Cái nhìn đa chiều về ca khúc "Bác tôi" của ca sĩ Du Thiên

Nghệ thuật là sự tự do và sáng tạo

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội giúp mọi người dễ dàng bày tỏ quan điểm, cảm xúc cá nhân, tìm kiếm sự đồng cảm,… Mạng xã hội cũng là nơi mà mọi phản ứng có thể bị khuếch đại tức thì. Việc một tác phẩm nghệ thuật bị đưa ra tranh cãi với những phản ứng trái chiều không phải là điều hiếm gặp.

Tuy nhiên, pháp luật không vận hành dựa trên cảm xúc nhất thời mà dựa trên các nguyên tắc ổn định, khách quan và có thể kiểm chứng. Chính vì vậy, mọi đánh giá đối với một nghệ sĩ hay một tác phẩm cần được đặt trong khuôn khổ pháp lý, thay vì bị dẫn dắt bởi định kiến hay làn sóng dư luận.

Trước hết, cần khẳng định rằng pháp luật Việt Nam thừa nhận và bảo vệ quyền tự do sáng tạo nghệ thuật cũng như quyền tự do biểu đạt của công dân. Một ca khúc, dù mang nội dung tình cảm, xã hội hay ca ngợi một cá nhân cụ thể, đều là sản phẩm của hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Chừng nào tác phẩm đó không vi phạm các điều cấm của pháp luật theo Điều 3 Nghị Định 144/2020/NĐ-CP như xuyên tạc sự thật, kích động thù hằn, hay xâm phạm nghiêm trọng đến thuần phong mỹ tục, thì việc sáng tác và phổ biến là hoàn toàn hợp pháp. Do đó, bản thân việc lựa chọn đề tài của ca sĩ không thể bị xem là sai phạm.

Có thể ca từ của bài hát “Bác tôi” chưa thực sự làm hài lòng tất cả mọi người, dẫn đến những nhận xét như “gượng ép” hay “không hợp thị hiếu”, nhưng chúng ta cần hiểu rằng, pháp luật không điều chỉnh cảm xúc hay gu thẩm mỹ cá nhân.

Một tác phẩm gây tranh cãi không đồng nghĩa với việc tác phẩm đó vi phạm pháp luật. Những cách gọi như “nịnh hót” thực chất chỉ là cách diễn đạt cảm tính và không có giá trị pháp lý để quy kết trách nhiệm cho nghệ sĩ.

Dòng chảy âm nhạc truyền thống

Nhìn lại lịch sử âm nhạc Việt Nam, những ca khúc ca ngợi cá nhân hay lý tưởng sống đã luôn tồn tại vừa có một vị trí trang trọng, cho thấy một mạch ngầm nghệ thuật luôn song hành cùng đời sống xã hội, phản ánh lý tưởng, niềm tin và hệ giá trị của từng thời kỳ. Những giai điệu này không chỉ là âm nhạc mà còn là lời gửi gắm niềm tin và bản sắc văn hoá của từng thời kỳ.

Việc một nghệ sĩ trẻ tiếp nối dòng chảy này, dù dưới hình thức nào, cũng nên được nhìn nhận như một sự lựa chọn cá nhân trong hành trình sáng tạo, thay vì coi đó là điều bất thường. Trong khuôn khổ pháp lý và văn hóa hiện hành, đó hoàn toàn là quyền tự do định hướng nghệ thuật của người sáng tác và không có cơ sở để xem đó là hành vi đáng bị phủ nhận hay cấm đoán.

Khi chưa có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, chúng ta nên tôn trọng quyền của người nghệ sĩ. Việc đưa ra những phán xét quá nặng nề đôi khi có thể chạm đến danh dự và uy tín của người khác.  Suy cho cùng, tranh cãi về "Bác tôi" phần lớn đến từ sự khác biệt trong cách cảm nhận của mỗi người. Trong một môi trường nghệ thuật đa dạng, sự thấu hiểu và tôn trọng những khác biệt ấy chính là cách để chúng ta cùng nhau xây dựng một đời sống văn hóa văn minh hơn.

(Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân tác giả)