Nâng cao năng lực số, bảo vệ phụ nữ và trẻ em trên môi trường mạng

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương nhấn mạnh, lễ phát động được tổ chức ngay sau khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật An ninh mạng (sửa đổi) vào ngày 10/12. Đây là dấu mốc quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý an ninh mạng, góp phần bảo vệ chủ quyền số, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp trong môi trường số.

Trước đó, ngày 25/10, Việt Nam đã tổ chức thành công Lễ mở ký “Công ước Hà Nội” – Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Theo bà Nguyễn Thị Minh Hương, chiến dịch “Kết nối 3 an – Làm chủ không gian số” là sự hưởng ứng cụ thể của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trước những nỗ lực chung của quốc gia trong việc thúc đẩy tiến bộ của phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.

Đáng chú ý, trong định hướng đối với phong trào phụ nữ và hoạt động Hội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi mở việc nâng cấp phong trào “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” thành “5 không, 3 sạch, 3 an”, trong đó “3 an” gồm an toàn – an tâm – an sinh. Theo đó, “an toàn” không chỉ là an toàn trong đời sống thực mà còn bao gồm cả an toàn trên không gian mạng; “an tâm” là xây dựng môi trường số thân thiện, nơi phụ nữ và trẻ em có thể tham gia, phát huy năng lực; còn “an sinh” gắn với các dịch vụ hỗ trợ phụ nữ, gia đình, bao gồm cả các dịch vụ số cơ bản. Chiến dịch truyền thông lần này được xác định là bước cụ thể hóa những định hướng quan trọng đó.

Trong bối cảnh Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ số hóa nhanh, với gần 80 triệu người sử dụng Internet và đạt mức độ ngang bằng giới trong kỹ năng số ở thanh thiếu niên, không gian mạng đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức đối với sức khỏe tinh thần, sự an toàn và quyền lợi của phụ nữ, trẻ em gái. Không gian mạng đang dần trở thành một “mặt trận mới” của bất bình đẳng giới và bạo lực giới, với những hình thức ngày càng tinh vi, khó nhận diện.

Các khảo sát cho thấy, khoảng 87% trẻ em từ 12 đến 17 tuổi tại Việt Nam sử dụng Internet mỗi ngày, nhưng chỉ khoảng 36% biết cách tự bảo vệ an toàn thông tin cá nhân trên mạng. Nghiên cứu về Chính phủ số do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) thực hiện cũng chỉ ra rằng, dù tỷ lệ tiếp cận Internet tăng lên, phụ nữ vẫn tiếp cận Internet và các dịch vụ công trực tuyến thấp hơn nam giới, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều phụ nữ chưa có đầy đủ cơ hội hưởng lợi từ chuyển đổi số, kéo theo nguy cơ gia tăng khoảng cách giới và các hình thức bạo lực giới chuyển dịch từ đời sống thực sang môi trường số.

Trước thực trạng đó, chiến dịch “Kết nối 3 an – Làm chủ không gian số” xác định ba định hướng trọng tâm nhằm hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái làm chủ không gian mạng. Thứ nhất là “An toàn”, trong đó mỗi phụ nữ, trẻ em gái trở thành người sử dụng Internet hiểu biết, có trách nhiệm, không chỉ tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh. Thứ hai là “An tâm”, hướng tới việc hình thành không gian số thân thiện, nhân văn, nơi phụ nữ và trẻ em gái được tôn trọng, lắng nghe và phát triển. Thứ ba là “An sinh”, coi không gian số như một cơ hội, một đòn bẩy cho các ý tưởng khởi nghiệp, kinh doanh, phát triển sinh kế bền vững của phụ nữ, qua đó góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Theo Ban tổ chức, chiến dịch sẽ triển khai nhiều hoạt động cụ thể như xây dựng bộ tài liệu “Bình dân học vụ số” theo hướng chuẩn hóa, dễ hiểu, dễ áp dụng; tổ chức các khóa tập huấn về kỹ năng số, an toàn thông tin; thiết kế các minigame và sản phẩm truyền thông sáng tạo trên nền tảng công nghệ. Thông qua đó, chiến dịch hướng tới việc lan tỏa thông điệp nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy hành động chủ động của phụ nữ trong việc làm chủ không gian số, đồng thời tăng cường sự phối hợp liên ngành nhằm xây dựng môi trường mạng an toàn, bình đẳng và bao trùm.

Chiến dịch “Kết nối 3 an – Làm chủ không gian số” không chỉ là hoạt động truyền thông đơn thuần, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tinh thần, quyền và lợi ích chính đáng của phụ nữ, trẻ em trong kỷ nguyên số, hướng tới một cộng đồng an toàn, nhân văn và phát triển bền vững.