Kỷ Niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ Tịch Hồ Chí Minh

Khi bị rắn cắn nên làm gì trước tiên?

Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 30.000 trường hợp bị rắn cắn. Nhiều nạn nhân không nguy kịch vì nọc độc mà do xử trí sai như garô, rạch vết thương, hút nọc hay đắp lá thuốc, khiến tình trạng nặng hơn và làm mất "thời gian vàng" điều trị. Các chuyên gia của Wellbeing - đơn vị đào tạo sơ cấp cứu tại Việt Nam khuyến cáo, sơ cứu đúng ngay từ những phút đầu có thể làm chậm quá trình hấp thu nọc độc và tăng cơ hội cứu sống người bệnh.

Nhận biết dấu hiệu của từng nhóm rắn độc

Theo các chuyên gia Wellbeing, tại Việt Nam, các trường hợp rắn độc cắn thường thuộc ba nhóm chính với biểu hiện khác nhau.

Rắn lục thường gây sưng đau, phồng rộp quanh vết cắn, kèm rối loạn đông máu và chảy máu khó cầm. Trong khi đó, rắn hổ gây đau nhiều, sưng nề, có thể hoại tử vùng da quanh vết cắn và tổn thương lan theo đường bạch huyết. Đáng lưu ý, rắn cạp nong, cạp nia lại có thể gần như không để lại dấu hiệu rõ tại chỗ cắn nhưng nhanh chóng gây đau đầu, chóng mặt, sụp mi, giãn đồng tử, yếu liệt cơ và suy hô hấp dù người bệnh vẫn tỉnh táo.

Bộ Y tế khuyến cáo mọi trường hợp nghi bị rắn độc cắn đều cần được theo dõi và đưa đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá, chỉ định huyết thanh kháng nọc khi cần thiết.

Lưu ý các dấu hiệu để xác định loại rắn (Ảnh: Sưu tầm)
Lưu ý các dấu hiệu để xác định loại rắn (Ảnh: Sưu tầm)

4 bước sơ cứu giúp làm chậm nọc độc lan rộng

Theo Wellbeing, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và hạn chế tối đa vận động để giảm tốc độ lan truyền nọc độc. Nếu bảo đảm an toàn, người đi cùng nên ghi nhớ đặc điểm hoặc chụp ảnh con rắn để hỗ trợ bác sĩ nhận diện, tuyệt đối không cố bắt hoặc đuổi theo rắn.

Sau đó, cho nạn nhân ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, trấn an để tránh hoảng loạn. Nếu điều kiện cho phép, rửa nhẹ vết cắn dưới vòi nước sạch trong khoảng 15 phút. Tiếp theo, dùng băng hoặc gạc quấn ép và cố định toàn bộ chi bị cắn nhằm hạn chế cử động, đồng thời nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình di chuyển, cần tiếp tục theo dõi ý thức, nhịp thở và các dấu hiệu sinh tồn của người bệnh.

Nên và không nên khi sơ cứu rắn cắn (Ảnh: AI)
Nên và không nên khi sơ cứu rắn cắn (Ảnh: AI)

Tuyệt đối không garô, rạch da hay đắp lá thuốc

Các chuyên gia nhấn mạnh, những mẹo dân gian như rạch vết thương để hút nọc, garô thật chặt, chườm đá, đắp thuốc lá hoặc tự ý dùng hóa chất đều không giúp loại bỏ nọc độc mà còn làm tăng nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng, hoại tử hoặc khiến việc điều trị sau đó trở nên khó khăn hơn.

Bộ Y tế cũng khuyến cáo người dân không để nạn nhân tự đi bộ đến bệnh viện, không cố bắt rắn và không trì hoãn việc cấp cứu để tìm thầy lang hay các phương pháp truyền miệng. Huyết thanh kháng nọc là phương pháp điều trị đặc hiệu và cần được sử dụng tại cơ sở y tế phù hợp. Vì vậy, sơ cứu đúng và đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt vẫn là yếu tố quyết định giảm biến chứng và nguy cơ tử vong.