“Năm thanh lọc” của KOL, KOC– Khi hào quang không thể che giấu sự thật

Từ hào quang đến vòng lao lý

Năm 2025 chứng kiến hàng loạt KOL, KOC, người nổi tiếng vướng vòng lao lý vì lừa đảo, tiếp tay quảng bá hàng giả, hàng kém chất lượng.

Mới đây, Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98) bị khởi tố vì sản xuất, buôn bán thực phẩm giảm cân “Super Detox X3, X7, X1000, viên rau củ Collagen” chứa chất cấm sibutramin và phenolphthalein – gây hại tim mạch và thần kinh.

Trước đó, Quang Linh Vlogs, Hoa hậu Nguyễn Thúc Thuỳ Tiên và Hằng Du Mục bị điều tra khi quảng bá “kẹo rau củ Kera” với cam kết “một viên bằng một đĩa rau”, nhưng thực tế hàm lượng rau chưa tới 1%, kèm chất tạo ngọt không công bố. TikToker Gia đình Hải Sen cũng bị bắt vì bán siro “ăn ngon – tăng đề kháng” cho trẻ em, sản phẩm bị xác định là hàng giả.

Nhiều gương mặt từng được xem là biểu tượng thành công cũng lần lượt sa lưới. Hoàng Hường – nữ doanh nhân nổi tiếng trên mạng bị bắt vì vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Thậm chí, vụ việc Shark Nguyễn Hòa Bình bị khởi tố vì gian dối trong đầu tư cũng dấy lên lo ngại về sự “lệch chuẩn đạo đức” trong giới influencer.

Ngay cả MC Hoàng Linh cũng bị xử phạt 100 triệu đồng vì quảng cáo sữa không rõ nguồn gốc. Đây là minh chứng rõ nét nhất cho việc người nổi tiếng không thể “vô can” khi sai phạm.

Đáng chú ý, theo Bộ Công Thương, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã gỡ bỏ hơn 44.000 sản phẩm vi phạm và chặn trên 12.000 gian hàng quảng cáo sai sự thật liên quan đến KOL, KOC, người nổi tiếng trên mạng xã hội.

Những con số này không chỉ phản ánh mức độ “ô nhiễm đạo đức” trong môi trường quảng cáo trực tuyến, mà còn cho thấy cuộc thanh lọc là tất yếu – để trả lại sự minh bạch và niềm tin cho thị trường số Việt Nam.

Khi quảng cáo sai sự thật trở thành tội phạm công nghệ cao

Theo Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu - Chuyên gia tội phạm học, Bộ Công an, hành vi quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội không còn là vi phạm hành chính đơn thuần, mà đã trở thành một mắt xích trong tội phạm công nghệ cao.

“Khi KOL hay KOC dùng danh tiếng để tiếp tay quảng bá hàng giả, họ không chỉ là người trung gian truyền thông, mà là đồng phạm trong hành vi gian dối có tổ chức,” ông Hiếu nhấn mạnh.

Nhìn từ góc độ pháp lý, Luật sư Đặng Văn Cường - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho biết, theo Điều 197 Bộ luật Hình sự, hành vi quảng cáo gian dối có thể bị phạt tù tới 5 năm. Tuy nhiên, nhiều người nổi tiếng vẫn coi nhẹ rủi ro pháp lý vì mức phạt hành chính còn quá thấp so với lợi nhuận quảng cáo, dẫn đến tình trạng vi phạm lặp lại.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cảnh báo: “Nhiều KOL, nghệ sĩ chưa ý thức đầy đủ về trách nhiệm pháp lý. Họ cho rằng chỉ giới thiệu sản phẩm, nhưng nếu đã nhận tiền hoặc lợi ích, họ phải chịu trách nhiệm như một đối tác thương mại.”

Từ những cảnh báo trên có thể thấy, môi trường sáng tạo số đã đến lúc cần một “luật chơi nghiêm túc” – nơi mọi nội dung quảng cáo phải minh bạch về nguồn gốc, lợi ích và trách nhiệm pháp lý, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ gìn sự trong sạch của không gian mạng.

Thanh lọc để lấy lại niềm tin

Cuộc “thanh lọc” giới KOL, KOC đang diễn ra không phải là sự triệt tiêu, mà là bước tái sinh tất yếu của môi trường truyền thông số. Hàng loạt vụ việc bị xử lý gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh: Khi sức ảnh hưởng càng lớn thì đi theo đó trách nhiệm xã hội phải càng cao. Bởi lẽ, khi pháp luật siết chặt và người tiêu dùng ngày càng thông minh, chỉ những người làm nghề chân chính, minh bạch mới có thể trụ vững lâu dài.

Điều đáng nói, bộ Quy tắc ứng xử dành cho người hoạt động trên mạng xã hội đã được Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành từ năm 2021 và tiếp tục được cập nhật, mở rộng phạm vi áp dụng cho KOL, KOC. Bộ quy tắc này quy định rõ: người có ảnh hưởng phải xác minh thông tin, tuân thủ pháp luật, không quảng cáo sai sự thật, không tiếp tay cho hàng hóa vi phạm. Thế nhưng, không ít cá nhân vẫn phớt lờ, coi thường quy định, tiếp tục “đánh cược danh tiếng” để đổi lấy lợi nhuận ngắn hạn.

Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, cần tăng cường chế tài xử phạt và giám sát thực thi trên các nền tảng mạng xã hội. Đồng thời, người tiêu dùng cũng cần chủ động nhận biết, lên tiếng và bảo vệ quyền lợi của mình trước những nội dung quảng cáo sai trái.

Cuối cùng, giá trị thật của một người ảnh hưởng không nằm ở lượt theo dõi hay doanh thu, mà ở niềm tin công chúng dành cho họ. Và niềm tin ấy – khi đã mất – không thể lấy lại bằng bất cứ hợp đồng quảng cáo nào.