Dòng sự kiện:

Phát hiện đột phá về tế bào não liên quan đến trầm cảm

Bảo Châu

07/10/2025 08:39

Nghiên cứu mới đây từ Canada lần đầu xác định được hai loại tế bào não có “dấu vết gen” khác biệt rõ rệt ở người mắc trầm cảm — mở ra hướng tiếp cận điều trị nhắm trúng và hiểu rõ hơn nền tảng sinh học của căn bệnh này.

Trầm cảm đã lâu nay được xem chủ yếu như một rối loạn tâm lý — nhưng giờ đây, các nhà khoa học đã tiếp cận nó qua lăng kính sinh học, tìm ra loại tế bào nào trong não chịu ảnh hưởng đặc biệt và có thể là “ngòi nổ” của bệnh.

Một nhóm nghiên cứu Canada, do Đại học McGill và Viện Douglas thực hiện, đã công bố kết quả trên tạp chí Nature Genetics: Họ phân tích mẫu mô não được hiến tặng từ 59 người có tiền sử trầm cảm và 41 người đối chứng, để xác định những tế bào nào biểu hiện sai lệch gen rõ rệt ở bệnh nhân trầm cảm.

Kết quả cho thấy, nơron kích thích (excitatory neuron) tham gia vào việc điều hòa cảm xúc và phản ứng với áp lực có nhiều gene hoạt động bất thường ở người trầm cảm. Trong khi đó, Microglia (tế bào vi thần kinh chịu trách nhiệm kiểm soát phản ứng viêm trong não) cũng biểu hiện khác biệt gen rõ rệt, cho thấy vai trò miễn dịch, viêm não trong bệnh trầm cảm.

Phát hiện mới về sự liên quan của tế bào não và bệnh trầm cảm đang mở ra hướng đi mới trong điều trị căn bệnh này

Đây là lần đầu tiên các loại tế bào cụ thể bị “gọi tên” trong bối cảnh trầm cảm, thay vì chỉ xét đến các vùng não hay các chất dẫn truyền thần kinh chung chung. Giáo sư Gustavo Turecki — tác giả chính của nghiên cứu nhận định rằng việc xác định đúng “đối tượng tế bào” bị ảnh hưởng sẽ giúp mở ra lộ trình điều trị mới, chính xác hơn.

Phát hiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nghiên cứu trầm cảm. Thay vì xem trầm cảm chỉ là “khí sắc u uẩn”, giờ đây nó được đặt trong ngữ cảnh sinh học, có thể định lượng và phân tích. Việc xác định tế bào chịu ảnh hưởng có thể giúp phát triển liệu pháp “trúng đích” — nhắm vào các tế bào bị rối loạn, thay vì điều trị toàn não.

Nhóm nghiên cứu tiếp theo sẽ tìm hiểu cách các thay đổi trong các tế bào này ảnh hưởng chức năng não, đồng thời xác định các đoạn gen điều khiển sự thay đổi đó.

Ngoài ra, các nghiên cứu gần đây cũng đã hé mở khái niệm “dấu ấn sinh học” (biomarker) trong trầm cảm — tức các tín hiệu điện não, hoạt động thần kinh hay gen — có thể dùng để theo dõi đáp ứng điều trị. Ví dụ, một nghiên cứu Mỹ đã xác định mô hình hoạt động não tương quan với hồi phục qua kích thích não sâu (DBS).