Tạo cơ hội cho nữ giới Việt Nam tham gia nghiên cứu khoa học ứng dụng

Học bổng quốc gia L’Oréal – UNESCO được triển khai tại Việt Nam từ năm 2009. Từ đó đến nay, chương trình đã vinh danh 41 nhà khoa học nữ có thành tích xuất sắc, với các công trình nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực: khoa học đời sống, vật liệu, môi trường, ứng dụng công nghệ… Mỗi suất học bổng trị giá 150 triệu đồng, giúp các nhà nghiên cứu thực hiện đề án, tham gia hội thảo quốc tế, nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng cơ hội hợp tác.

Chương trình không chỉ là sự hỗ trợ tài chính mà còn là bệ phóng, tạo điều kiện để nữ giới Việt Nam phát triển sự nghiệp khoa học, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới trong nghiên cứu và giáo dục. Đây cũng là cơ hội để các nhà khoa học trẻ được trao đổi, học hỏi, mở rộng mạng lưới và khẳng định vị thế trong cộng đồng khoa học quốc gia và quốc tế.

Ba chủ nhân của học bổng năm 2025 được chọn lựa từ hơn 100 đề án khoa học chính là minh chứng rõ nét nhất cho tiêu chí khắt khe và tầm nhìn chiến lược của chương trình: ưu tiên những nghiên cứu có tầm nhìn khoa học, có tính ứng dụng, tác động trực tiếp đến sự triển bền vững và ba nhà khoa học nữ vừa được vinh danh đã mang tới những lời giải rất cụ thể:

PGS. TS. Tô Thị Mai Hương: Lời giải cho nông nghiệp phát thải thấp Biến đổi khí hậu đòi hỏi nông nghiệp phải thay đổi. PGS. TS. Tô Thị Mai Hương theo đuổi hướng tiếp cận đột phá: dùng công nghệ chỉnh sửa gen chính xác (prime editing) để tăng biểu hiện một số mã gen đặc biệt bằng cách chèn các trình tự tăng cường phiên mã ngắn (STEs). Mục tiêu của chị là tối ưu phân bổ carbon trong cây lúa và giảm dịch tiết rễ. Điều này sẽ tác động tích cực tới hệ vi sinh vật vùng rễ, giúp cắt giảm phát thải mê-tan - loại khí nhà kính mạnh hình thành trong điều kiện kỵ khí ở ruộng lúa. Đây là bước tiến quan trọng để tạo ra giống lúa ưu tú: năng suất cao mà vẫn “nhẹ” khí nhà kính.

PGS. TS. Phạm Kim Ngọc: Lời giải cho AI tiết kiệm năng lượng Sự bùng nổ của AI đi kèm cơn khát điện năng khổng lồ đã thúc đẩy PGS. TS. Phạm Kim Ngọc tập trung vào nghiên cứu kiến trúc tính toán trong bộ nhớ (In-Memory Computing) để vượt “nút thắt cổ chai” von Neumann. Bằng việc phát triển memristor - thiết bị có khả năng lưu trữ trạng thái analog mô phỏng khớp thần kinh - đặc biệt là trở nhớ tự chỉnh lưu (SRM), nghiên cứu của chị bao quát từ vật liệu đến linh kiện và vi mạch. Đích đến là các hệ thống phần cứng AI tích hợp cao, xử lý song song hiệu quả và tiết kiệm năng lượng, tiến gần hơn với cơ chế học của não bộ con người.

1. Lê Linh: Lời giải cho bài toán lưu trữ năng lượng Chuyển dịch năng lượng cần những viên pin tốt hơn. TS. Lê Linh theo đuổi nghiên cứu đầy hứa hẹn của pin Lithium–lưu huỳnh (Li–S) với mục tiêu mật độ năng lượng khoảng 350 Wh/kg và vòng đời dài. Dự án thiết kế chất điện giải lỏng đa chức năng, phối hợp đồng dung môi và phụ gia để hạn chế dịch chuyển polysulfide, ổn định lithium kim loại, từ đó tăng dung lượng và độ bền chu kỳ. Nghiên cứu kết hợp thực nghiệm và mô phỏng này giúp làm rõ cơ chế cải thiện hiệu suất, đồng thời tối ưu điện cực và cấu trúc cell, đưa công nghệ Li–S tiến gần hơn tới ứng dụng đại trà.

Việc trao học bổng cho nữ tiến sĩ không chỉ giúp họ phát triển sự nghiệp nghiên cứu mà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Các nghiên cứu do những nhà khoa học nữ thực hiện — từ y sinh, môi trường, đến công nghệ — góp phần tạo ra giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, cải thiện môi trường sống và phòng ngừa bệnh tật trong cộng đồng. Khi nữ giới được hỗ trợ và khuyến khích tham gia nghiên cứu, những kết quả khoa học có tính ứng dụng thực tiễn sẽ ngày càng nhiều, góp phần nâng cao sức khỏe toàn dân và thúc đẩy phát triển bền vững.