt, ở nhóm trẻ dưới 35 tuổi (từ 25 – 34 tuổi), tỷ lệ này tăng khoảng 4,9% so với giai đoạn từ năm 2010 đến 2020.

ThS.BS Nguyễn Thị Quỳnh Mai, Phó trưởng khoa Điều trị kỹ thuật cao, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết: Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận trung bình khoảng 50 bệnh nhân. Trung bình, khoảng 1/4 bệnh nhân đến khám thuộc nhóm trẻ dưới 35 tuổi và có rối loạn mỡ máu. Điều này cho thấy tình trạng bệnh lý này ở người trẻ hiện nay đã khá phổ biến.

“Không hiếm gặp các trường hợp bệnh nhân trẻ tuổi dưới 35 đến khám và phát hiện rối loạn mỡ máu. Đáng lo ngại là nhiều trường hợp chỉ khoảng 30 - 32 tuổi đã bị biến chứng nặng nề như nhồi máu cơ tim, đột quỵ não. Khi xét nghiệm, mỡ máu tăng rất cao, đặc biệt chỉ số LDL có khi lên tới 5 - 8 mmol/L. Tuy nhiên, do bệnh nhân không được tư vấn kỹ lưỡng, hoặc chủ quan không điều trị, nên đến khi biến cố tim mạch xảy ra mới nhập viện, lúc đó thường đã muộn”, bác sĩ Quỳnh Mai cho biết.

Ngoài ra, có những bệnh nhân rối loạn triglycerid máu nặng. Chỉ số nền đã cao (khoảng 10 mmol/L) nhưng họ vẫn nghĩ mình khỏe mạnh, không điều trị. Đến khi nhập viện vì đau bụng dữ dội, mới phát hiện bị viêm tụy cấp. Đây là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa, có thể đe dọa tính mạng. Có trường hợp chỉ số triglycerid máu trên 20 mmol/L, buộc phải điều trị tích cực ngay lập tức.

Mỡ máu cao – gắn liền với lối sống hiện đại

Mỡ máu cao thường do bệnh tiến triển âm thầm, gắn liền lối sống hiện đại và chế độ ăn thiếu lành mạnh.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Quỳnh Mai, lối sống chính là nguyên nhân đầu tiên dẫn tới tỷ lệ người trẻ bị rối loạn mỡ máu ngày càng cao. Bởi hiện nay, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, người trẻ thường ngồi nhiều, ít vận động, Khi năng lượng nạp vào không được tiêu hao, cơ thể bắt đầu rơi vào rối loạn chuyển hóa - nền tảng dẫn đến mỡ máu cao.

Ngoài ra, chế độ ăn uống cũng khiến bệnh trẻ hóa mạnh mẽ hơn. Vì quá bận rộn, nhiều người không còn thời gian nấu nướng mà phụ thuộc vào đồ ăn nhanh như gà rán, khoai chiên, pizza…; các loại đồ uống như trà sữa, nước ngọt, nước ép đóng chai… chứa lượng đường lớn, khiến nhu cầu năng lượng tăng vọt, dẫn đến thừa cân và rối loạn chuyển hoá.

Không chỉ có vậy, yếu tố di truyền cũng góp phần đáng kể khiến mỡ máu cao. Y học hiện nay xác nhận nhiều trường hợp tăng mỡ máu có nguồn gốc từ gene, khiến bệnh bộc lộ sớm hơn. Ngoài ra, stress kéo dài cùng ô nhiễm môi trường cũng âm thầm phá vỡ cân bằng chuyển hóa trong cơ thể.

Ở người trẻ tuổi có yếu tố gene, mỡ máu tăng cao lâu năm, đôi khi có thể xuất hiện một số biểu hiện bên ngoài như u vàng quanh mí mắt, hoặc ở gân, ví dụ vùng gân gót. Tuy nhiên, các dấu hiệu này khá hiếm. Do đó đây được xem là căn bệnh tiến triển âm thầm.

“Với những người béo phì, có thể dự đoán được nguy cơ cao, nhưng ở người trẻ, người gầy, tưởng chừng khỏe mạnh, vẫn có thể mang trong mình rối loạn lipid máu mà không hề hay biết”, bác sĩ Mai thông tin.

 Mặc dù tình trạng mỡ máu tăng không trực tiếp gây tử vong, nhưng đây là 1 trong những nguyên nhân và yếu tố gây biến chứng viêm tuỵ cấp, các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ não.

Cách phòng rối loạn mỡ máu

Theo bác sĩ Mai, việc phòng ngừa phải bắt đầu ngay từ những thói quen nhỏ nhất. Chỉ cần duy trì 30 phút vận động mỗi ngày, hạn chế thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường, xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng và kiểm tra sức khỏe định kỳ, mỗi người hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân.

Rối loạn mỡ máu là căn bệnh tiến triển âm thầm, vì vậy tầm soát là biện pháp duy nhất để nhận diện. Tổ chức Y tế Thế giới và các hiệp hội y khoa quốc tế đều khuyến cáo người dân nên bắt đầu xét nghiệm mỡ máu từ sau tuổi 20.

 Do đó,  theo bác sĩ Nguyễn Thị Quỳnh Mai, việc tầm soát mỡ máu từ sau 20 tuổi là điều cần thiết đối với tất cả mọi người. Những người có yếu tố nguy cơ cao hơn, như có tiền sử gia đình, béo phì, rối loạn chuyển hóa đường... khuyến cáo nên tầm soát 1–2 năm một lần, ngay cả khi kết quả xét nghiệm vẫn bình thường.

Hà Nguyễn