Vì sao nhiều người “máu ngọt” hay hút muỗi?

Muỗi không chỉ gây khó chịu mà còn là trung gian truyền nhiều bệnh nguy hiểm như sốt xuất huyết, sốt rét, viêm não Nhật Bản hay Zika. Tuy nhiên, trong cùng một không gian sống, có người liên tục bị muỗi đốt trong khi người khác gần như “miễn nhiễm”. Các nghiên cứu cho thấy điều này không phải ngẫu nhiên mà liên quan đến nhiều yếu tố sinh học và môi trường sống.

Các nghiên cứu vào năm 2004 và 2019 cho thấy người mang nhóm máu O có xu hướng bị muỗi lựa chọn và đốt nhiều hơn rõ rệt so với các nhóm máu A, B hay AB.

Tuy nhiên, vấn đề này vẫn còn gây tranh luận trong giới chuyên môn, điển hình như Phó giáo sư Nigel Beebe từ Đại học Queensland (Australia) nhận định chưa có bằng chứng xác đáng về việc kháng nguyên nhóm máu ảnh hưởng đến muỗi. Thay vào đó, ông cho rằng mùi đặc trưng của da và hệ vi sinh vật ký sinh trên bề mặt da mới là những tác nhân quan trọng hơn trong việc dẫn dụ loài côn trùng này.

Bên cạnh đó, yếu tố di truyền cũng không thể bỏ qua. Các nghiên cứu mới đây cũng cho thấy 67% mức độ thu hút muỗi của một cá nhân, tương đương với tầm ảnh hưởng của gen đối với chiều cao hay trí thông minh. Nghiên cứu trên các cặp song sinh cho thấy những người có cùng bộ gen thường có mức độ hấp dẫn muỗi tương đồng, bởi gen di truyền từ cha mẹ chính là yếu tố quyết định mùi cơ thể đặc trưng mà muỗi có thể phát hiện từ xa.

Song hành với mùi cơ thể, hơi thở chứa khí CO2 chính là tín hiệu định vị mạnh mẽ nhất, cho phép muỗi theo dấu mục tiêu từ khoảng cách lên đến 40 m.

Những người có tốc độ trao đổi chất cao, đang tập thể dục, uống rượu hoặc phụ nữ mang thai thường thải ra lượng CO2 lớn hơn, vô tình biến mình thành mục tiêu dễ dàng. Đặc biệt, phụ nữ mang thai được ghi nhận bị muỗi sốt rét đốt cao gấp đôi so với người bình thường.

Các thành phần trong mồ hôi như axit lactic, amoniac và axit uric cũng là những chất mà muỗi cực kỳ nhạy cảm. Những người hay đổ mồ hôi, có thân nhiệt cao hoặc có nồng độ steroid và cholesterol trên da lớn thường được muỗi "ưu ái" hơn, nhất là ở các vùng da lộ ra như đầu và cổ.

Không chỉ dựa vào mùi hương và nhiệt độ, muỗi còn sử dụng thị giác để săn mồi và chúng đặc biệt bị thu hút bởi những trang phục có màu tối hoặc rực rỡ như đen, xanh hải quân, đỏ và cam. Ngược lại, việc mặc quần áo màu sáng như trắng, xanh lá hay xám sẽ giúp bạn trở nên ít nổi bật hơn trong mắt loài côn trùng này.

Thú vị hơn, những thói quen làm đẹp như sử dụng nước hoa mùi hoa hồng, lăn khử mùi mạnh hay kem dưỡng chứa axit lactic đôi khi lại phản tác dụng khi khiến muỗi hứng thú hơn. Ngoài ra, muỗi cái - đối tượng duy nhất hút máu người để lấy protein nuôi trứng - còn có khả năng "học hỏi" và ghi nhớ mùi vị của những con mồi mà chúng cho là ngon để quay lại tìm kiếm vào lần sau.

Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên xua đuổi hoặc đánh đuổi thành công, muỗi cũng có thể học cách tránh xa bạn để bảo đảm an toàn.

Nhìn chung, việc hiểu rõ các nguyên nhân trên không chỉ giúp chúng ta bớt bất ngờ khi bị muỗi tấn công, mà còn là cơ sở để tìm ra những biện pháp phòng tránh muỗi hiệu quả hơn trong tương lai.

Các chuyên gia cảnh báo, việc thường xuyên bị muỗi đốt không đơn thuần là vấn đề khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, đặc biệt trong mùa hè và mùa mưa – thời điểm muỗi sinh sôi mạnh. Trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm dễ chịu tác động nặng nề nếu mắc các bệnh do muỗi truyền.

Để phòng tránh, ngành y tế khuyến cáo người dân cần chủ động loại bỏ nơi sinh sản của muỗi như dụng cụ chứa nước đọng, lốp xe cũ, chai lọ bỏ không. Đồng thời, nên ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay và giữ môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ.

Trong bối cảnh số ca mắc sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các yếu tố thu hút muỗi và biện pháp phòng bệnh đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cho mỗi gia đình và toàn xã hội.