Cân nhắc phân cấp thành lập trường dự bị đại học: tránh dàn trải, giữ vững chất lượng vùng khó khăn

Phân cấp mạnh mẽ – bước tiến trong cải cách hành chính

Theo dự thảo Luật, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyền quyết định thành lập trường dự bị đại học, cùng với các trường phổ thông, trung cấp, trung học nghề trên địa bàn. Đây là bước phân cấp mạnh, phù hợp chủ trương cải cách hành chính, giảm tải công việc cho các bộ, ngành Trung ương.

Hiện cả nước có 4 trường dự bị đại học, gồm Trường Dự bị đại học Dân tộc Trung ương (Việt Trì), Trường Dự bị đại học Dân tộc Sầm Sơn, Trường Dự bị đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang và Trường Dự bị đại học TP. Hồ Chí Minh. Các trường này do Bộ Giáo dục và Đào tạo thành lập, hiện được giao cho Bộ Dân tộc và Tôn giáo quản lý, hoạt động ổn định, hiệu quả và góp phần bồi dưỡng học sinh dân tộc thiểu số, giúp các em có cơ hội tiếp tục học đại học hoặc học nghề.

Lo ngại dàn trải, khó bảo đảm chất lượng nếu giao cho địa phương

Dù đồng tình với tinh thần phân cấp trong dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Quốc Khánh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu cho rằng việc trao quyền cho các địa phương thành lập trường dự bị đại học cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Ông bày tỏ lo ngại, nếu giao thẩm quyền này cho các tỉnh, có thể dẫn đến tình trạng dàn trải nguồn lực, manh mún trong đầu tư và suy giảm chất lượng đào tạo.

Theo ông, các trường dự bị đại học hiện nay đều có tính liên vùng rõ rệt, phục vụ cho học sinh của nhiều địa phương khác nhau, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nếu mỗi tỉnh đều tự thành lập một trường riêng, quy mô nhỏ, việc tuyển sinh sẽ gặp khó khăn, nhất là khi nhiều địa phương miền núi đang thiếu giáo viên, cơ sở vật chất yếu và ngân sách hạn hẹp.

Từ thực tế địa phương, đại biểu Hoàng Quốc Khánh nêu dẫn chứng: mỗi năm, Lai Châu có hơn 2.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ khoảng 200–300 em học nghề, phần lớn còn lại không tiếp tục học tập. “Nếu giao việc thành lập trường dự bị cho tỉnh, với nguồn lực hạn chế như hiện nay, rất khó bảo đảm duy trì hoạt động ổn định, thu hút học sinh và hỗ trợ chính sách cho các em,” ông nói.

Theo đại biểu, để bảo đảm hiệu quả và tính bền vững, hệ thống trường dự bị đại học nên tiếp tục được quản lý thống nhất ở cấp Trung ương, tránh tình trạng phân tán và mất đi vai trò bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cho các vùng khó khăn.

Cần đánh giá kỹ tác động và bảo đảm tính thống nhất trong quản lý

Đồng tình với quan điểm của đại biểu Hoàng Quốc Khánh, đại biểu Nguyễn Quốc Luận - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai cho rằng việc giao quyền thành lập trường dự bị đại học cho địa phương cần được đánh giá kỹ lưỡng về tác động chính sách. Ông cảnh báo, nếu không tính toán thận trọng, “có thể 34 tỉnh sẽ có 34 trường dự bị đại học”, dẫn đến tình trạng trùng lặp, dàn trải và lãng phí nguồn lực, trong khi hiệu quả đào tạo không được bảo đảm.

Các đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ khái niệm “quỹ đất sạch” được nêu trong dự thảo Luật khi quy định ưu tiên đất cho các dự án giáo dục. Bởi hiện nay, Luật Đất đai chưa có định nghĩa chính thức về thuật ngữ này, dễ gây vướng mắc trong triển khai và khó bảo đảm tính pháp lý khi thực hiện các dự án đầu tư giáo dục – đào tạo. Việc làm rõ quy định sẽ góp phần tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, thuận lợi cho các địa phương thu hút nguồn lực xã hội vào phát triển giáo dục.

Từ thực tiễn vùng cao và vùng khó khăn, nhiều đại biểu thống nhất rằng, mô hình trường dự bị đại học nên tiếp tục duy trì ở cấp Trung ương để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quản lý và phân bổ nguồn lực. Cách làm này không chỉ giúp giữ vững chất lượng đào tạo, mà còn khẳng định vai trò đặc biệt của các trường dự bị đại học – nơi bồi dưỡng, nâng bước học sinh dân tộc thiểu số đến gần hơn với cánh cửa đại học và nghề nghiệp bền vững trong tương lai.