Cải thiện chất lượng nòi giống - Trách nhiệm với cộng đồng

Trước hàng loạt những vụ việc gây nhức nhối về thực phẩm bẩn bị đưa vào trường học thời gian gần đây, dấy lên những lo ngại về sức khoẻ và sự phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ - thế hệ mầm non tương lai của Đất nước, ông Nguyễn Mạnh Thản – Phó Chủ tịch Hội Giáo dục chăm sóc sức khoẻ cộng đồng Việt Nam đã có những chia sẻ đầy thẳng thắn với Phóng viên tạp chí Sức Khoẻ Cộng Đồng về vấn đề này.

Phóng viên: Thưa ông, gần đây dư luận vô cùng bức xúc trước thông tin về hàng loạt vụ việc thực phẩm bẩn len lỏi vào các bếp ăn trường học bị phát hiện. Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng, ông đánh giá thế nào về tác hại của vấn đề này đối với “chất lượng nòi giống” dân tộc?

Ông Nguyễn Mạnh Thản: Tôi cho rằng đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng, không chỉ là chuyện an toàn thực phẩm nhất thời mà là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tương lai của cả một thế hệ. “Cải thiện chất lượng nòi giống” không phải là khẩu hiệu suông, mà là trách nhiệm quốc gia, là nền tảng để dân tộc ta phát triển bền vững. Trẻ em và học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước – đang ở giai đoạn phát triển thể chất và trí tuệ quan trọng nhất. Nếu để thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc, thậm chí chứa chất cấm, hormone tăng trưởng hoặc mầm bệnh xâm nhập vào bữa ăn bán trú, bữa ăn dinh dưỡng học đường, thì chúng ta đang vô tình “đầu độc” chính thế hệ mai sau.

Thực phẩm bẩn không chỉ gây ngộ độc cấp tính (đau bụng, tiêu chảy, phải nhập viện) mà còn để lại hậu quả lâu dài. Thứ nhất, về thể chất: Các loại vi khuẩn, dư lượng kháng sinh hoặc chất cấm trong thịt bệnh gây ra các bệnh mãn tính, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến sự phát triển trí não. Thứ hai, về giống nòi: Sự tích tụ độc tố có thể gây biến đổi gen, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và sức khỏe của các thế hệ sau này.

Một thế hệ suy yếu về thể chất và trí tuệ sẽ làm chậm lại cả quá trình phát triển của đất nước. Đây chính là lý do tại sao Đảng và Nhà nước ta luôn coi việc nâng cao sức khỏe nhân dân, cải thiện chất lượng dân số là quốc sách hàng đầu.

Chất lượng nòi giống không phải là câu chuyện của ngày một ngày hai, mà là sự tích lũy. Nếu chúng ta không quyết liệt ngăn chặn thực phẩm bẩn, mọi nỗ lực về giáo dục hay thể chất khác đều trở nên vô nghĩa. Chúng ta không thể có một dân tộc cường tráng trên những bữa ăn nhiễm bệnh.

Trách nhiệm và Đạo đức cộng đồng

Phóng viên: Nhiều người đổ lỗi cho lợi nhuận, nhưng theo ông, đâu là gốc rễ của vấn đề?

Ông Nguyễn Mạnh Thản: Đó là sự xuống cấp của đạo đức kinh doanh và sự thiếu trách nhiệm với cộng đồng. Nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn thấy con số lợi nhuận trước mắt mà quên mất rằng con em họ cũng đang sống trong cộng đồng này.

Bên cạnh đó, quy trình giám sát tại các trường học và cơ sở cung ứng vẫn còn những "lỗ hổng" chết người. Chăm sóc sức khỏe cộng đồng không phải là khẩu hiệu, đó phải là hành động quyết liệt từ khâu kiểm duyệt đầu vào đến sự minh bạch của chuỗi cung ứng.

Phóng viên: Vậy theo ông, trách nhiệm thuộc về những bên nào khi để thực phẩm bẩn “trải thảm đỏ” vào trường học?

Ông Nguyễn Mạnh Thản: Trách nhiệm là của cả hệ thống. Trước hết là các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, phải siết chặt từ khâu sản xuất, giết mổ, vận chuyển đến phân phối. Không thể để “lọt lưới” những đường dây thu gom thịt bệnh, thực phẩm hết hạn như vừa qua. Thứ hai là trách nhiệm của các nhà cung cấp – họ phải có lương tâm, không vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe trẻ em. Thứ ba là vai trò của nhà trường và ban giám hiệu: Phải công khai minh bạch đơn vị cung cấp, ưu tiên chọn những nhà cung cấp uy tín, có chứng nhận rõ ràng, và tăng cường kiểm tra đột xuất nguyên liệu đầu vào.

Quan trọng nhất vẫn là trách nhiệm của toàn xã hội và mỗi gia đình. Phụ huynh có quyền đòi hỏi trường học phải công khai thông tin về nguồn gốc thực phẩm.

Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng chúng tôi luôn khuyến nghị các trường nên kết hợp giáo dục kiến thức dinh dưỡng và an toàn thực phẩm ngay từ tiểu học, giúp các em biết cách nhận biết và từ chối thực phẩm không an toàn.

Phóng viên: Thưa ông, được biết "Cải thiện chất lượng giống nòi" là một trong những mục tiêu chiến lược mà Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam đặc biệt chú trọng thời gian qua. Điều này đã, đang được hiện thực hóa như thế nào?

Ông Nguyễn Mạnh Thản: Để cải thiện chất lượng giống nòi, chúng tôi xác định truyền thông phải đi trước một bước. Thông qua Tạp chí Sức khỏe Cộng đồng và các đơn vị thành viên, Hội không chỉ cung cấp kiến thức khoa học thuần túy mà còn xây dựng các chiến dịch truyền thông đa phương tiện về dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời, sức khỏe sinh sản và rèn luyện thân lực. Riêng tạp chí Sức Khoẻ Cộng Đồng, cũng có riêng một chuyên mục, thường xuyên đăng tải những bài viết chất lượng cao về Nòi giống Việt. Các bài viết được chấp bút bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực, vì vậy rất có sức thuyết phục và có tính lan toả mạnh trong cộng đồng.

Trong nhiều năm qua, Hội cũng đã tổ chức hàng loạt các hội thảo khoa học, toạ đàm, hội nghị về vấn đề này. Chúng tôi biến những lý luận khô khan thành các bài viết gần gũi, các chương trình tư vấn trực tiếp để mỗi người dân, mỗi bậc phụ huynh hiểu rằng: Cải thiện giống nòi không phải là việc của tương lai, mà bắt đầu từ chính sự lựa chọn thực phẩm an toàn và lối sống lành mạnh ngay hôm nay cho con em chúng ta. Hệ thống đơn vị thành viên của Hội trên cả nước chính là những cánh tay nối dài, đưa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về nâng cao sức khoẻ và tầm vóc Việt vào tận từng ngõ ngách, từng gia đình, từng nhà trường nhằm tạo ra một thế hệ tương lai đủ Tâm - Thể - Trí."

Phóng viên: Xin cảm ơn ông về những chia sẻ thẳng thắn này!