Phát triển ngành hóa chất gắn với an toàn sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh hội nhập xanh

Theo Trưởng địa phương Phùng Ngọc, các văn bản chiến lược như Quyết định số 726/QĐ-TTg ngày 16/6/2022 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển hóa chất lớn đến năm 2030, tầm nhìn 2040 và Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 được thông báo qua tháng 6/2025 khung pháp lý tạo ra rõ ràng, đồng bộ hơn cho hoạt động quản lý nhà nước và định hướng thời hạn chuyên chuyên ngành. Đây là nền tảng cho các ngành hóa học thực hiện chuyển cấu trúc, tăng năng suất, khuyến khích đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào cung ứng chuỗi toàn cầu.

Chiến lược phát triển chuyên ngành thiết lập mục tiêu xây dựng chuyên ngành hóa chất theo hướng hiện đại, an toàn, thân thiện với môi trường, cung cấp tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Đi cùng đó là yêu cầu ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và hệ thống quản lý tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động đến sức khỏe cộng đồng.

Luật Hóa chất mới làm rõ trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân trong toàn bộ chuỗi hoạt động hóa chất. Các quy định được điều chỉnh theo hướng nâng cao tiêu chuẩn an toàn, bảo vệ người lao động, cộng đồng dân cư và môi trường sinh thái. Việc công khai, minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với đối tác, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu cao.

Ông Phùng Mạnh Ngọc nhấn mạnh quan điểm của Bộ Công Thương: doanh nghiệp cần chuyển từ “tuân thủ để đáp ứng” sang “tuân thủ để tạo lợi thế cạnh tranh”. Theo đó, Cục Hóa chất định hướng ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ nhất, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Quốc hội và Chính phủ bằng những giải pháp thiết thực và phù hợp thực tiễn. Ngành hóa chất cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật, đề xuất cơ chế mới hỗ trợ đầu tư, đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ xanh và nâng cao hiệu suất sử dụng nguyên liệu để giảm chi phí sản xuất dài hạn. Đây là cơ sở hình thành các sản phẩm hóa chất có giá trị gia tăng cao, an toàn và thân thiện môi trường.

Thứ hai, đẩy mạnh truyền thông và phổ biến kiến thức rộng rãi trong cộng đồng. Hoạt động triển lãm, hội nghị, đào tạo cần kết nối hiệu quả giữa Nhà quản lý – Doanh nghiệp – Giới khoa học nhằm tạo sự đồng thuận xã hội đối với phát triển ngành. Đồng thời, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, chia sẻ liên thông giữa các đơn vị sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, tăng hiệu quả kiểm soát rủi ro và xử lý sự cố.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, phát triển hệ thống quản lý An toàn – Sức khỏe – Môi trường (HSE) và áp dụng tiêu chuẩn ESG thông qua các chương trình đào tạo, chứng nhận, bảo hiểm rủi ro hoặc ưu đãi về tài chính. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế toàn cầu, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Thứ ba, thúc đẩy đầu tư theo mô hình hóa học xanh, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Việc tái chế, tuần hoàn nguyên vật liệu, giảm phát thải và xử lý chất thải hiệu quả không chỉ giảm áp lực môi trường mà còn tạo lợi thế bền vững trong trung và dài hạn, nhất là khi các thị trường quốc tế đang áp dụng tiêu chuẩn môi trường rất khắt khe.

Thị trường thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các tiêu chuẩn xanh và chuỗi cung ứng bền vững. Doanh nghiệp ngành hóa chất, vật liệu, sơn, cao su hay nhựa đứng trước yêu cầu bắt buộc phải chứng minh mức độ tuân thủ về môi trường, xã hội và quản trị. Việc áp dụng ESG không còn là lựa chọn mà trở thành điều kiện để duy trì hợp đồng, tiếp cận thị trường và thu hút đầu tư.

Tại tọa đàm “ESG trong ngành công nghiệp Việt Nam – Từ tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh”, các diễn giả chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp tiên phong. Nhiều mô hình cho thấy việc áp dụng ESG giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm rủi ro vận hành, tăng uy tín thương hiệu, thậm chí giúp mở rộng thị trường xuất khẩu.

Chuỗi triển lãm lớn sơn phủ, giấy, cao su, nhựa và hóa chất Việt Nam 2026 sẽ diễn ra từ ngày 10–12/6/2026 tại SECC (TP. Hồ Chí Minh), quy tụ hơn 400 doanh nghiệp từ 22 quốc gia. Sự kiện được kỳ vọng trở thành cầu nối hợp tác quốc tế, chia sẻ công nghệ mới, lan tỏa xu hướng phát triển xanh và thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp đổi mới theo hướng an toàn – hiệu quả – bền vững.

Với đặc thù tác động sâu đến môi trường và đời sống, chuyên ngành hóa chất cần được quản lý chặt chẽ, minh bạch và định hướng theo tiêu chuẩn xanh. Khung pháp lý mới cùng chiến lược phát triển ngành là bước tiến quan trọng nhưng để hiệu quả lan tỏa vào đời sống, yếu tố quan trọng nhất là thực thi đúng, đủ và đồng bộ. Khi doanh nghiệp coi trọng an toàn, sức khỏe và môi trường là trung tâm phát triển, ngành công nghiệp hóa chất không chỉ lớn mạnh mà còn góp phần xây dựng cộng đồng sức khỏe, môi trường an toàn và nền kinh tế bền vững.