Khi nghệ thuật truyền thống trở thành liệu pháp tinh thần

Khánh Chi - Thúy Hiền

19/11/2025 15:20

Trong nhịp sống đô thị nhiều áp lực, mỗi buổi diễn chèo tại Nhà hát Chèo Việt Nam mở ra một khoảng lặng hiếm hoi để khán giả “thở chậm lại”, kết nối với văn hóa truyền thống và tái tạo sức mạnh tinh thần. Từ tiếng trống, điệu hát đến câu chuyện nhân văn, Chèo đang âm thầm trở thành liệu pháp tinh thần bền vững cho cộng đồng.

Chèo - ký ức văn hóa giữa cuộc sống hiện đại

Ra đời từ thế kỷ X, nghệ thuật chèo gắn bó với đời sống tinh thần người Việt qua nhiều thế hệ. Giữa nhịp sống gấp gáp của đô thị hôm nay, chèo vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc, trữ tình và sâu lắng. Những làn điệu chậm rãi, tiếng phách, tiếng trống đều mang năng lượng xoa dịu, giúp khán giả tạm rời xa những lo âu thường nhật. Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam đang nghiên cứu hồ sơ trình UNESCO công nhận chèo là di sản văn hóa thế giới. Nghệ thuật này không chỉ là giá trị văn hóa mà còn là điểm tựa tâm hồn của nhiều thế hệ.

unnamed — *Nghệ thuật sân khấu chèo từ lâu đã trở thành một phần của đời sống văn hóa tinh thần của người Việt (Ảnh: Thúy Hiền)*

Dù từ tháng 8/2025 Nhà hát Chèo Việt Nam đã sáp nhập vào Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam, nơi đây vẫn là không gian gìn giữ những tinh hoa nghệ thuật dân gian. Mỗi buổi diễn giống như một “khoảng yên” giữa lòng phố xá, nơi khán giả được trở về với cội nguồn văn hóa, cảm nhận sự thư giãn tinh thần và tìm lại sự cân bằng cảm xúc.

Trong số nhiều vở diễn, Bắc Lệ Đền Thiêng nổi bật bởi chiều sâu biểu tượng và tính nhân văn. Các nhân vật như Thị Ngọ, Bà Đền, Lý Trưởng hay Tống Soái đều mang những ý nghĩa tinh thần riêng, giúp khán giả soi chiếu lại những giá trị thiện - ác, niềm tin - hy vọng, công lý - bất công trong đời sống. Qua đó, vở diễn không chỉ khắc họa văn hóa mà còn mở ra không gian nội tâm để người xem được lắng nghe chính mình.

unnamed-2 — *Những nhân vật nổi bật trong vở Bắc Lệ đền thiêng (Ảnh: Thúy Hiền)*

Anh Trần Quốc Đạt (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết cảm giác “thư giãn và mãn nhãn” sau khi xem vở diễn. Với những khán giả trẻ như Đạt, sân khấu chèo trở thành nơi trú ẩn cảm xúc nhẹ nhàng, giúp xua tan áp lực học tập, công việc và đem lại sự nhẹ nhõm hiếm thấy.

Nhà giáo Trần Thị Ngọc, nguyên giảng viên ngành Chèo (Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội) cũng xúc động khi thấy lớp trẻ quay lại với nghệ thuật dân gian, xem đó là tín hiệu tốt cho cả văn hóa lẫn sức khỏe tinh thần cộng đồng.

unnamed-4 — *Nhà giáo Trần Thị Ngọc chia sẻ với phóng viên (Ảnh: Thúy Hiền)*

Nghệ sĩ và khán giả cùng nhau nuôi dưỡng đời sống tinh thần

NSƯT Nguyễn Phú Kiên - Trưởng đoàn nghệ thuật Nhà hát Chèo Việt Nam chia sẻ, dù thời vàng son của Chèo đã lùi lại, vẫn có nhiều nghệ sĩ trẻ kiên trì lựa chọn gắn bó với sân khấu truyền thống. Đó không chỉ là tình yêu nghề mà còn là nhận thức về ý nghĩa tinh thần lớn lao mà Chèo mang đến cho xã hội. Mỗi buổi diễn, mỗi tràng pháo tay trở thành nguồn động viên, giúp nghệ sĩ cảm nhận được sức mạnh kết nối của nghệ thuật.

unnamed-5 — *NSƯT Nguyễn Phú Kiên chia sẻ về cảm xúc của các diễn viên trước sự cổ vũ tới từ khán giả (Ảnh: Thúy Hiền)*

Điều khiến ông xúc động nhất chính là những hàng ghế khán giả trẻ vẫn đều đặn xuất hiện mỗi dịp Nhà hát sáng đèn. Sự hiện diện ấy không chỉ là hy vọng cho nghệ thuật truyền thống mà còn phản ánh nhu cầu thực sự của người trẻ: Tìm đến nghệ thuật như một cách thư giãn, giải tỏa áp lực và khơi gợi lại những cảm xúc tích cực trong cuộc sống thường ngày.

Ở chiều ngược lại, chính nghệ sĩ cũng được chữa lành khi nhìn thấy sự đồng hành của khán giả. Nghệ thuật chèo, bằng cách đó, trở thành một vòng tuần hoàn của cảm xúc: Nghệ sĩ nuôi dưỡng khán giả, và khán giả lại tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho nghệ sĩ. Đây chính là giá trị mà những loại hình giải trí nhanh, dễ tiêu không thể thay thế.

unnamed-1 — *Nhà hát Chèo Việt Nam sáng đèn chào đón khán giả vào mỗi dịp diễn. Ảnh: Thúy Hiền*

Khi tiếng trống vang lên giữa lòng Hà Nội, sân khấu Chèo không chỉ kể lại câu chuyện văn hóa mà còn khơi dậy cảm giác an yên sâu sắc. Giữa những áp lực đang gia tăng về tâm lý, tinh thần trong xã hội hiện đại, nghệ thuật truyền thống như Chèo trở thành khoảng lặng cần thiết, giúp con người tái tạo năng lượng và nuôi dưỡng cảm xúc lành mạnh.