Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị: Nhiều chính sách đột phá cho giáo dục, phấn đấu miễn phí sách giáo khoa vào năm 2030

Nghị quyết số 71 được ban hành đã mở ra một chương mới, định hướng cho sự phát triển của ngành giáo dục, đào tạo tại Việt Nam.

Thẳng thắn nhìn nhận hạn chế, xác định yêu cầu cấp bách

Nghị quyết khẳng định Đảng và Nhà nước luôn coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu và Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, thuộc nhóm 21 quốc gia sớm đạt mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc về giáo dục chất lượng.

Tuy nhiên, Bộ Chính trị cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, hạn chế còn tồn tại. Cụ thể, cơ hội tiếp cận giáo dục còn thấp so với các nước phát triển, có sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền và nhóm đối tượng. Đội ngũ nhà giáo và cơ sở vật chất ở nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp còn manh mún, lạc hậu, trong khi nội dung chương trình còn bất cập, chưa quan tâm đúng mức đến giáo dục đạo đức, thể chất.

Một trong những nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là do quan điểm "giáo dục là quốc sách hàng đầu" chưa được thực hiện quyết liệt, tư duy quản lý chậm đổi mới và nguồn lực đầu tư còn thấp. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại giáo dục toàn cầu, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải có đột phá để xây dựng thế hệ con người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tầm nhìn và các mục tiêu tham vọng

Nghị quyết 71 đặt ra lộ trình phát triển với các mục tiêu cụ thể. Đến năm 2030, cả nước sẽ hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi, phấn đấu ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành cấp trung học phổ thông. Về giáo dục đại học, mục tiêu là có ít nhất 8 cơ sở thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á và 1 cơ sở thuộc nhóm 100 thế giới ở một số lĩnh vực. Nguồn lực tài chính cũng được nhấn mạnh với cam kết chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách.

Tiếp đó, đến năm 2035, Nghị quyết đặt mục tiêu hoàn thành phổ cập trung học phổ thông và phấn đấu có ít nhất 2 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới. Tầm nhìn đến năm 2045 là Việt Nam có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, đứng vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới, trở thành nước phát triển, thu nhập cao với nguồn nhân lực chất lượng cao là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Khi đó, Việt Nam phấn đấu có ít nhất 5 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới.

Những giải pháp đột phá và chính sách vượt trội

Để thực hiện các mục tiêu trên, Bộ Chính trị yêu cầu triển khai nhiều giải pháp đột phá. Đáng chú ý là việc ban hành chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo, trong đó nâng phụ cấp ưu đãi nghề lên tối thiểu 70% cho giáo viên mầm non, phổ thông và 100% cho giáo viên công tác tại khu vực đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo. Song song đó, Nghị quyết nhấn mạnh việc bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc, và phấn đấu đến năm 2030 cung cấp miễn phí cho tất cả học sinh.

Về quản trị, Nghị quyết đưa ra chủ trương không tổ chức hội đồng trường trong các cơ sở giáo dục công lập (trừ các trường có thỏa thuận quốc tế) và thực hiện mô hình bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục. Lĩnh vực công nghệ được đặc biệt chú trọng với yêu cầu chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, xây dựng các nền tảng giáo dục thông minh, sách giáo khoa thông minh. Đối với giáo dục đại học, Nghị quyết yêu cầu đầu tư mạnh và có cơ chế đặc thù để phát triển từ 3 đến 5 đại học tinh hoa theo mô hình đẳng cấp quốc tế, đồng thời sáp nhập, giải thể các cơ sở không đạt chuẩn.

Nghị quyết cũng đề ra các giải pháp về đầu tư tài chính, ưu đãi thuế, đất đai để thu hút các nguồn lực xã hội, đồng thời triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia mới về hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026-2035. Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng quán triệt và triển khai nghiêm túc, đưa Nghị quyết vào cuộc sống, bắt đầu có hiệu quả một số nội dung ngay từ năm học 2025 - 2026.

Thanh Trường