Cẩn trọng với xu hướng "sinh mổ chọn giờ tốt" - Nỗi đau từ một ca mất con 37 tuần

Khi “giờ đẹp” trở thành… giờ nguy hiểm

Theo thông tin từ gia đình, ngay sau sinh, trẻ có biểu hiện suy hô hấp, phải thở oxy và chuyển viện khẩn cấp. Khi đến Trung tâm Sơ sinh, trẻ đã trong tình trạng tím tái, suy tuần hoàn nghiêm trọng và được chẩn đoán tăng áp lực động mạch phổi nặng.

Mặc dù được hồi sức tích cực, sử dụng các kỹ thuật cao như thở máy, dùng surfactant, thở iNO, trẻ vẫn không đáp ứng với các biện pháp điều trị và không qua khỏi.

Trẻ suy hô hấp sau sinh mổ chủ động được điều trị tích cực, tuy nhiên đã không qua khỏi. Ảnh: BVCC

Trên thực tế, thời gian qua các bác sĩ ghi nhận không ít trường hợp tương tự, trẻ sơ sinh rơi vào tình trạng nguy kịch sau khi được sinh mổ chưa có chuyển dạ, vì gia đình mong muốn “ngày giờ đẹp”.

Theo các bác sĩ, sinh thường là phương pháp tốt nhất, sinh lý nhất cho mẹ và bé, mổ lấy thai chỉ nên thực hiện khi có chỉ định y khoa.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều gia đình vẫn chọn sinh mổ chủ động khi mẹ chưa có dấu hiệu chuyển dạ để “chọn ngày giờ đẹp” với hy vọng con mình sinh ra sẽ có tương lai may mắn, thuận lợi.

Dù vậy, lựa chọn này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, thậm chí là tính mạng của cả mẹ và trẻ sơ sinh.

Khi yếu tố tâm linh lấn át yếu tố y khoa

Trong nhiều năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện và lan rộng một xu hướng: “sinh mổ chọn giờ đẹp”. Một bộ phận không nhỏ gia đình, đặc biệt ở các đô thị lớn, tin rằng giờ sinh có thể quyết định vận mệnh, tính cách và sự nghiệp tương lai của đứa trẻ. Niềm tin này xuất phát từ quan niệm tử vi, phong thủy – nơi ngày giờ sinh được cho là “mốc” tạo nên cung mệnh, ngũ hành và ảnh hưởng lâu dài đến cuộc đời.

Từ niềm tin ấy, nhiều cặp vợ chồng sẵn sàng can thiệp vào thời điểm chào đời của con, yêu cầu bệnh viện sắp xếp mổ lấy thai trùng với khung giờ “hoàng đạo” hoặc ngày tháng được thầy phong thủy chọn. Thậm chí, có gia đình chấp nhận mổ sớm hơn 1–2 tuần so với dự kiến sinh tự nhiên, miễn là đạt được “giờ tốt” mong muốn.

Nhiều sản phụ đề nghị bác sĩ cho sinh mổ trước ngày dự sinh để chọn giờ đẹp

Tuy nhiên, y học hiện đại đã chỉ ra rủi ro rõ rệt của việc can thiệp sinh sớm mà không có chỉ định y khoa. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ sinh mổ trước 39 tuần có nguy cơ cao gặp phải như Suy hô hấp do phổi chưa trưởng thành hoàn toàn. Vàng da sớm vì gan chưa đạt khả năng xử lý bilirubin hiệu quả. Hạ đường huyết do hệ thống điều hòa chuyển hóa chưa ổn định. Nhiễm trùng vì hệ miễn dịch còn non yếu. Thậm chí có Nguy cơ tử vong sơ sinh cao hơn so với trẻ sinh đủ tháng đúng thời điểm.

Theo báo cáo tổng kết công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em của Bộ Y tế năm 2022, tỷ lệ sinh mổ chiếm gần 37% tổng số ca sinh, có một số bệnh viện lên đến 50-60%, cao hơn nhiều lần so với mức 10-15% mà WHO khuyến cáo để bảo vệ sức khỏe của mẹ và trẻ sơ sinh nhằm hạn chế các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Thực tế tại các bệnh viện lớn cho thấy, không ít trẻ sinh mổ “đúng giờ đẹp” phải nhập khoa hồi sức sơ sinh (NICU) ngay sau khi chào đời, khiến cha mẹ rơi vào cảnh lo lắng, chi phí điều trị tăng cao, và đôi khi để lại hậu quả lâu dài cho sức khỏe của trẻ.

Điều đáng nói là, mặc dù đã được cảnh báo về nhiều rủi ro khi của việc can thiệp sinh sớm. Thế nhưng xuất phát từ mong muốn về yếu tố phong thủy đã khiến nhiều gia đình bất chấp quyết định sinh con mà bỏ qua những đánh giá khoa học của bác sĩ sản khoa.

Hệ quả xã hội và tâm lý

Việc chạy theo “giờ đẹp” trong sinh mổ không chỉ là câu chuyện y khoa, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về xã hội và tâm lý.

Trước hết, tác động về kinh tế – xã hội thể hiện rõ rệt. Mỗi ca sinh mổ sớm không cần thiết làm tăng nguy cơ trẻ phải nằm khoa hồi sức sơ sinh (NICU) từ vài ngày đến vài tuần. Điều này đồng nghĩa với chi phí điều trị cao gấp nhiều lần so với chăm sóc trẻ sơ sinh khỏe mạnh, chưa kể áp lực nhân lực và giường bệnh tại các bệnh viện sản – nhi vốn đã quá tải. Ở cấp độ quốc gia, tỷ lệ sinh mổ tùy tiện gia tăng sẽ tạo gánh nặng lâu dài cho hệ thống y tế, ảnh hưởng đến phân bổ nguồn lực cho các dịch vụ thiết yếu khác.

Về tâm lý gia đình, câu chuyện thường bắt đầu bằng kỳ vọng “điềm lành” khi chọn giờ sinh. Nhưng khi thực tế diễn biến xấu – trẻ phải thở máy, truyền dịch, hoặc cách ly với mẹ – thì cảm giác tội lỗi và hối tiếc có thể đeo bám cha mẹ, đặc biệt là người mẹ vốn vừa trải qua cuộc đại phẫu. Trong nhiều trường hợp, sự hối hận ấy trở thành áp lực tinh thần kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần hậu sản.

Ở chiều rộng xã hội, xu hướng mổ chọn giờ góp phần củng cố và lan truyền những niềm tin chưa được kiểm chứng. Khi một gia đình chia sẻ “kinh nghiệm” chọn giờ sinh trên mạng xã hội, vô tình họ có thể tạo hiệu ứng lan tỏa, khiến những gia đình khác bắt chước mà không cân nhắc đầy đủ rủi ro y khoa. Vòng lặp này duy trì một thói quen nguy hiểm: coi giờ sinh là yếu tố quyết định tương lai, trong khi bỏ qua nguyên tắc an toàn sản khoa.

Đặc biệt, với những trẻ sinh mổ sớm gặp biến chứng, hậu quả không dừng ở thời điểm chào đời. Nghiên cứu quốc tế cho thấy, trẻ sinh non hoặc đủ tháng sớm có nguy cơ cao hơn về bệnh lý hô hấp mạn, rối loạn phát triển thần kinh và học tập. Nghĩa là quyết định mổ vì “giờ đẹp” hôm nay có thể để lại dấu ấn tiêu cực trong cả quá trình trưởng thành của trẻ.

Nhìn tổng thể, đây không chỉ là lựa chọn cá nhân mà là vấn đề sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ ngành y tế, truyền thông và giáo dục cộng đồng để thay đổi nhận thức, giúp gia đình đặt an toàn và sức khỏe của mẹ – bé lên trên mọi yếu tố tâm linh.

Trần Tiến