Phát huy giá trị y học cổ truyền tại tuyến cơ sở: Từ bảo tồn bài thuốc bản địa đến xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Chuyến khảo sát ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong việc kết hợp YHCT với y học hiện đại, mở ra hướng đi mới trong bảo tồn bài thuốc bản địa, phát huy tri thức y học dân tộc và xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng bền vững.

Y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe ban đầu

Đoàn công tác Hội Quân Dân Y Việt Nam do PGS.TS. Phạm Lê Tuấn – Chủ tịch Hội QDYVN, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn đã có buổi khảo sát, làm việc tại Trạm y tế phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên nhằm đánh giá thực trạng triển khai công tác khám chữa bệnh bằng YHCT tại tuyến cơ sở.

Tham gia đoàn công tác có PGS.TS. Trần Quốc Toản – Ủy viên Hội đồng Cố vấn Hội QDYVN, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ cùng các chuyên gia, nhà khoa học, hội viên Hội QDYVN và đại diện ngành y tế tỉnh Thái Nguyên.

Về phía địa phương có đồng chí Đặng Ngọc Huy – Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên; đồng chí Chu Thị Hường – Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Vạn Xuân; đại diện các phòng chuyên môn thuộc Sở Y tế; lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Thái Nguyên; cán bộ chuyên môn Trạm y tế phường Vạn Xuân cùng các lương y tiêu biểu trên địa bàn.

Tại buổi làm việc, đoàn công tác đã nghe báo cáo về hoạt động khám chữa bệnh và việc ứng dụng các phương pháp YHCT trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

Trạm y tế phường Vạn Xuân là đơn vị mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập các trạm y tế thuộc thị trấn Phổ Yên trước đây, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Với quy mô quản lý dân số khoảng 67.000 người, Trạm hiện thực hiện 24 nhóm nhiệm vụ chuyên môn, tập trung vào khám chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm và triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Hiện Trạm có 40 cán bộ, gồm 4 bác sĩ, 16 y sĩ (trong đó có 4 y sĩ YHCT), 12 điều dưỡng và 4 dược sĩ. Đội ngũ nhân lực được bố trí tại 5 khoa, phòng chuyên môn và phụ trách 3 điểm trạm trực thuộc.

Trong điều kiện địa bàn rộng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao, Trạm y tế phường Vạn Xuân đang từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động, trong đó việc kết hợp giữa YHCT và y học hiện đại được xem là một hướng phát triển quan trọng.

Kết hợp YHCT và y học hiện đại nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Theo báo cáo, từ tháng 1 đến tháng 5/2026, Trạm y tế phường Vạn Xuân đã tiếp nhận, khám và điều trị bảo hiểm y tế cho 12.886 lượt người bệnh. Trong đó, số lượt khám chữa bệnh bằng phương pháp kết hợp YHCT với y học hiện đại đạt 2.385 lượt ngay tại tuyến cơ sở.

Các nhóm bệnh thường được điều trị bằng YHCT tại Trạm chủ yếu liên quan đến cơ xương khớp, cảm mạo phong hàn và một số bệnh lý phổ biến trong cộng đồng.

Bên cạnh khám chữa bệnh, công tác quản lý bệnh mạn tính cũng được chú trọng. Hiện Trạm đang quản lý, cấp thuốc điều trị ổn định cho 1.437 người bệnh tăng huyết áp, góp phần giúp người dân được theo dõi sức khỏe thường xuyên, giảm nguy cơ biến chứng và giảm áp lực cho tuyến trên.

Qua khảo sát, đoàn công tác Hội QDYVN đánh giá phường Vạn Xuân có nhiều tiềm năng phát triển YHCT nhờ nền tảng truyền thống, đội ngũ lương y giàu kinh nghiệm và nhu cầu sử dụng các phương pháp chăm sóc sức khỏe cổ truyền của người dân.

Đặc biệt, địa phương có Trung tâm chăm sóc người cao tuổi với cơ sở vật chất, trang thiết bị bước đầu đáp ứng yêu cầu triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe theo hướng kết hợp YHCT. Bệnh viện Phổ Yên với quy mô 40 giường nội trú YHCT cũng đang phát huy vai trò hỗ trợ chuyên môn, tạo sự liên kết trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Từ những nền tảng này, Hội QDYVN và ngành y tế tỉnh Thái Nguyên định hướng tiếp tục nghiên cứu, xây dựng mô hình YHCT kết hợp y học gia đình, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và lấy người dân làm trung tâm.

Bảo tồn bài thuốc bản địa, gìn giữ tri thức y học dân tộc

Theo các chuyên gia, phát triển YHCT tại tuyến cơ sở không chỉ đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh mà còn góp phần bảo tồn kho tàng tri thức y học dân tộc được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS. Phạm Lê Tuấn nhấn mạnh việc xây dựng mô hình phối hợp giữa YHCT và y học gia đình cần được triển khai theo hướng thực tiễn, khoa học, phù hợp với điều kiện địa phương.

Theo đó, Hội QDYVN và Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên sẽ nghiên cứu xây dựng chương trình hợp tác phát triển mô hình YHCT gắn với chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Trạm y tế phường Vạn Xuân. Phương châm triển khai là “vừa làm, vừa nghiên cứu”, từ thực tiễn sẽ tổng kết kinh nghiệm, đánh giá hiệu quả và từng bước hoàn thiện mô hình.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được đặt ra là rà soát, bảo tồn và phát huy các bài thuốc dân gian, bài thuốc gia truyền có giá trị; đồng thời bảo đảm tính kế thừa gắn với yêu cầu khoa học, an toàn và chuẩn hóa trong hệ thống y tế hiện đại.

Đoàn khảo sát ghi nhận vai trò tích cực của đội ngũ lương y địa phương trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị YHCT. Trong đó, đề xuất của Lương y Nguyễn Văn Chín – đại diện các lương y trên địa bàn về việc tái lập Chi hội Đông y phường Vạn Xuân được đánh giá là hướng đi thiết thực.

Việc xây dựng tổ chức nghề nghiệp tại địa phương sẽ tạo điều kiện để các lương y tiếp tục giao lưu chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp vào hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Hội QDYVN cũng mời Lương y Nguyễn Văn Chín tham gia sinh hoạt chuyên môn với tư cách thành viên Chi hội thuộc Hội, góp phần tăng cường kết nối đội ngũ những người làm công tác YHCT, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

Qua khảo sát, đoàn công tác ghi nhận trên địa bàn còn lưu giữ nhiều bài thuốc dân gian, bài thuốc gia truyền có giá trị. Đây là nguồn tri thức quý cần tiếp tục được sưu tầm, hệ thống hóa, nghiên cứu và bảo tồn để phát huy trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Hướng tới mô hình chăm sóc sức khỏe hài hòa giữa truyền thống và hiện đại

Cùng với việc bảo tồn và phát huy giá trị bài thuốc cổ truyền, việc chuẩn hóa hoạt động khám chữa bệnh bằng YHCT cũng được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng và hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn.

Các quy định, danh mục và thuật ngữ chuyên môn trong lĩnh vực YHCT đang từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở cho việc quản lý, đào tạo, nghiên cứu và triển khai các kỹ thuật YHCT trong hệ thống y tế.

Trên cơ sở nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhu cầu bệnh tật tại từng địa phương, các cơ sở y tế sẽ xây dựng danh mục kỹ thuật khám chữa bệnh bằng YHCT phù hợp, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Từ thực tiễn tại Thái Nguyên có thể thấy, khi YHCT được đặt trong mối liên kết với y học hiện đại và hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, những giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn có cơ hội phát huy mạnh mẽ hơn.

Kết quả khảo sát là cơ sở thực tiễn quan trọng để Hội Quân Dân Y Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các mô hình phát triển YHCT phù hợp với tuyến y tế cơ sở, góp phần xây dựng nền y tế gần dân, vì sức khỏe cộng đồng và hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.

Một số hình ảnh thêm tại buổi làm việc:

Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà làm việc với Hội Quân dân Y Việt Nam về công tác phát triển y dược cổ truyền

Hội Quân dân y Việt Nam tổ chức Tọa đàm "Thách thức, khó khăn và rào cản đối với Y học cổ truyền"

Ký kết Chương trình phối hợp giữa Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng VN và Hội Quân dân y Việt Nam