Trẻ nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi từ 6 tháng đến 3 tuổi, có nguy cơ cao bị dị vật đường hô hấp vì các lý do thói quen đưa đồ vật, thức ăn nhỏ vào miệng khi chơi, hệ thống răng và kỹ năng nhai — nuốt ở trẻ chưa hoàn thiện, khoảng cách giữa khí quản và thực quản ở trẻ nhỏ rất gần, nên nếu bất cẩn một chút, dị vật rất dễ “lọt nhầm”. Bên cạnh đó, cơ chế phản xạ bảo vệ đường thở (như ho, hắt hơi) chưa phát triển hoàn chỉnh cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ dễ bị mắc dị vật đường thở hơn so với người trưởng thành.
Theo các bác sĩ, dị vật đường thở thường xảy ra khi trẻ vừa ăn vừa cười, chạy nhảy, khóc ho; trẻ ngậm đồ chơi, đùa nghịch với vật nhỏ (pin, cúc áo, hạt…) nhét vào mũi miệng; dị vật từ mũi, họng trôi xuống đường thở khi can thiệp không đúng cách. Vị trí thường gặp dị vật là mũi, thanh quản, khí quản, phế quản…
Một số dấu hiệu cảnh báo dị vật đường thở khi trẻ nuốt hoặc hít phải dị vật gồm: Ho mạnh, ho kéo dài, có thể ho mạn tính nếu dị vật không lấy ra; Khó thở, thở gấp, thở rít hoặc nghe tiếng “cò cử” khi hít vào; Môi, mặt tím tái, bật mạch nhanh, ra mồ hôi khi trẻ vận động; Có thể sưng nề cổ, đau hoặc khó nuốt nếu dị vật nằm ở vùng cổ họng; Trẻ lừ đừ, mệt mỏi hơn bình thường, bỏ ăn, biếng ăn — nếu dị vật nằm kéo dài, gây viêm nhiễm, tổn thương.
Nếu phát hiện trẻ có các dấu hiệu bất thường về hô hấp sau khi chơi với đồ vật nhỏ hoặc ăn uống, phụ huynh phải hết sức cảnh giác.
Khi nghi ngờ trẻ bị dị vật đường thở, việc xử lý kịp thời có thể cứu mạng. Cần thực hiện thủ thuật cấp cứu dị vật đường thở ngay khi trẻ ho sặc sụa, tím tái, khó thở nếu có nghi ngờ.
Với trrẻ nhỏ, có thể thực hiện thủ thuật vỗ lưng ấn ngực bằng cách đặt trẻ nằm sấp, đầu thấp trên cánh tay. Dùng lòng bàn tay phải vỗ lưng 5 lần mạnh và nhanh vùng giữa 2 xương bả vai. Sau đó lật ngửa, ấn ngực 5 lần bằng 2 ngón tay.
Với trẻ lớn, cần thực hiện thủ thuật Heimlich. Trẻ còn tỉnh cần cấp cứu viên đứng phía sau hoặc quỳ tựa gối vào lưng trẻ (trẻ <7 tuổi). Vòng 2 tay ngang thắt lưng, đặt một nắm tay vùng thượng vị ngay dưới xương ức, bàn tay đặt chồng lên. Đột ngột ấn mạnh, nhanh 5 lần theo hướng trước ra sau và dưới lên trên.
Khi trẻ hôn mê, cần đặt trẻ nằm ngửa, cấp cứu viên quỳ gối và đặt 2 bàn tay chồng lên nhau vùng dưới xương ức trẻ. Đột ngột ấn mạnh, nhanh 5 lần.
Lặp lại 6-10 lần nếu dị vật chưa bật ra. Khi dị vật ra khỏi họng và nằm tại miệng trẻ cần lấy ra một cách thận trọng tránh tụt vào họng trở lại. KHÔNG cố móc họng trẻ nếu không thấy rõ dị vật, tránh đẩy sâu hơn. Nếu trẻ ngừng thở phải thổi ngạt hoặc bóp bóng qua mask trước và trong khi làm thủ thuật.
Theo BS.Tăng Thị Minh Thu - Khoa Nhi, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ngay cả khi dị vật đã bật ra, ba mẹ vẫn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi và Tai Mũi Họng càng sớm càng tốt để kiểm tra. Bác sĩ sẽ kết hợp giữa biểu hiện lâm sàng của người bệnh và hỏi bệnh, căn cứ vào hội chứng xâm nhập để có định hướng xác định bệnh. Sau đó trẻ sẽ được chỉ định soi Tai-Mũi-Họng hoặc khí phế quản để tìm dị vật; Chụp XQ cổ nghiêng hoặc phổi thẳng nghiêng, chụp cắt lớp vi tính cổ ngực để xác định vị trí của dị vật (nếu cần).
Nếu trẻ còn dị vật, cần thực hiện hỗ trợ hô hấp, luôn chú ý nếu trẻ ngừng thở phải thổi ngạt hoặc bóp bóng qua mask trước và trong khi làm thủ thuật. Các bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật chọc kim 14 xuyên màng giáp nhẫn (nếu dị vật trên thanh môn), đặt nội khí quản (nếu dị vật dưới thanh môn) hoặc mở khí quản cấp cứu khi các thủ thuật cấp cứu dị vật đường thở không hiệu quả.
Để lấy dị vật cấp cứu, các bác sĩ sẽ tiến hành soi tai mũi họng lấy dị vật nếu trẻ hồng hào, khó thở nhẹ hoặc không khó thở, soi thanh khí phế quản gắp dị vật nếu dị vật dưới thanh môn hoặc phẫu thuật lấy dị vật thực quản đường cổ khi cần thiết.
Để điều trị các biến chứng (nếu có) như viêm phổi, viêm tấy áp xe thành sau họng, thực quản, áp xe trung thất, tràn khí, viêm mủ màng phổi… sẽ được xử lý bằng kháng sinh, dẫn lưu, hoặc phẫu thuật tùy mức độ.
BS. Tăng Thị Minh Thu, để phòng ngừa dị vật đường thở, các bậc cha mẹ cần lưu ý: Cho trẻ ăn chậm, không vừa ăn vừa cười, không chạy nhảy khi ăn; Không ép trẻ ăn khi đang khóc hoặc mệt; Không để trẻ chơi với vật nhỏ, dễ nuốt như quả hạt nhỏ, pin, đồ chơi; Dạy trẻ không đưa đồ vật vào miệng ngậm.
Với trẻ cần phải dùng thuốc, nên dùng dạng siro hoặc nghiền nhỏ, không nên uống nước suối đề phòng dị vật sống chui vào đường thở.
"Chỉ vài giây bất cẩn có thể gây hậu quả nghiêm trọng, phụ huynh cần theo dõi sát con nhỏ, đặc biệt khi ăn uống để phát hiện sớm, xử trí đúng và đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời, đây là cách tốt nhất để bảo vệ an toàn cho trẻ" BS. Tăng Thị Minh Thu nhấn mạnh.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu