Sốt và đau khớp: Cách phân biệt Chikungunya và Dengue để không chủ quan “đánh trống bỏ dùi”

Theo BS CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thì Chikungunya còn được gọi là “bệnh người đi khom lưng”. Đây  là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Chikungunya (CHIKV - thuộc họ Togaviridae, giống Alphavirus), gây ra. Bệnh lây truyền qua muỗi Aedes aegypti và và Aedes albopictus– loại muỗi cũng là tác nhân gây sốt xuất huyết. Bệnh có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau dữ dội ở khớp, kèm theo phát ban. Các triệu chứng thường xuất hiện từ 4–7 ngày sau khi bị muỗi đốt.

Về các triệu chứng bệnh, sau khi bị muỗi mang mầm bệnh đốt, giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài từ 3–7 ngày (có thể ngắn chỉ 1 ngày hoặc dài tới 12 ngày). Người bệnh có thể lây truyền virus cho muỗi từ 1 ngày trước khi khởi sốt và kéo dài trong khoảng 6 ngày đầu của bệnh.

Triệu chứng của bệnh Chikungunya khá giống sốt xuất huyết và một số bệnh do virus khác, dễ khiến người bệnh chủ quan hoặc nhầm lẫn. Việc chẩn đoán bệnh cần được thực hiện tại cơ sở y tế, với các xét nghiệm đặc hiệu như ELISA để phát hiện kháng thể hoặc kháng nguyên virus, hoặc PCR để tìm vật liệu di truyền của virus.

Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền cho biết điểm khác biệt nổi bật giữa Chikungunya và sốt xuất huyết là mức độ đau khớp. Sốt cao đột ngột (thường trên 39°C) kèm theo đau khớp dữ dội, đau cơ, đau đầu, buồn nôn, phát ban, đôi khi sưng quanh khớp. Cơn sốt có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí vài tháng sau khi hết sốt làm bệnh nhân khó di chuyển, phải khom lưng lại.

Cũng chia sẻ về các đặc điểm chính để phân biệt sốt xuất huyết Dengue và Chikungunya, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng Khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TPHCM cho biết, có khoảng 33% trường hợp nghi ngờ sốt xuất huyết thực chất là Chikungunya do triệu chứng 2 bệnh này rất giống nhau, đòi hỏi xét nghiệm chuyên sâu để phân biệt chính xác. Các dấu hiệu phân biệt gồm:

Tổn thương da: Chikungunya thường gây dát sẩn (vùng da đỏ nhẹ, nhô lên, mất màu khi ấn). Trong khi đó, sốt xuất huyết gây ban xuất huyết (các đốm đỏ không mất màu khi ấn).

Đau khớp: Ở Chikungunya, đau khớp thường dữ dội ở các khớp nhỏ như ngón tay, ngón chân; trong khi sốt xuất huyết gây đau nhẹ hơn, tập trung ở các khớp lớn như gối hoặc vai.

Xét nghiệm máu: Chikungunya ít gây giảm tiểu cầu và không làm cô đặc máu, trong khi sốt xuất huyết thường gây giảm tiểu cầu nghiêm trọng và có thể dẫn đến cô đặc máu.

Cho đến nay, bệnh Chikungunya hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu. Việc chữa trị chủ yếu là giảm triệu chứng, nghỉ ngơi và bù nước. Hầu hết người bệnh hồi phục sau 1–2 tuần, song một số trường hợp có thể để lại di chứng đau khớp kéo dài.

Theo BS Lê Hồng Nga - Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM thì các biện pháp phòng chống Sốt xuất huyết đang tiến hành từ nhiều năm nay cũng là các biện pháp phòng chống bệnh Chikungunya hiệu quả. Để ngăn ngừa dịch bệnh, mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi cơ quan, công sở hãy chung tay thực hiện các biện pháp phòng bệnh như: Dành 10 - 15 phút mỗi tuần để dọn dẹp nơi mình làm việc, sinh sống, từ trong nhà đến xung quanh nhà, không để đọng nước làm phát sinh lăng quăng, muỗi như: lật úp các xô, lọ, chai cũ không dùng đến; cọ rửa và thay nước lọ hoa, chén nước cúng ít nhất 01 lần/tuần, dọn dẹp mái hiên, nóc nhà, máng xối,…

Để đảm bảo không có môi trường cho muỗi đẻ trứng và phát sinh lăng quăng, muỗi, hãy đậy kín lu, hồ, phuy chứa nước khi không dùng đến. Đối với những nơi chứa nước không dùng để uống, sinh hoạt có thể thả cá để diệt lăng quăng.

Ngoài ra, người dân cũng có thể sử dụng bình xịt, nhang, kem thoa xua muỗi, mặc áo quần dài tay, ngủ mùng kể cả ban ngày để tránh muỗi đốt.

BS Lê Hồng Nga lưu ý thêm, khi có biểu hiện sốt cao đột ngột, nhức đầu, đau cơ, đau khớp, chán ăn, buồn nôn, nôn,… người dân nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Bảo Châu (tổng hợp)