Mở rộng chính sách ưu đãi, tháo gỡ nhiều vướng mắc cho người có công với cách mạng

Đúng dịp cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Đây được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi đối với người có công, thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Pháp lệnh lần này không chỉ bổ sung nhiều chính sách mới mà còn tháo gỡ hàng loạt khó khăn, bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện nhiều năm qua, bảo đảm quyền lợi của người có công được thực hiện đầy đủ, công bằng và phù hợp hơn với thực tiễn.

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về người có công với cách mạng

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, việc sửa đổi Pháp lệnh là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, trong đó có Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14-CT/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công.

Một trong những nội dung cốt lõi của lần sửa đổi này là làm rõ khái niệm người có công với cách mạng, khẳng định sự ghi nhận của Nhà nước đối với những cá nhân đã có công lao, đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện nghĩa vụ quốc tế và đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

Đồng thời, các tiêu chuẩn, điều kiện xét công nhận người có công cũng được rà soát, bổ sung theo hướng chặt chẽ nhưng sát với thực tế hơn, bảo đảm việc tôn vinh đúng đối tượng, đồng thời giải quyết các hồ sơ còn tồn đọng kéo dài nhiều năm.

Đặc biệt, Pháp lệnh bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định hoặc giao cơ quan có thẩm quyền công nhận người có công trong những trường hợp hồ sơ không còn đầy đủ nhưng có căn cứ lịch sử, thực tiễn rõ ràng hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ nhiều trường hợp chưa được công nhận do giấy tờ thất lạc trong chiến tranh hoặc hoạt động cách mạng bí mật.

Gỡ khó trong công nhận liệt sĩ đối với thương binh

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh qua đời do vết thương tái phát.

Theo quy định trước đây, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên chỉ được công nhận là liệt sĩ nếu có hồ sơ điều trị tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và có biên bản xác định nguyên nhân tử vong do vết thương tái phát.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều thương binh nặng, đặc biệt là những người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, khi sức khỏe chuyển biến xấu thường được gia đình xin đưa về nhà hoặc chuyển đến các trung tâm nuôi dưỡng người có công để chăm sóc những ngày cuối đời theo nguyện vọng. Vì vậy, họ không còn đủ hồ sơ y tế theo quy định, dẫn đến nhiều trường hợp không được xem xét công nhận liệt sĩ dù nguyên nhân tử vong liên quan trực tiếp đến thương tật.

Để khắc phục bất cập này, Pháp lệnh mới bỏ điều kiện chứng minh đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi qua đời, chỉ giữ quy định xác định nguyên nhân tử vong đối với nhóm thương binh từ 61% đến 80%.

Việc điều chỉnh này được đánh giá là phù hợp hơn với thực tế, đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người đã chịu nhiều hy sinh vì đất nước.

Bổ sung quy định đối với lực lượng làm nhiệm vụ phòng, chống tội phạm

Lần sửa đổi này cũng bổ sung quy định công nhận liệt sĩ và thương binh đối với các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm khi hy sinh hoặc bị thương trong quá trình làm nhiệm vụ.

Theo cơ quan soạn thảo, sự bổ sung này đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi lực lượng thực thi pháp luật hiện nay thường xuyên phải đối mặt với nhiều nguy hiểm trong quá trình bảo vệ an ninh, trật tự.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh cũng hợp nhất một số quy định liên quan đến điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đáng chú ý, các tiêu chí mang tính định tính như cụm từ "đặc biệt dũng cảm" đã được lược bỏ do khó lượng hóa trong quá trình xem xét, đánh giá.

Mở rộng thêm hàng chục nghìn người được hưởng chính sách

Một điểm mới đáng chú ý khác là bổ sung người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; người làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào, Campuchia và được Nhà nước tặng Huân chương Chiến công vào diện người có công với cách mạng.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, sẽ có khoảng 85.578 người thuộc nhóm này được hưởng các chính sách ưu đãi theo quy định mới.

Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng được đánh giá là sự ghi nhận xứng đáng đối với những cống hiến của lực lượng từng làm nhiệm vụ trong giai đoạn bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Bổ sung trợ cấp cho cán bộ lão thành cách mạng

Lần đầu tiên, cán bộ Lão thành cách mạng và cán bộ Tiền khởi nghĩa được bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ.

Theo quy định hiện hành, chế độ này mới chỉ áp dụng đối với một số nhóm người có công có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên hoặc sức khỏe đặc biệt suy giảm.

Trong khi đó, phần lớn cán bộ Lão thành cách mạng và cán bộ Tiền khởi nghĩa hiện đều trên 90 tuổi, nhiều người không còn khả năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo thống kê, sẽ có 793 cán bộ Lão thành cách mạng và cán bộ Tiền khởi nghĩa được hưởng thêm chính sách này.

Đây được xem là bước điều chỉnh mang ý nghĩa nhân văn, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc đối với những người đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp cách mạng.

Tăng mạnh số người được điều dưỡng hằng năm

Một thay đổi đáng chú ý khác liên quan đến chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe.

Theo Pháp lệnh mới, nhóm thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% sẽ được chuyển từ chế độ điều dưỡng hai năm một lần sang điều dưỡng hằng năm.

Việc điều chỉnh này giúp bổ sung thêm 151.222 người được hưởng chế độ điều dưỡng thường niên, nâng tổng số người được điều dưỡng hằng năm lên khoảng 170.000 người trên cả nước.

Theo đánh giá, đây không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn thể hiện sự quan tâm nhiều hơn đến việc phục hồi sức khỏe, chăm sóc tinh thần cho người có công trong bối cảnh phần lớn đã bước vào tuổi cao.

Hướng tới bảo đảm mức sống ngày càng tốt hơn cho người có công

Bên cạnh việc mở rộng đối tượng và nâng mức hưởng nhiều chính sách, Pháp lệnh còn bổ sung nguyên tắc bảo đảm người có công với cách mạng và thân nhân người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú.

Đồng thời, hỗ trợ cải thiện nhà ở cho người có công và thân nhân liệt sĩ cũng được xác định là chính sách thường xuyên, ổn định, thay vì triển khai theo từng giai đoạn như trước.

Theo các chuyên gia, đây là định hướng quan trọng nhằm chuyển từ chính sách hỗ trợ sang chính sách bảo đảm an sinh bền vững cho người có công.

Việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng không chỉ kịp thời tháo gỡ nhiều vướng mắc trong thực tiễn mà còn tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước trong công tác "Đền ơn đáp nghĩa", "Uống nước nhớ nguồn". Những điều chỉnh lần này được kỳ vọng sẽ giúp chính sách ưu đãi người có công ngày càng toàn diện, nhân văn và sát với thực tế, góp phần chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần cho những người đã hy sinh, cống hiến vì Tổ quốc.