Y tế cơ sở chuyển mình: Người dân hưởng lợi từ những đổi thay thiết thực

Ảnh minh họa ( Nguồn: Internet )

Trong nhiều năm qua, hệ thống y tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế, nhất là ở tuyến cơ sở. Nhiều trạm y tế xã thiếu bác sĩ, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị không đủ, thuốc men khan hiếm. Điều này khiến người dân thường bỏ qua tuyến xã để lên thẳng tuyến huyện, tuyến tỉnh, dẫn đến tình trạng quá tải bệnh viện. Chính vì vậy, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 72 với định hướng đổi mới căn bản, lấy y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng, nhấn mạnh vai trò của phòng bệnh, chăm sóc ban đầu và quản lý sức khỏe cộng đồng.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, việc chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh là bước đi tất yếu trong bối cảnh già hóa dân số, bệnh không lây nhiễm gia tăng, và nguy cơ dịch bệnh luôn tiềm ẩn. Khi y tế cơ sở đủ năng lực giám sát, cảnh báo và xử lý sớm, cộng đồng sẽ được bảo vệ tốt hơn, giảm thiểu gánh nặng điều trị. Trạm y tế xã không chỉ là nơi tiêm chủng, khám chữa bệnh thông thường, mà còn phải trở thành điểm tựa của người dân trong chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Nghị quyết 72 đặt mục tiêu củng cố toàn diện hệ thống y tế cơ sở. Trạm y tế xã sẽ hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, được giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ cơ bản, thiết yếu như phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám chữa bệnh ban đầu và chăm sóc xã hội. Tới năm 2030, 100% trạm y tế xã phải được trang bị cơ sở vật chất, thiết bị và thuốc men đáp ứng đúng chức năng, nhiệm vụ. Điều này nhằm khắc phục tình trạng “trạm có mà không mạnh”, vốn kéo dài nhiều năm.

Một trong những điểm nhấn lớn nhất là tăng cường nhân lực. Trong giai đoạn 2025-2030, mỗi năm sẽ điều động ít nhất 1.000 bác sĩ về trạm y tế xã để bổ sung lực lượng. Đến năm 2027, mục tiêu mỗi trạm có 4-5 bác sĩ, và đến năm 2030, đủ nhân lực theo tiêu chuẩn. Không chỉ chú trọng số lượng, chính sách cũng tập trung nâng cao chất lượng thông qua đào tạo sau đại học, bồi dưỡng chuyên môn liên tục, và hỗ trợ kết nối giữa tuyến xã với tuyến trên. Bác sĩ trẻ được khuyến khích về cơ sở, còn những người đã có kinh nghiệm sẽ được hỗ trợ để duy trì lâu dài.

Chính sách ưu đãi nghề được thiết kế nhằm giữ chân nhân lực. Người làm chuyên môn trực tiếp tại trạm y tế xã sẽ được hưởng phụ cấp ưu đãi tối thiểu 70%, riêng ở vùng khó khăn có thể lên tới 100%. Các bác sĩ y học dự phòng, dược sĩ, bác sĩ mới tuyển dụng sẽ được xếp lương từ bậc 2 của chức danh nghề nghiệp. Đây là bước cải thiện đáng kể so với trước, khi nhiều y bác sĩ ngại về cơ sở do thu nhập thấp, điều kiện làm việc hạn chế. Đồng thời, môi trường làm việc, y đức và thái độ phục vụ cũng được yêu cầu thay đổi để tạo dựng niềm tin nơi người dân.

Không chỉ nhân lực, đầu tư về cơ sở vật chất và trang thiết bị cũng là trụ cột quan trọng. Nghị quyết yêu cầu tập trung nguồn lực nâng cấp, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nơi người dân thường gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ. Các trạm phải có phòng chức năng đạt chuẩn, thiết bị y tế cơ bản và thuốc men thiết yếu. Khi những điều kiện này được đáp ứng, người dân sẽ không còn phải vượt quãng đường dài để lên tuyến trên cho những nhu cầu khám chữa bệnh thông thường.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo và hỗ trợ đội ngũ nhân viên y tế cơ sở cũng được đặt ra. Không chỉ bác sĩ, mà cả nhân viên y tế dự phòng, nữ hộ sinh thôn bản, cộng tác viên dân số đều có vai trò trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Họ sẽ được tập huấn thường xuyên, nâng cao kỹ năng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác y tế cơ sở. Việc này giúp tăng khả năng tiếp cận, đồng thời đảm bảo sự công bằng trong chăm sóc sức khỏe cho mọi người dân.

Về cơ chế tài chính, ngân sách nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm kinh phí cho y tế cơ sở. Tuy nhiên, Nghị quyết nhấn mạnh phải huy động thêm nguồn lực từ xã hội, doanh nghiệp, và các tổ chức quốc tế. Sự kết hợp công - tư được coi là hướng đi cần thiết để giải quyết bài toán vốn, nhất là trong bối cảnh ngân sách còn hạn hẹp. Các lĩnh vực đặc thù như tâm thần, pháp y, giải phẫu bệnh, hồi sức cấp cứu, giám định y khoa sẽ được ưu tiên đầu tư để không bỏ sót nhu cầu thiết yếu.

Một điểm mới khác là yêu cầu đổi mới phong cách phục vụ và nâng cao y đức. Trạm y tế xã không chỉ cần đủ bác sĩ, thiết bị và thuốc, mà còn phải là nơi thân thiện, gần gũi, tạo sự tin tưởng cho người dân. Người dân đến khám không chỉ để chữa bệnh, mà còn được tư vấn, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Khi thái độ phục vụ thay đổi tích cực, niềm tin của cộng đồng với hệ thống y tế cơ sở sẽ được củng cố.

Sơ cấp cứu ban đầu cho bệnh nhân tại Trạm y tế xã Thanh Sơn (H.Định Quán)

Nghị quyết 72 cũng đặt ra nhiệm vụ cải thiện môi trường làm việc, giảm áp lực cho nhân viên y tế, bảo đảm an toàn, tránh tình trạng quá tải và căng thẳng kéo dài. Sự quan tâm này không chỉ giúp giữ chân bác sĩ, mà còn tạo động lực để họ cống hiến lâu dài. Khi bác sĩ yên tâm công tác, chất lượng dịch vụ y tế cơ sở sẽ được nâng cao, và người dân sẽ được hưởng lợi nhiều nhất.

Có thể nói, những thay đổi trong Nghị quyết 72 mang tính toàn diện và thiết thực, hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng hệ thống y tế cơ sở vững mạnh. Khi trạm y tế xã được củng cố, người dân sẽ được chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, giảm gánh nặng cho tuyến trên, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính và ứng phó dịch bệnh. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam tiến tới hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững.

Nghị quyết 72 không chỉ là văn bản định hướng, mà là cam kết cụ thể nhằm thay đổi bộ mặt y tế cơ sở. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của xã hội và quyết tâm của ngành y tế, những chuyển biến này kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho hàng triệu người dân, đặc biệt là những người ở vùng sâu, vùng xa vốn ít có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.