6 tháng xử lý gần 6.000 vụ vi phạm an toàn thực phẩm

Vi phạm an toàn thực phẩm tiếp tục diễn biến phức tạp

Tại Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động" do Báo Công an nhân dân tổ chức ngày 2/7, các cơ quan quản lý, chuyên gia và lực lượng thực thi pháp luật đã cùng nhìn nhận những tồn tại, bất cập trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Phát biểu tại diễn đàn, Đại tá, TS Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) nhấn mạnh, không thể nói đến phát triển bền vững hay củng cố niềm tin xã hội khi thực phẩm bẩn vẫn len lỏi vào từng bữa ăn của người dân.

Theo Bộ Công an, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, 123 vụ án đã được khởi tố với 249 bị can.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng đã xử lý hành chính 5.883 vụ, liên quan đến 573 tổ chức và 5.310 cá nhân, với tổng số tiền xử phạt hơn 61 tỷ đồng. Đồng thời, 1.004 vụ việc đã được chuyển cơ quan có thẩm quyền tiếp tục xử lý, với số tiền xử phạt hơn 32,6 tỷ đồng.

Song song với lực lượng công an, lực lượng Quản lý thị trường cũng tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường. Trong nửa đầu năm 2026, toàn lực lượng đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm, tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm đã xử lý 2.124 vụ, xử phạt gần 16,9 tỷ đồng và chuyển 128 vụ có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra.

Nhiều vụ việc nghiêm trọng đã được phát hiện tại nhiều địa phương như sử dụng thịt lợn mắc dịch bệnh để chế biến thực phẩm tại Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh; sử dụng hóa chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ tại Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; sử dụng hàn the trong sản xuất mì, hóa chất công nghiệp Natri Silicate để sơ chế thịt ốc tại TP Hồ Chí Minh; sản xuất thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung giả tại Thanh Hóa, Bắc Ninh, Đắk Lắk...

Những con số và vụ việc nêu trên cho thấy tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến hết sức phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh.

Lỗ hổng quản lý tạo điều kiện cho thực phẩm bẩn tồn tại

Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng thực phẩm không bảo đảm an toàn vẫn có điều kiện lưu thông trên thị trường xuất phát từ những bất cập trong công tác quản lý nhà nước.

Theo các đại biểu, tại một số nơi, việc thanh tra, kiểm tra định kỳ và hậu kiểm chưa được thực hiện thường xuyên, thiếu quyết liệt. Trong khi đó, cơ chế quản lý hiện hành chủ yếu dựa trên việc doanh nghiệp tự công bố sản phẩm, cơ quan quản lý chỉ tiếp nhận hồ sơ mà chưa thực hiện thẩm định tiền kiểm đối với nhiều nhóm sản phẩm.

Bên cạnh đó, công tác kiểm soát hàng hóa lưu thông trên thị trường, đặc biệt tại các chợ đầu mối, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ và kênh thương mại điện tử vẫn còn nhiều khoảng trống. Việc xử lý vi phạm ở một số địa phương chưa đủ sức răn đe, trong khi lợi nhuận từ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm bẩn khiến nhiều đối tượng sẵn sàng bất chấp quy định của pháp luật.

Ở góc độ điều trị, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ngộ độc thực phẩm hiện nay chủ yếu xuất phát từ ba nhóm nguyên nhân gồm hóa chất, vi sinh vật (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng) và độc tố tự nhiên.

Đáng chú ý, số ca ngộ độc do hóa chất trong thực phẩm đang có xu hướng gia tăng khi các loại hóa chất sử dụng trong sản xuất, bảo quản và chế biến thực phẩm ngày càng đa dạng, khó nhận diện và liên tục thay đổi.

Theo các chuyên gia, đây là thách thức lớn đối với công tác kiểm nghiệm, giám sát cũng như điều tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Hoàn thiện thể chế, xây dựng đầu mối quản lý thống nhất

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, các đại biểu cho rằng cần tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Hiện Bộ Công an và Bộ Công Thương đang tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm tại các chợ đầu mối, kho lạnh, cơ sở giết mổ, đồng thời mở rộng kiểm soát hoạt động kinh doanh thực phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử.

Theo các chuyên gia, thương mại điện tử cần được xác định là một trong những trọng điểm quản lý trong thời gian tới. Việc phối hợp giữa cơ quan chức năng với các sàn giao dịch điện tử, nền tảng mạng xã hội, đơn vị vận chuyển và trung gian thanh toán sẽ giúp nhận diện chủ thể kinh doanh, truy vết nguồn hàng, dòng tiền và sản lượng tiêu thụ, qua đó kịp thời phát hiện, xử lý hành vi kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm nhập lậu, thực phẩm không rõ nguồn gốc trên môi trường số.

Bên cạnh đó, vai trò giám sát của người tiêu dùng cũng cần được phát huy thông qua việc chủ động phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm tới cơ quan chức năng.

Thông tin về định hướng hoàn thiện chính sách, ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế đang xây dựng 5 chính sách trụ cột làm cơ sở sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Các chính sách tập trung vào quản lý theo nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng; đổi mới phương thức kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể; đồng thời hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Đáng chú ý, chính sách xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm sẽ lần đầu tiên được luật hóa. Hệ thống này dự kiến tích hợp thông tin doanh nghiệp, vòng đời sản phẩm, dữ liệu xuất nhập khẩu, cơ sở sản xuất ban đầu và phản ánh của người dân, tạo nền tảng cho công tác quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, việc hoàn thiện thể chế, siết chặt thực thi pháp luật, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng và ứng dụng công nghệ trong quản lý được xem là những giải pháp trọng tâm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn và bền vững.