Nỗ lực ngăn chặn rối loạn do thiếu i-ốt quay trở lại

Ghi nhận tại Bệnh viện Nội tiết tỉnh Thanh Hóa, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận từ 400 đến 500 bệnh nhân đến khám, trong đó gần 40% mắc các bệnh về tuyến giáp như bướu cổ, cường giáp, suy giáp, rối loạn chuyển hoá và một số trường hợp ảnh hưởng trí tuệ do thiếu i-ốt kéo dài. Số lượng bệnh nhân tăng đều trong nhiều năm gần đây, phản ánh nguy cơ thiếu hụt i-ốt trong khẩu phần ăn của người dân đang trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo chuyên gia tuyến giáp, i-ốt là vi chất thiết yếu để cơ thể tổng hợp hormone tuyến giáp – yếu tố quyết định sự phát triển của não bộ, hệ thần kinh và quá trình chuyển hoá. Thiếu i-ốt ở trẻ em có thể gây chậm phát triển trí tuệ, giảm tập trung, tổn thương não bộ khó hồi phục. Với phụ nữ mang thai, tình trạng thiếu i-ốt còn nguy hiểm hơn, có thể gây sảy thai, sinh non, thai kém phát triển hoặc gây ra các dị tật thần kinh. Ở người trưởng thành, thiếu i-ốt dẫn đến bướu cổ, mệt mỏi, giảm trí nhớ và giảm năng suất lao động.

Một trong những nguyên nhân khiến thiếu i-ốt có xu hướng quay trở lại là thói quen dinh dưỡng của người dân thay đổi theo hướng ít sử dụng muối i-ốt hơn trước. Nhiều gia đình hiện có xu hướng dùng nước mắm, hạt nêm hoặc các loại gia vị đậm vị khác thay thế muối i-ốt. Tuy nhiên, các sản phẩm này không có khả năng bổ sung i-ốt như muối i-ốt truyền thống. Bên cạnh đó, quá trình nấu ăn ở nhiệt độ cao, kéo dài làm i-ốt dễ bị bay hơi; việc bảo quản muối không đúng cách (để hở, ẩm, tiếp xúc ánh sáng) cũng khiến lượng vi chất này giảm đáng kể trước khi được sử dụng.

Các bác sĩ cho biết việc quay lại tình trạng thiếu i-ốt sau nhiều năm kiểm soát thành công là điều đáng lo ngại, bởi i-ốt không thể tự tổng hợp trong cơ thể, chỉ được bổ sung qua ăn uống. Nếu cộng đồng mất thói quen dùng muối i-ốt, nguy cơ tái bùng phát rối loạn thiếu i-ốt là hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này cũng kéo theo gánh nặng điều trị, chi phí y tế và ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Để phòng ngừa, ngành y tế khuyến cáo người dân duy trì sử dụng muối i-ốt trong chế biến bữa ăn hằng ngày. Khi nấu nướng nên nêm muối ở giai đoạn cuối để hạn chế bay hơi i-ốt. Bên cạnh đó, việc bổ sung thực phẩm giàu i-ốt như cá biển, tôm, cua, rong biển, trứng và sữa sẽ giúp cơ thể đảm bảo đủ nhu cầu vi chất. Muối i-ốt nên được bảo quản kín, tránh ánh sáng trực tiếp và không để trong môi trường ẩm ướt.

Các cấp ngành cũng cần tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rõ vai trò của i-ốt, khuyến khích thói quen sử dụng muối i-ốt và kiểm soát chất lượng sản phẩm trên thị trường. Việc giám sát tình trạng i-ốt trong cộng đồng, đặc biệt với trẻ em và phụ nữ mang thai, là yếu tố then chốt giúp ngăn chặn nguy cơ rối loạn thiếu i-ốt quay trở lại.

Tình trạng thiếu i-ốt là vấn đề âm thầm nhưng gây hậu quả nghiêm trọng. Bảo vệ sức khỏe tuyến giáp từ những thói quen nhỏ trong bữa ăn hằng ngày chính là giải pháp đơn giản nhất để bảo vệ thế hệ hiện tại và tương lai. Đây không chỉ là câu chuyện của một gia đình hay một địa phương, mà là nhiệm vụ chung của cả cộng đồng nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ của người dân.