Độc tố cereulide trong sữa Aptamil ở Anh nguy hiểm thế nào với trẻ nhỏ?

Liên quan đến việc ngày 24/1, Cơ quan Tiêu chuẩn thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) phát đi thông báo thu hồi sản phẩm Aptamil First Infant Formula sau khi phát hiện sữa công thức này chứa độc tố cereulide.

Sau thông báo này, Bộ Y tế Việt Nam cũng đã phát đi cảnh báo khẩn về sữa công thức Aptamil đang bị thu hồi vì nhiễm độc tố này. Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát việc đăng ký bản công bố, tự công bố đối với sản phẩm sữa công thức Aptamil Infant Formula do Danone sản xuất. Trường hợp có doanh nghiệp công bố sản phẩm tại Việt Nam, các đơn vị chức năng phải yêu cầu doanh nghiệp thông báo đến hệ thống phân phối và người tiêu dùng ngừng sử dụng sản phẩm, đồng thời triển khai thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Bộ cũng yêu cầu các địa phương phải báo cáo cụ thể số lượng sản phẩm đã nhập khẩu, đã tiêu thụ, tồn kho và đề xuất biện pháp xử lý các lô hàng liên quan, gửi về Cục An toàn thực phẩm trước ngày 31/1/2026. Cục An toàn thực phẩm cũng yêu cầu tăng cường truyền thông để người tiêu dùng không sử dụng các lô sữa Aptamil Infant Formula nằm trong diện cảnh báo nêu trên.

Việc phát hiện độc tố cereulide có trong sữ Aptamil khiến thị trường sữa công thức châu Âu rung động. Trước đó không lâu, Nestlé cũng đã triển khai các đợt thu hồi phòng ngừa đối với một số lô sữa công thức do nghi ngờ nhiễm độc tố tương tự.

Cereulide là loại độc tố bền với nhiệt độ, hầu như không bị phá hủy ngay cả khi đun nóng

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết cereulide là một độc tố peptide vòng do một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra. Đây là vi khuẩn gram dương, có khả năng tạo bào tử, tồn tại phổ biến trong môi trường và nhiều loại thực phẩm. Cereulide là loại độc tố bền với nhiệt độ, hầu như không bị phá hủy ngay cả khi đun nóng. Khi xâm nhập vào cơ thể, độc tố này có thể gây ngộ độc thực phẩm cấp tính với các triệu chứng điển hình như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi. Các biểu hiện thường khởi phát nhanh, chỉ sau 30 phút đến 6 giờ kể từ khi sử dụng thực phẩm nhiễm độc.

Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nguy cơ càng cao do hệ tiêu hóa còn non nớt, rất nhạy cảm với các tác nhân bất lợi. Khi uống phải sữa nhiễm khuẩn hoặc chứa độc tố, trẻ dễ bị tiêu chảy cấp, nôn mửa, đau bụng và rối loạn tiêu hóa. Việc đưa các thành phần không phù hợp vào cơ thể có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, cần phân biệt rõ giữa vi sinh vật và độc tố. Vi khuẩn có thể đã bị tiêu diệt, nhưng độc tố do chúng sinh ra vẫn còn tồn tại trong sản phẩm. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào lượng độc tố mà cơ thể hấp thu. Thực tế, không phải tất cả các lô hàng đều nhiễm độc, cũng có trường hợp sử dụng không gặp vấn đề do lượng độc tố thấp.

Nếu trẻ chỉ uống với lượng rất ít, có thể không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, nếu trẻ uống thường xuyên hoặc với lượng lớn, độc tố có thể tích tụ, khiến ngộ độc cấp tính chuyển thành ngộ độc mạn tính (trường diễn), tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo các bậc phụ huynh: Cần giữ bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng. Không tiếp tục mua hoặc sử dụng sản phẩm nằm trong diện cảnh báo. Nếu đã mua, cần ngừng sử dụng ngay, ưu tiên an toàn và sức khỏe của trẻ. Trong trường hợp trẻ xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp tính như nôn, tiêu chảy, đau bụng, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế.

PGS.TS Thịnh nhấn mạnh: “Nếu trẻ có các biểu hiện nghi ngờ ngộ độc, cần đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá, bù nước và hỗ trợ kịp thời”. Các chuyên gia cũng lưu ý phụ huynh không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc cầm nôn, bởi với ngộ độc độc tố, cơ thể cần đào thải chất độc ra ngoài, việc dùng thuốc quá sớm có thể khiến độc tố lưu lại lâu hơn trong đường ruột.