Đề xuất nhiều chính sách mới khuyến khích sinh đủ hai con

Trong bối cảnh mức sinh tại nhiều địa phương tiếp tục giảm và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức, Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Luật Dân số liên quan đến chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.

Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ tập trung vào việc khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con mà còn đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực dành cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và các gia đình sinh hai con gái.

Đề xuất hỗ trợ từ khi mang thai đến khi trẻ 3 tuổi

Theo dự thảo, các địa phương sẽ được chủ động xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện thực tế nhằm khuyến khích người dân sinh đủ hai con để duy trì mức sinh thay thế.

Đối với tập thể, những xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ hai con trở lên sẽ được UBND cấp tỉnh xem xét khen thưởng, đồng thời hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Địa phương cũng có thể áp dụng mức hỗ trợ cao hơn đối với các xã duy trì kết quả này liên tục trong 3 năm hoặc 5 năm.

Đối với người dân, dự thảo mở ra nhiều hình thức hỗ trợ đáng chú ý như khen thưởng hoặc hỗ trợ bằng tiền, hiện vật cho phụ nữ sinh con, phụ nữ sinh đủ hai con; hỗ trợ phụ nữ trong thời kỳ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi.

Ngoài ra, trẻ mầm non có thể được hỗ trợ chi phí ăn trưa cùng nhiều chính sách khác do từng địa phương quyết định trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách.

Đây được xem là một trong những đề xuất có tính thực tiễn, hướng đến giảm bớt gánh nặng kinh tế cho các gia đình trẻ trong những năm đầu nuôi con.

Tôn vinh gia đình sinh hai con gái

Một nội dung mới của dự thảo là các chính sách nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.

Theo đó, những xã đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi, không trọng nam khinh nữ vào hương ước, quy ước của 100% thôn, tổ dân phố sẽ được đề nghị khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.

Các cơ sở y tế, cơ sở kinh doanh có liên quan đến dịch vụ sinh sản nếu chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, không tham gia các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi và tích cực tuyên truyền kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh cũng sẽ được xem xét biểu dương, khen thưởng.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất các địa phương có thể ban hành chính sách tôn vinh, hỗ trợ những gia đình sinh hai con gái và nuôi dạy con khỏe mạnh, học tập tốt, trưởng thành.

Đối với trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn đặc biệt khó khăn, địa phương có thể áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ như miễn, giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế học sinh, sữa học đường hoặc tạo điều kiện để phụ nữ phát triển kinh tế.

Theo Bộ Y tế, đây là giải pháp góp phần từng bước thay đổi tư tưởng trọng nam hơn nữ vẫn còn tồn tại ở một số địa phương.

Khuyến khích khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh

Bên cạnh chính sách về mức sinh, dự thảo cũng dành nhiều nội dung cho việc nâng cao chất lượng dân số.

Theo đó, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc đang sinh sống tại vùng khó khăn sẽ được hỗ trợ thực hiện các dịch vụ sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh, đồng thời có thể được hỗ trợ thêm bằng tiền tùy điều kiện từng địa phương.

Nhân viên y tế thôn bản, cộng tác viên dân số hoàn thành vượt chỉ tiêu vận động người dân tham gia khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh cũng sẽ được xem xét khen thưởng.

Dự thảo còn đề xuất hỗ trợ phương tiện tránh thai, chi phí kế hoạch hóa gia đình và các dịch vụ dự phòng vô sinh cho người dân thuộc hộ nghèo, cận nghèo và khu vực đặc biệt khó khăn.

Đối với cấp xã, nếu đạt 70% phụ nữ mang thai được sàng lọc đủ bốn bệnh cơ bản trước sinh và 90% trẻ sơ sinh được sàng lọc đủ năm bệnh cơ bản, địa phương sẽ được đề xuất khen thưởng.

Tương tự, các xã có 90% thanh niên nam, nữ được tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn cũng thuộc diện được xem xét biểu dương, hỗ trợ.

Địa phương chủ động xây dựng chính sách

Theo dự thảo, kinh phí thực hiện các chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ sẽ được bảo đảm từ ngân sách địa phương cùng các nguồn kinh phí hợp pháp khác.

Sau khi Thông tư được ban hành, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ tham mưu UBND trình HĐND cùng cấp ban hành các chính sách cụ thể, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm dân số của từng địa phương.

Nhiều chuyên gia nhận định, nếu được thông qua và triển khai đồng bộ, các chính sách này không chỉ góp phần khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là nâng cao chất lượng dân số, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước.