Trần Tố Nga - Một cuộc đời bị nhiễm chất độc màu da cam

Tiếp xúc với chất độc da cam ở Việt Nam, bà Trần Tố Nga - Cựu Nhà báo từ Pháp phản pháo lại các công ty Mỹ bị cáo buộc đã cung cấp chất diệt cỏ cho GIs.

10/08/2022 10:04

Bà Trần Tố Nga, 80 tuổi, mang hai quốc tịch Pháp - Việt và chịu đựng nhiều căn bệnh do hậu quả của chất độc da cam/dioxin. Các xét nghiệm y tế cho thấy nồng độ dioxin trong máu bà cao hơn tiêu chuẩn quy định.

Vụ kiện của bà trải qua hơn 10 năm gian khổ. Từ năm 2009 - 2013, bà chuẩn bị các giấy tờ, tài liệu chứng minh mình thực sự là một nạn nhân da cam để có thể khởi kiện theo luật pháp ở Pháp.

Empty

Bà Trần Tố Nga

Tháng 5/2013, Tòa đại hình Evry chấp thuận đơn kiện 24 công ty hóa chất Mỹ của bà. Tháng 4/2014, tòa mở phiên đầu tiên yêu cầu 19 công ty hóa chất Mỹ từng sản xuất chất hóa học sử dụng trong chiến tranh Việt Nam có mặt (do nhiều công ty đã giải thể). Từ đó đến nay, tòa trải qua 18 phiên và 1 phiên điều trần ngày 25/1/2021 với sự có mặt của 14 công ty.

Vụ kiện của bà Nga là một vụ kiện lịch sử và đặc biệt. Bà là người duy nhất còn lại trên thế giới có thể đại diện nạn nhân da cam Việt Nam khởi kiện vì hội đủ 3 điều kiện: là công dân Pháp gốc Việt, đang sống tại nước duy nhất có luật pháp cho phép mở các vụ kiện quốc tế bảo vệ công dân Pháp chống lại một nước khác làm hại mình, và là nạn nhân chất độc da cam.

Trước đó, năm 2009, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ đơn kiện của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam chống lại 37 công ty hóa chất Mỹ.

"Rùng rợn"

Theo lời của Dow Chemical, một trong những nhà sản xuất loại hóa chất này, phải mất nhiều năm để nhận thức được "tính độc hại đặc biệt" của chất độc màu da cam, chất này được phổ biến trên khoảng 12% miền Nam Việt Nam, gây ô nhiễm cho từ 2 đến 5 triệu ngườiTừng người một, bà phải liên kết các sự kiện với các chẩn đoán trước khi bắt đầu hành động pháp lý, đang bước vào giai đoạn quan trọng. Sau khi mất đứa con đầu lòng vào năm 1969, khi mới 17 tháng tuổi vì dị tật tim bẩm sinh, bà phát hiện ra hai đứa con gái cuối cùng của mình sinh năm 1971 và 1974 cũng là nạn nhân của những biến chứng về tim và xương. Một trong số họ, giống như mẹ của cô, mắc bệnh alpha-thalassemia, một bệnh di truyền của nhiều thế hệ. “Những đứa cháu có vấn đề về hô hấp và sức khỏe yếu”, mẹ bà cho biết, người bị ung thư vú và có những nốt sần dưới da trên cơ thể làm chứng cho tội ác này.

Empty

Một chuyến thăm khẳng định của bà về tác dụng lâu dài do chất độc này gây ra. Năm 2008, bà Trần Tố Nga đi du lịch tỉnh Thái Bình, Việt Nam. Tại thành phố nơi Hội Nạn nhân chất độc da cam Việt Nam (Vava) xây dựng tiếp đón, cựu nhà báo ghi nhận "nỗi kinh hoàng đã lan rộng" như thế nào: Cha mẹ của những đứa con gầy trơ xương, ngớ ngẩn, dị dạng hoặc biến dạng, nạn nhân trực tiếp hoặc gián tiếp do chất độc màu da cam gây nên. Các phân tích mà bà Trần Tố Nga thực hiện với phòng thí nghiệm Eurofins GfA của Đức là rõ ràng: Mức độ dioxin cao hơn nhiều so với ngưỡng đối với các nước châu Á không công nghiệp hóa.

Chất gây rối loạn nội tiết cực kỳ mạnh, chất dioxin này - có công thức hóa học là "2,3,7,8-TCDD" - là một phần của chất độc da cam. Giáo sư kiêm nhà hóa chất độc André Picot, thành viên danh dự của CNRS, kết luận khi đọc kết quả năm 2011. Vào tháng 7 năm 2014, bà Tố Nga quyết định khởi kiện 24 công ty Mỹ (Dow Chemical, Monsanto, Uniroyal, Occidental Chemical, TH Nông nghiệp, v.v.) bị cáo buộc đã cung cấp GIs với thùng phuy màu cam của loại thuốc diệt cỏ tàn khốc này.

Empty

Tòa án cấp cao của Evry, nơi người phụ nữ Pháp gốc Việt này cư trú, nhận được đơn kiện. Tham gia một "cuộc đua marathon" hợp pháp theo sự thay đổi trong luật cho phép một công dân Pháp có hành động pháp lý đối với những hành vi do người nước ngoài thực hiện bên ngoài nước Pháp. Luật sư Amélie Lefebvre cùng với Bertrand Repolt và William Bourdon bảo vệ “trường hợp duy nhất ở châu Âu” này giải thích: “Sau bốn năm tố tụng, chúng tôi đang trong quá trình hoàn thành các trao đổi bằng văn bản về vấn đề dây chuyền trách nhiệm”. Một phiên điều trần "tuyên bố" mới được lên kế hoạch vào ngày 17/12, đặc biệt là để thiết lập lịch trình cho các lời biện hộ.“Chúng tôi có một loạt các phân tích y tế, giấy chứng nhận từ những người thời đó, các tuyên bố chính thức mà chúng tôi sẽ có thể khôi phục các sự kiện một cách chính xác để thiết lập toàn bộ phần lịch sử và xem xét sửa chữa", Amélie Lefebvre tiếp tục. "Chúng tôi hy vọng sẽ có được phán quyết của tòa án sẽ được áp dụng tại Pháp”.

"Chỉ cần tôi còn sống, tôi sẽ không bỏ cuộc"

Được trao Huân chương Bắc đẩu Bội tinh, bà Trần Tố Nga cho biết: “Thay mặt cho hàng nghìn nạn nhân của chất độc da cam, thứ đã truyền cái chết từ thế hệ này sang thế hệ khác. Chỉ cần tôi còn sống, tôi sẽ không bỏ cuộc”. 

Empty

Mặc dù Monsanto gần đây đã bị Bayer nuốt chửng, nhưng việc tiếp quản không làm cho việc truy cứu trách nhiệm của gã khổng lồ về nông nghiệp, thuốc trừ sâu và GMOs trở nên cạn kiệt. Công ty Bourdon et Associés dự định sẽ căn cứ vào hành động của mình dựa trên lời thú nhận của các công ty bị truy tố, những công ty đã nhận thức được tác hại của chất độc da cam.

Nếu các hành động của các nạn nhân dân sự đều thất bại ở Hoa Kỳ cho đến nay, thì các cựu binh quân đội đã được chính quyền Hoa Kỳ bồi thường sau khi họ bị phơi nhiễm chất độc da cam.“Mối liên hệ nhân quả do đó đã được thiết lập. Vậy tại sao nó không có giá trị đối với dân thường, nếu các cựu chiến binh được hưởng lợi từ nó?" Amélie Lefebvre hỏi.

Ngày 14/3/2022, tại Hà Nội, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tổ chức trao Kỷ niệm chương “Vì nạn nhân chất độc da cam” tặng bà Trần Tố Nga - Việt kiều tại Pháp, bị nhiễm chất độc da cam trong thời gian bà tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước tại chiến trường miền Nam.

Thay mặt Thường trực Trung ương hội, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh - Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam trao kỷ niệm chương tặng bà Trần Tố Nga, vì có công lao đóng góp trong sự nghiệp chăm sóc, giúp đỡ và đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam.

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh đánh giá cao những đóng góp của bà Trần Tố Nga, mặc dù ở xa Tổ quốc, tuổi cao, sức khỏe giảm sút và phải chịu nhiều đau khổ, bệnh tật do hậu quả, di chứng của chất độc da cam/dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam, nhưng bà Trần Tố Nga đã có những nỗ lực phi thường, vượt lên mọi khó khăn, trở ngại để theo đuổi đến cùng vụ kiện các công ty hóa chất đã cung cấp chất độc hóa học cho quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam, gây hậu quả nặng nề cho bà và gia đình, cũng như hàng triệu nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam.

Theo liberation.fr

comment Bình luận