Quảng Ngãi: Bất chấp kết luận và thời hạn xử phạt, lò sấy cà phê vẫn xả khói giữa khu dân cư

Sau bài viết phản ánh người dân xã Ngọc Réo phải sống chung với khói bụi và mùi khét từ lò sấy nông sản, sáng 22/12/2025, UBND xã Ngọc Réo đã tổ chức buổi đối thoại trực tiếp giữa các hộ dân bị ảnh hưởng và chủ cơ sở lò sấy cà phê. Cuộc đối thoại diễn ra trong bối cảnh bức xúc của người dân đã kéo dài nhiều tháng, buộc chính quyền địa phương phải có phản ứng chính thức sau phản ánh của báo chí.

Tại buổi đối thoại, các hộ dân sinh sống liền kề cơ sở đồng loạt phản ánh hoạt động sấy, xay xát cà phê phát sinh khói bụi dày đặc, mùi khét nồng nặc và tiếng ồn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sức khỏe của người già, trẻ nhỏ và cây trồng xung quanh. Những phản ánh này không chỉ mang tính chủ quan. Kết quả kiểm tra thực tế của Phòng Kinh tế – cơ quan thường trực của Đoàn kiểm tra liên ngành – đã xác định rõ: hoạt động của lò sấy có phát sinh ô nhiễm môi trường; trong quá trình vận hành, cơ sở chưa chấp hành đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến đất đai và bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, cơ quan chuyên môn cũng chỉ ra rằng, cơ sở lò sấy chưa thực hiện nghiêm các yêu cầu khắc phục đã được UBND xã Ngọc Réo ban hành tại nhiều văn bản trước đó. Điều này cho thấy vi phạm không mang tính nhất thời mà có dấu hiệu kéo dài, tái diễn, bất chấp các biện pháp nhắc nhở hành chính.

Kết luận buổi đối thoại, ông Đặng Ngọc Tiến – Chủ tịch UBND xã Ngọc Réo đã giao Phòng Kinh tế khẩn trương lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính đối với cơ sở lò sấy cà phê, yêu cầu hoàn thành trước ngày 24/12/2025. Đồng thời, chính quyền xã yêu cầu chủ cơ sở chủ động làm việc với các hộ dân bị ảnh hưởng để thỏa thuận phương án bồi thường thiệt hại, thời hạn chót trước ngày 15/01/2026.

Kết luận của Chủ tịch xã Ngọc Réo  được xem là động thái quyết liệt hơn so với các lần xử lý trước. Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên sau cuộc đối thoại cho thấy, lò sấy cà phê vẫn tiếp tục ngang nhiên hoạt động, khói bụi và mùi khét vẫn phát tán ra khu dân cư như chưa từng có bất cứ cuộc đối thoại nào xảy ra. Thực tế này đặt ra một nghịch lý: kết luận đã được Chủ tịch UBND xã ban hành, thời hạn xử lý đã ấn định, thế nhưng những vi phạm không những không được chấm dứt mà tình trạng xả thải ra môi trường vẫn diễn ra công khai.

Trước đó, trao đổi với phóng viên, ông A Tuân – Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Réo cũng đã thừa nhận địa phương đã tổ chức họp khẩn, kiểm tra thực tế và ban hành văn bản yêu cầu cơ sở khắc phục ô nhiễm, song việc chấp hành của chủ cơ sở là chưa nghiêm. Lời thừa nhận này, khi đặt cạnh thực tế lò sấy vẫn vận hành, càng cho thấy khoảng cách giữa chỉ đạo hành chính và hiệu quả thực thi trên thực địa.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Mai Thanh Bình - Công ty TNHH Mai Thanh Bình (Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh) nhận định, cơ sở gây ô nhiễm kéo dài, đã bị kiểm tra, kết luận và yêu cầu khắc phục nhưng vẫn tiếp tục hoạt động là biểu hiện coi thường pháp luật. Pháp luật về bảo vệ môi trường cho phép áp dụng các biện pháp mạnh hơn như xử phạt hành chính ở mức cao, đình chỉ hoạt động, thậm chí buộc di dời đối với các cơ sở gây ô nhiễm trong khu dân cư nếu không chấp hành yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Vấn đề then chốt không nằm ở việc “có quy định hay không”, mà ở việc các quy định đó có được áp dụng đến nơi đến chốn hay không.

Cũng theo Luật sư Mai Thanh Bình, đến thời điểm này, vụ việc lò sấy cà phê tại thôn 7, xã Ngọc Réo đã trở thành minh chứng rõ nét cho khoảng cách giữa chỉ đạo hành chính và hiệu lực thực thi trên thực tế. Khi kết luận vi phạm đã được ban hành, nhiệm vụ đã được phân công cụ thể và thời hạn xử lý đã được ấn định công khai, nhưng hành vi gây ô nhiễm vẫn tiếp tục diễn ra, thì vấn đề không còn nằm ở nhận diện vi phạm, mà nằm ở trách nhiệm tổ chức thực hiện. Việc chậm trễ hoặc không hoàn tất hồ sơ xử lý vi phạm hành chính sau ngày 24/12/2025, cũng như việc không thực hiện thỏa thuận, bồi thường thiệt hại cho người dân sau ngày 15/01/2026, sẽ là căn cứ trực tiếp để xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan theo quy định pháp luật.

Còn người dân xã Ngọc Réo, có lẽ họ cũng không muốn chờ thêm những cuộc họp hay lời hứa mới. Họ chờ hành động cụ thể để chấm dứt tình trạng khói bụi đang từng ngày bào mòn sức khỏe và môi trường sống. Khi vi phạm vẫn tồn tại giữa khu dân cư, mọi kết luận nếu không được thực thi nghiêm túc sẽ chỉ làm dày thêm hồ sơ giấy tờ và tiếp tục bào mòn niềm tin của người dân vào hiệu lực quản lý nhà nước ở cơ sở.

Tạp chí Sức Khỏe Cộng Đồng sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát và thông tin đến bạn đọc về việc thực hiện các mốc thời gian xử lý, cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.