Cần mở rộng phạm vi Luật Phòng bệnh và xác định rõ trách nhiệm từng ngành, từng cấp

Kiểm soát nguy cơ từ gốc để bảo vệ sức khỏe Nhân dân

ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho rằng, sức khỏe con người chịu tác động từ bốn nhóm yếu tố cơ bản gồm xã hội, môi trường, kinh tế và hành vi. Vì vậy, phòng bệnh không thể chỉ dựa vào y học lâm sàng hay dịch tễ học, mà phải giải quyết tận gốc các nguyên nhân như điều kiện sống, môi trường làm việc, chất lượng không khí, nguồn nước, thực phẩm và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Bà Hà đề xuất mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật, nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xây dựng các chương trình nâng cao sức khỏe cộng đồng và xác định cụ thể trách nhiệm của từng bộ, ngành trong kiểm soát nguy cơ. Đại biểu cũng kiến nghị sửa đổi Điều 1 để luật bao quát cả nội dung về bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng, chuyển đổi số, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm công bằng y tế.

Về chính sách của Nhà nước, đại biểu nhấn mạnh cần có cơ chế kiểm soát toàn diện đối với nhóm sản phẩm có nguy cơ cao gây bệnh như thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn nhanh, sản phẩm chứa nhiều đường, muối... “Không thể chỉ ‘chữa cháy’ bằng điều trị, khi mà các tác nhân gây bệnh có thể dự phòng được vẫn chưa được kiểm soát”, bà Hà nêu rõ.

Cần Luật hóa dinh dưỡng học đường

ĐBQH Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh, dinh dưỡng học đường là mắt xích quan trọng trong công tác phòng bệnh, đặc biệt ở lứa tuổi 5–18 – “giai đoạn vàng” hình thành thói quen sống lành mạnh. Bà dẫn chứng nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp đã ban hành luật về dinh dưỡng học đường, coi đây là nền tảng sức khỏe cộng đồng.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Bộ Y tế phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng Quy chuẩn quốc gia về bữa ăn học đường, trong đó quy định cơ sở giáo dục phải tổ chức bữa ăn đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, hạn chế thực phẩm không lành mạnh. Đồng thời, cần cấm quảng cáo, bày bán và khuyến mại sản phẩm không có lợi cho sức khỏe trong và xung quanh khuôn viên trường học.

Song song đó, đại biểu cũng đề xuất bổ sung vào Điều 3 của dự thảo hai chính sách mới: (1) Nhà nước khuyến khích sản xuất và tiêu dùng sản phẩm lành mạnh, kiểm soát hàng hóa có hại cho sức khỏe; (2) thiết lập cơ chế tài chính bền vững cho hoạt động phòng bệnh, bao gồm ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế, chính sách thuế và nguồn xã hội hóa.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm công bằng y tế

Đề cập đến chuyển đổi số trong phòng bệnh, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho biết, hiện hệ thống giám sát dịch vẫn chủ yếu thủ công, dữ liệu y tế chưa đồng bộ, hồ sơ sức khỏe điện tử còn rời rạc. Trong khi đó, nhiều quốc gia như Hàn Quốc, các nước EU đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo sớm nguy cơ dịch bệnh.

Bà Hà đề nghị sửa Điều 39, bổ sung quy định “triển khai hoạt động phòng bệnh trên nền tảng số, bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu quốc gia về sức khỏe, hồ sơ điện tử, hệ thống cảnh báo sớm và ứng dụng AI trong dự báo dịch tễ”. Nhà nước cần bảo đảm nguồn lực tài chính, khuyến khích xã hội hóa phát triển y tế số, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư và an toàn dữ liệu cá nhân.

Về công bằng y tế, đại biểu cho rằng dự thảo luật cần thể hiện rõ hơn tinh thần của Hiến pháp và Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế của mọi người dân. Bà kiến nghị bổ sung điều riêng quy định chính sách ưu tiên cho vùng khó khăn và nhóm yếu thế, trong đó Nhà nước đảm bảo mọi người dân được tiếp cận dịch vụ phòng bệnh, tiêm chủng, sàng lọc bệnh tật, đồng thời hỗ trợ chi phí cho các đối tượng có nguy cơ cao.

ĐBQH Trần Thị Nhị Hà khẳng định, Luật Phòng bệnh không chỉ là công cụ y tế, mà phải là “lá chắn pháp lý” cho sức khỏe toàn dân. Luật cần đi trước một bước, đặt trọng tâm vào phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ và xây dựng môi trường sống lành mạnh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “sức khỏe là vốn quý nhất của quốc gia”.